Στα κρυστάλλινα αλλά σκοτεινά νερά των κοραλλιογενών υφάλων της νοτιοανατολικής Παπούα Νέας Γουινέας, μια ομάδα δυτών αντίκρισε έναν ασυνήθιστο καρχαρία. Το μικρό καφέ πλάσμα με τις χαρακτηριστικές κηλίδες κινούνταν ανάμεσα στα βράχια με τρόπο που προκάλεσε άμεσα την προσοχή των ερευνητών. Η εμφάνισή του δεν έμοιαζε με κανένα από τα γνωστά είδη που είχαν καταγραφεί μέχρι σήμερα.

Διαβάστε: Λαγοκέφαλοι: Η αλήθεια πίσω από τον φόβο στις ελληνικές θάλασσες - Τι λένε οι ειδικοί για επιθέσεις και καρχαρίες

Η Κριστίν Ντάτζεον, ανώτερη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Sunshine Coast της Αυστραλίας, περιγράφει τη στιγμή της ανακάλυψης με ενθουσιασμό. «Δεν πρόλαβα να εξετάσω προσεκτικά το σχέδιο του σώματός του. Τον έπιασα γρήγορα για να τον μεταφέρω στο σκάφος», αναφέρει η ίδια. Το δείγμα παραδόθηκε στην Τζες Μπλέικγουεϊ, υποψήφια διδάκτορα και κύρια συγγραφέα της επιστημονικής μελέτης που τεκμηρίωσε το νέο είδος. Η Μπλέικγουεϊ διαπίστωσε αμέσως τη διαφορά στο μοτίβο του δέρματος και φώναξε: «Κρις, αυτό είναι κάτι διαφορετικό!».


Το δέκατο είδος καρχαρία που περπατά

Το νεοανακαλυφθέν είδος ονομάστηκε Hemiscyllium dudgeonae, γνωστό και ως καρχαρίας περιπατητής της Ντάτζεον, προς τιμήν της ερευνήτριας που αφιέρωσε δύο δεκαετίες στη μελέτη του γένους Hemiscyllium. Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στις 15 Ιουνίου στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the Ocean Science Foundation και αύξησε τον αριθμό των καταγεγραμμένων ειδών καρχαριών περιπατητών σε δέκα. Κάθε είδος διακρίνεται από μοναδικά χρωματικά μοτίβα και σχέδια στο σώμα του.

Η σημασία της ανακάλυψης ξεπερνά την απλή προσθήκη ενός νέου είδους στην επιστημονική βιβλιογραφία. «Τα περισσότερα νέα είδη ψαριών, ιδιαίτερα καρχαριών και σαλαχιών, εντοπίζονται συνήθως σε μεγάλα βάθη. Το γεγονός ότι βρήκαμε αυτόν τον καρχαρία σε νερά ρηχότερα από ένα μέτρο αποδεικνύει πόση βιοποικιλότητα παραμένει ακόμη ανεξερεύνητη», εξηγεί η Ντάτζεον.


Πώς εντοπίστηκε το νέο είδος

Η ερευνητική αποστολή είχε αρχικά στόχο τον εντοπισμό του καρχαρία περιπατητή του Μάικλ (Hemiscyllium michaeli), όταν συνέβη η απροσδόκητη συνάντηση. Ο καρχαρίας του Μάικλ φέρει σχέδια που μοιάζουν με εκείνα της λεοπάρδαλης, ενώ ο καρχαρίας της Ντάτζεον καλύπτεται από μικροσκοπικές λευκές παύλες και καφέ στίγματα. Με ένα μόνο δείγμα στα χέρια τους, οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να είναι βέβαιοι αν επρόκειτο για ανωμαλία ή για πραγματικό νέο είδος. Οι έρευνες συνεχίστηκαν στους γύρω υφάλους και μέσα σε δύο μέρες εντοπίστηκαν άλλα έντεκα άτομα σε τρεις ξεχωριστές τοποθεσίες. Ανάμεσά τους υπήρχαν αρσενικά, θηλυκά, νεαρά και ώριμα άτομα, όλα με το ίδιο διακριτικό μοτίβο. Αυτή η παρατήρηση έπεισε την ομάδα ότι αντιμετώπιζαν ένα είδος που δεν είχε τεκμηριωθεί ποτέ προηγουμένως.

Στο εργαστήριο στην Αυστραλία, οι Ντάτζεον και Μπλέικγουεϊ προχώρησαν σε γενετική ανάλυση. Συγκρίνοντας το DNA των νέων δειγμάτων με εκείνο των εννέα υπαρχόντων ειδών καρχαριών περιπατητών, επιβεβαίωσαν οριστικά την ύπαρξη του νέου είδους.


Η μοναδική ικανότητα του περπατήματος

Αυτοί οι καρχαρίες διαθέτουν εξαιρετικά ιδιαίτερα βιολογικά χαρακτηριστικά. Σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα είδη που κατοικούν στον ανοιχτό ωκεανό, περνούν ολόκληρη την ύπαρξή τους κοντά σε κοραλλιογενείς σχηματισμούς. Χρησιμοποιούν τα θωρακικά και κοιλιακά πτερύγιά τους για να κινούνται στον πυθμένα, μια ικανότητα που αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας κατά την άμπωτη. Όταν τμήματα των υφάλων απομονώνονται από τα βαθύτερα νερά, αυτός ο καρχαρίας συνεχίζει να δραστηριοποιείται ακόμη και όταν τα επίπεδα οξυγόνου πέφτουν δραματικά. Η συμπεριφορά αυτή του επιτρέπει να αναζητά τροφή στις ρηχές περιοχές χωρίς να εξαρτάται από τις παλιρροιακές κινήσεις.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η προσαρμογή εξελίχθηκε ως απάντηση στις απαιτητικές συνθήκες των τροπικών υφάλων, όπου το οξυγόνο μεταβάλλεται έντονα ανάλογα με την παλίρροια. Επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν ότι ορισμένα είδη καρχαριών περιπατητών αντέχουν σε περιβάλλοντα με εξαιρετικά χαμηλό οξυγόνο για πολλές ώρες, αν και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για την πλήρη κατανόηση του μηχανισμού.


Απειλές και προοπτικές διατήρησης

Μέχρι τώρα, ο καρχαρίας της Ντάτζεον έχει εντοπιστεί αποκλειστικά σε τρεις τοποθεσίες της Παπούα Νέας Γουινέας. Εάν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν ότι η γεωγραφική του κατανομή περιορίζεται σε τόσο μικρή έκταση, το είδος θα αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από την υποβάθμιση των οικοτόπων, την κλιματική κρίση και την υπεραλίευση.

Πολλά είδη καρχαριών περιπατητών τείνουν να παραμένουν κοντά στους υφάλους όπου γεννήθηκαν, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητά τους να αποικίσουν εκ νέου περιοχές που έχουν καταστραφεί. Τα είδη με περιορισμένη γεωγραφική εξάπλωση είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε πληθυσμιακές μειώσεις, καθώς ένα τοπικό οικολογικό πρόβλημα μπορεί να πλήξει σημαντικό ποσοστό του συνολικού πληθυσμού.


Συνεχιζόμενη έρευνα και μελλοντικοί στόχοι

Η ανακάλυψη αποδεικνύει ότι νέα είδη καρχαριών εξακολουθούν να ανακαλύπτονται σε περιοχές που έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Η Ντάτζεον και η ομάδα της σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις έρευνες στην Παπούα Νέα Γουινέα για να μελετήσουν το νέο είδος στο φυσικό του ενδιαίτημα.

«Πολλοί άνθρωποι αγνοούν την εντυπωσιακή ποικιλομορφία των καρχαριών και των συγγενικών τους ειδών, όπως τα σαλάχια, οι σκέιτ και οι χίμαιρες», τονίζει η ερευνήτρια. «Ελάχιστα είδη αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ποικιλόμορφη ομάδα ζώων που συνεχίζει να μας εκπλήσσει και να μας γοητεύει με νέες ανακαλύψεις».



@couriermail

Australian scientists have discovered a new shark species which walks on land.

♬ original sound - couriermail