Η σχέση μας με τα κατοικίδια ζώα έχει μεταμορφωθεί ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες. Ο Δρ. Marcos Díaz Videla, κορυφαίος ειδικός στην ανθρωποζωολογία και ψυχολόγος, αποκαλύπτει γιατί δεν πρέπει να αντιμετωπίζετε τον σκύλο σας σαν παιδί και ποια λάθη κάνουν καθημερινά εκατομμύρια ιδιοκτήτες κατοικίδιων παγκοσμίως. Μέσα από την επιστημονική μελέτη της σχέσης ανθρώπου και ζώου, ο ειδικός εξηγεί πώς η υπερβολική ανθρωποποίηση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής των τετράποδων φίλων μας.

Διαβάστε: Πού πρέπει να χαϊδεύουμε τον σκύλο για να νιώθει ασφαλής - Ειδικός εξηγεί


Η ανθρωποζωολογία και ο δεσμός με τα ζώα συντροφιάς

Ο Δρ. Díaz Videla, συγγραφέας των βιβλίων "Anthrozoology and the Human Dog Relationship" και "Don't Mess with Your Dog Children", έχει αφιερώσει την καριέρα του στην κατανόηση του δεσμού μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Η ανθρωποζωολογία, ο επιστημονικός κλάδος που εξετάζει αυτή τη σχέση, αποκαλύπτει πώς συνδεόμαστε συναισθηματικά με τα πλάσματα που μοιράζονται την καθημερινότητά μας. Συνδυάζοντας ακαδημαϊκή έρευνα με δημόσια ενημέρωση μέσω του προγράμματος Data Animal, ο ειδικός προσφέρει επιστημονική προσέγγιση σε θέματα που αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους με κατοικίδια.

Η έρευνά του εξερευνά τα όρια της αγάπης προς τα ζώα, τι πραγματικά σημαίνει η ανθρωποποίηση, γιατί τα κατοικίδια αποτελούν καταφύγιο από κοινωνικές διακρίσεις και πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει τη θλίψη από την απώλειά τους. Επιπλέον, αναλύει τις αλλαγές στη δυναμική των σύγχρονων οικογενειών που περιλαμβάνουν διαφορετικά είδη.


Γιατί δεν πρέπει να αντιμετωπίζετε τον σκύλο σας σαν παιδί

Η μεταχείριση των σκύλων ως ανθρώπινων παιδιών γίνεται συνεχώς πιο διαδεδομένη. Ωστόσο, ο Δρ. Videla τονίζει ότι το ζήτημα δεν είναι ποσοτικό αλλά ποιοτικό. Η ανθρωποποίηση, τεχνικά γνωστή ως ανθρωπομορφισμός, δεν είναι μονοδιάστατη έννοια. Περιλαμβάνει πολλαπλές πτυχές που σχετίζονται με φροντίδα, επικοινωνία και σεβασμό προς τη ζωή.

Το κρίσιμο σημείο είναι να κατανοήσουμε πότε η ανθρωποποίηση βλάπτει την ευημερία των κατοικίδιων. Σύμφωνα με τον ειδικό, το πρόβλημα προκύπτει όταν η εφαρμογή ανθρώπινων μοντέλων σε σκύλους ή γάτες παύει να λειτουργεί ως συμβολική μεταφορά και γίνεται κυριολεκτική. Αυτό υποδηλώνει συμβολικές αποτυχίες που εκτείνονται πέραν του δεσμού με τα ζώα συντροφιάς.


Τα συνηθισμένα λάθη των ιδιοκτητών κατοικίδιων

Οι ιδιοκτήτες κατοικίδιων συχνά χρησιμοποιούν ανθρώπινα πρότυπα στην αλληλεπίδρασή τους με τα ζώα. Για παράδειγμα, ετοιμάζουν τούρτες γενεθλίων για τους τετράποδους συντρόφους τους. Το θετικό είναι ότι δεν ξεχνούν την ετερότητα του είδους, οπότε η συνταγή περιλαμβάνει κοτόπουλο αντί για σοκολάτα που είναι τοξική για σκύλους.

Το λάθος συμβαίνει όταν οι ιδιοκτήτες αγνοούν τις πραγματικές ανάγκες των ζώων τους. Η αγάπη που νιώθουμε οδηγεί συχνότερα σε επιτυχίες παρά σε αποτυχίες, αλλά απαιτείται συνειδητοποίηση των διαφορών μεταξύ των ειδών. Η ισορροπία βρίσκεται στο να προσφέρουμε φροντίδα που σέβεται τη φύση του κάθε ζώου.


Ο δεσμός προστασίας και το ένστικτο επιβίωσης

Εντυπωσιακά ευρήματα από μελέτη του 2016 στο Μπουένος Άιρες δείχνουν ότι το 96% των ιδιοκτητών σκύλων δηλώνουν πως θα διακινδύνευαν τη ζωή τους για να σώσουν το κατοικίδιό τους σε περίπτωση εκκένωσης. Αν και τα δεδομένα ενδέχεται να μην είναι απολύτως ρεαλιστικά, αντανακλούν μια γονική παρόρμηση προστασίας και φροντίδας.

Αυτή η παρόρμηση, που φυσιολογικά προορίζεται για τους βιολογικούς απογόνους μας, ενεργοποιείται επίσης στον δεσμό προσκόλλησης που αναπτύσσουμε με τα κατοικίδιά μας. Η αξία που αποδίδουμε σε ένα άλλο είδος μπορεί να ξεπεράσει το ένστικτο επιβίωσής μας, γεγονός που αποδεικνύει το βάθος του συναισθηματικού δεσμού.


Ζώα συντροφιάς ως καταφύγιο από διακρίσεις

Η έρευνα του Δρ. Videla σχετικά με τη σεξουαλική ποικιλομορφία και τα ζώα συντροφιάς αποκαλύπτει γιατί ο δεσμός με κατοικίδια γίνεται ισχυρό καταφύγιο κατά των διακρίσεων. Τα ζώα δεν κρίνουν βάσει ανθρώπινων κοινωνικοπολιτισμικών προτύπων. Δένονται με τους κηδεμόνες τους ανεξάρτητα από κοινωνικοοικονομική κατάσταση, συμβατικά πρότυπα ομορφιάς ή σεξουαλικό προσανατολισμό.

Μελετώντας πληθυσμούς σεξουαλικών και έμφυλων μειονοτήτων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα κατοικίδια είχαν προστατευτική επίδραση έναντι παραγόντων άγχους όπως οι διακρίσεις. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη ενσωμάτωση των ζώων στις οικογένειες αυτών των κηδεμόνων σε σύγκριση με πιο ετεροκανονιστικά νοικοκυριά.


Η σύγχρονη οικογένεια και η επιλογή των μελών της

Σήμερα, η ποικιλομορφία στην οικογενειακή δομή αποτελεί τον κανόνα. Άνθρωποι όλων των φύλων και σεξουαλικών προσανατολισμών δίνουν προτεραιότητα στην επιλογή της οικογένειάς τους έναντι παραδοσιακών μοντέλων. Είτε κάποιος είναι cisgender και ετεροφυλόφιλος είτε όχι, υπάρχει αυξημένη εκτίμηση για τις επιλεγμένες οικογένειες στη σύγχρονη εποχή.

Οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν πώς και με ποιον θέλουν να σχηματίσουν τις οικογένειές τους, συμπεριλαμβανομένων των ζώων συντροφιάς ως πλήρων μελών. Αυτή η εξέλιξη αντανακλά ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές στην αντίληψη της οικογένειας και των σχέσεων.


Το πένθος για την απώλεια κατοικίδιου ζώου

Όταν ένα κατοικίδιο πεθαίνει, χάνεται ένας σημαντικός δεσμός που υπάρχει στην καθημερινή ζωή και συμβάλλει στην ισορροπία της οικογενειακής δυναμικής και των συναισθημάτων. Η απώλεια αποσταθεροποιεί και ενεργοποιεί το σύστημα πένθους, το ίδιο που λειτουργεί με την απώλεια σημαντικών ανθρώπινων όντων.

Η έλλειψη κοινωνικής επιβεβαίωσης μπορεί να επιδεινώσει τη θλίψη, να οδηγήσει σε απομόνωση και να κάνει κάποιον να αισθάνεται ότι ο πόνος του είναι υπερβολικός ή αδικαιολόγητος. Οι τελετουργίες αποχαιρετισμού βοηθούν να αναγνωρίσουμε την απώλεια, να της δώσουμε χώρο και να αρχίσουμε να την επεξεργαζόμαστε. Για τα ζώα που μένουν πίσω, είναι κρίσιμο ο φροντιστής να διαχειρίζεται τη θλίψη με υγιή τρόπο, ενώ η διατήρηση των ρουτινών τους βοηθά στην αντιμετώπιση της απώλειας.


Κατανάλωση έναντι πραγματικής ευημερίας

Ξοδεύουμε αυξανόμενα ποσά για τα κατοικίδιά μας, αλλά όχι πάντα για την πραγματική τους ευημερία. Αυτή η αντίφαση αποκαλύπτει μια λογική παρόμοια με αυτήν που εφαρμόζουμε στον εαυτό μας όταν συγχέουμε την ευημερία με την κατανάλωση.

Η ευημερία δεν μετριέται από το πόσα αγοράζουμε, αλλά από την αφοσίωσή μας στην ποιότητα ζωής. Η πρόκληση είναι να μεταβούμε από καταναλωτική νοοτροπία σε κουλτούρα κατανόησης, σεβασμού και φροντίδας. Αυτή η αλλαγή προοπτικής μπορεί να εμπνεύσει καλύτερες σχέσεις με τα ζώα συντροφιάς και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής τους πραγματικά.