Με το μήνυμα: «Δείτε τον κόσμο μέσα από τα μάτια τους» τιμάται σήμερα (4/10) η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, με τους ανθρώπους να καλούνται να μην «κλείνουν τα μάτια» στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και της δικής τους δραστηριότητας στα ζώα. Για την άγρια ζωή, οι αλλαγές επηρεάζουν την εύρεση τροφής, τις μετακινήσεις και την αναπαραγωγή, απειλώντας ευθέως την επιβίωσής τους σε περιοχές σε ορισμένες περιπτώσεις.

Διαβάστε: Αλέξης: Η μικρή φώκια που διασώθηκε στις Σπέτσες μεγαλώνει και ετοιμάζεται να επιστρέψει στη θάλασσα

Παγκόσμια Ημέρα Ζώων: Πώς επηρεάζονται τα είδη από την κλιματική αλλαγή

«Η σημερινή κλιματική αλλαγή πραγματοποιείται υπερβολικά γρήγορα και δεν είναι εύκολο για όλα τα είδη να προλάβουν να αλλάξουν στον ίδιο ρυθμό», σημείωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Τριαντάφυλλος Ακριώτης, καθηγητής στο Εργαστήριο Διαχείρισης Βιοποικιλότητας του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Όπως τόνισε, η θερμοκρασία, η βροχή και η κατανομή τους καθορίζουν τη μορφή των οικοσυστημάτων, με την κλιματική αλλαγή να επηρεάζει τα ζώα. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι άμεσες ή έμμεσες, όπως ο ανταγωνισμός με είδη που απουσίαζαν από μια περιοχή, μειώνοντας τη διαθέσιμη τροφή.

Αλλαγές παρατηρούνται και στην Ελλάδα. Ψάρια προερχόμενα από τα θερμά νερά της Ερυθράς Θάλασσας εξαπλώνονται βορειότερα στη Μεσόγειο και η παρουσία τους στα ελληνικά νερά δεν αποτελεί πλέον σπάνιο θέαμα, όπως τονίζει ο καθηγητής. Η δυνατότητα αυτή, δεν ισχύει για όλα τα ζώα, όμως.

Τα ευάλωτα οικοσυστήματα της βόρειας Ελλάδας

Περισσότερο ευαίσθητα στις υψηλές είναι τα είδη στη βόρεια Ελλάδα, υπογραμμίζει ο κ. Ακριώτης. Ορισμένα φυτά και ζώα ζουν μόνο σε μεγάλα υψόμετρα. Οι διαθέσιμες εκτάσεις είναι λίγες και οι πληθυσμοί τους μικροί, κάνοντάς τα ευάλωτα και απειλώντας τα.

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Ροδόπη, όπου η ερυθρελάτη και άλλα ψυχρόφιλα είδη σχηματίζουν δάση ποπυ σχετίζονται με χαμηλές θερμοκρασίες. Ανάμεσά τους βρίσκονται πουλιά όπως ο αγριόκουρκος και η σπουργιτόγλαυκα.

«Είναι ένα ολόκληρο οικοσύστημα, σαν ένα κομμάτι από τη βόρεια Ευρώπη πάνω στη Ροδόπη», σημέιωσε ο καθηγητής, εκφράζοντας την ανησυχία του για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. «Δηλαδή μπορεί να χάσουμε περισσότερα είδη απ' αυτά που θα κερδίσουμε», τόνισε.

Παράλληλα, επηρεάζεται το timing λειτουργιών των ζώων, όπως η αναπαραγωγή, η μετανάστευση και η χειμέρια νάρκη.  Στον αποσυντονισμό συμβάλλουν και οι καιρικές συνθήκες που εμφανίζονται σε μια εποχή, σε αντίθεση με την απουσία τους στο παρελθόν.

Η ευθύνη του ανθρώπου

Σημαντικός είναι και ο ρόλος του ανθρώπου, όπως σημείωσε ο Ευάγγελος Δ. Πρωτοπαπαδάκης, καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής και Βιοηθικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής του ΔΠΜΣ «Ζώα: Ηθική, Δίκαιο, Ευζωία». «Η κλιματική αλλαγή έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ευζωία ημών των ανθρώπων και των ζώων», τόνισε, χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της ανθοφορίας και των μελισσών.

Για τον ίδιο, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποτελεί ηθική υποχρέωση. «Η δική μας υποχρέωση είναι να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να σταματήσει αυτή η διαδικασία, που έχει ξεκινήσει με δική μας υπαιτιότητα», τονίζει. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι οι άνθρωποι δεν είναι έτοιμοι να εγκαταλείψουν τις ανέσεις τπους.

Σύμφωνα με τον κ. Πρωτοπαπαδάκη, χρειάζεται ανάπτυξη τρόπων παραγωγής ενέργειας που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον.  «Πιο πολύ το οφείλουμε στα παιδιά μας», είπε, κάνοντας λόγο για «διαγενεακή δικαιοσύνη»: «Όπως εμείς παραλάβαμε ένα βιώσιμο περιβάλλον από τους προγόνους μας, οφείλουμε κι εμείς να αφήσουμε στους επιγόνους μας ένα εξίσου βιώσιμο περιβάλλον. Αν όχι καλύτερο, τουλάχιστον όχι χειρότερο».