Ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια του πλανήτη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής προσοχής, καθώς τα δεδομένα δείχνουν ότι μέσα στο 2026 ενδέχεται να σημειωθεί νέα έκρηξη. Πρόκειται για το Axial Seamount, ένα γιγαντιαίο ηφαίστειο που παρακολουθείται συστηματικά από επιστήμονες λόγω της έντονης δραστηριότητάς του.

Το Axial Seamount και τα σημάδια έκρηξης

Το Axial Seamount βρίσκεται περίπου 480 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών του Όρεγκον, στον Ειρηνικό Ωκεανό, σε όριο αποκλινουσών τεκτονικών πλακών της οροσειράς Juan de Fuca. Είναι ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια, με επιβεβαιωμένες εκρήξεις το 1998, το 2011 και το 2015.

Αρχικά οι επιστήμονες είχαν εκτιμήσει ότι θα μπορούσε να εκραγεί στα τέλη του 2025, κάτι που τελικά δεν συνέβη. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η πιθανότερη χρονική περίοδος για μια νέα έκρηξη μετατίθεται στα μέσα ή τα τέλη του 2026.

Σεισμική δραστηριότητα και διόγκωση του πυθμένα

Σύμφωνα με ερευνητή του Πανεπιστημίου του Όρεγκον, το ηφαίστειο έχει εισέλθει σε φάση αυξημένης σεισμικότητας και σταθερής διόγκωσης του θαλάσσιου πυθμένα. Η διόγκωση αυτή προκαλείται από την άνοδο μάγματος κάτω από τον βυθό, ένδειξη που θεωρείται κλασικό προμήνυμα επικείμενης έκρηξης σε υποθαλάσσια ηφαίστεια.

Τι συμβαίνει όταν εκρήγνυται ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο

Κατά την έναρξη μιας έκρηξης, η λάβα ρέει από το ηφαίστειο και απλώνεται στον θαλάσσιο πυθμένα. Λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του νερού, ψύχεται πολύ γρήγορα, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές μαξιλαροειδείς δομές και εκτεταμένες ροές λάβας.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να αποβεί μοιραία για οργανισμούς που ζουν κοντά στο σημείο της έκρηξης, ενώ η αυξημένη θερμότητα ενισχύει τη δραστηριότητα των υδροθερμικών αγωγών, με την απελευθέρωση θερμών υδάτων πλούσιων σε μέταλλα και τη δημιουργία μαύρων καπνοδόχων.

Καθίζηση της καλντέρας και γεωλογικές μεταβολές

Μετά από κάθε έκρηξη, όταν μεγάλες ποσότητες μάγματος εκτονώνονται, ο υπόγειος θάλαμος αδειάζει και χάνει τη στήριξή του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την καθίζηση της καλντέρας. Στο Axial Seamount, η καθίζηση έφτασε περίπου τα τρία μέτρα το 1998, τα 2,4 μέτρα το 2011 και τα 2,1 μέτρα το 2015.

Θεωρητικά, μια εκτεταμένη κατάρρευση θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια στις πλαγιές του ηφαιστείου, σενάριο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τσουνάμι. Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.

Υπάρχει κίνδυνος για τον άνθρωπο

Παρά τον εντυπωσιακό χαρακτήρα του φαινομένου, το Axial Seamount δεν θεωρείται ότι αποτελεί άμεση απειλή για την ανθρώπινη ζωή. Η απόστασή του από την ξηρά και η φύση των υποθαλάσσιων εκρήξεων περιορίζουν δραστικά τις επιπτώσεις.

Εκτός από ένα εξαιρετικά σπάνιο σενάριο μεγάλης κατάρρευσης, το ηφαίστειο αντιμετωπίζεται από την επιστημονική κοινότητα κυρίως ως πολύτιμο πεδίο μελέτης για την κατανόηση των ηφαιστειακών διεργασιών στον βυθό των ωκεανών.