Σε συμφωνία για νέους κανόνες που επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να απελαύνουν μετανάστες στους οποίους έχει δοθεί εντολή να εγκαταλείψουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταφέροντάς τους σε κέντρα φιλοξενίας σε τρίτες χώρες, κατέληξαν οι κυβερνήσεις της ΕΕ. Η συμφωνία εντάσσεται στο πλαίσιο της αναθεωρημένης μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, εξακολουθεί να απαιτεί την επίσημη έγκριση των κυβερνήσεων της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ είχε προταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέρυσι. Η Κομισιόν, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι θα απλοποιήσει τις διαδικασίες και θα προσφέρει στις κυβερνήσεις περισσότερα εργαλεία για την απομάκρυνση ατόμων που δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ένωση, με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Οι χώρες της ΕΕ, από την πλευρά τους, διατείνονται ότι δυσκολεύονται να διασφαλίσουν πως οι απορριφθέντες αιτούντες άσυλο και όσοι παραμένουν μετά τη λήξη της άδειας παραμονής ή της βίζας τους εγκαταλείπουν πράγματι το έδαφός τους. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μόλις περίπου το 20% όσων λαμβάνουν εντολή αποχώρησης, φεύγουν τελικά. Βάσει των νέων κανόνων, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να δημιουργούν τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφής» εκτός της ΕΕ για άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί ή στα οποία έχει δοθεί εντολή να εγκαταλείψουν την Ένωση. Οι απελαθέντες θα μπορούν να μεταφέρονται σε τέτοια κέντρα ακόμη και σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία προσωπική ή άλλη σύνδεση.

«Με τους νέους κανόνες έχουμε μεγαλύτερο έλεγχο στο ποιος μπορεί να εισέλθει στην ΕΕ, ποιος μπορεί να παραμείνει και ποιος πρέπει να αποχωρήσει», δήλωσε ο Magnus Brunner, Ευρωπαίος Επίτροπος.

Τα κράτη-μέλη δεν έχουν αποκαλύψει ποιες χώρες θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν αυτά τα κέντρα. Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης παράταση των περιόδων κράτησης και εισάγει κυρώσεις για όσους δεν συνεργάζονται, όπως απαγορεύσεις εισόδου, χρηματικά πρόστιμα και ενδεχομένως ποινικές κυρώσεις.

Μετανάστες: Τι ορίζει η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής

Εισάγεται επίσης η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (European Return Order – ERO), ένα ενιαίο έγγραφο στο οποίο θα καταχωρίζονται τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής. Στόχος είναι η διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και η ταχύτερη αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από άλλα κράτη μέλη. Ο κανονισμός περιλαμβάνει ακόμη ειδικές διατάξεις για περιπτώσεις ατόμων που θεωρείται ότι συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.

Η πολιτική συμφωνία θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προτού ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ.

Οι νέοι κανόνες εντάσσονται στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο αρχίζει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026.