Γιατί ο Τραμπ "αγάπησε" τώρα την Τουρκία: Το παρασκήνιο με τα F-35, η ανησυχία της Αθήνας και το κρίσιμο τεστ της Συνόδου του ΝΑΤΟ
Ανησυχία στην Αθήνα
Η νέα δημόσια παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, υπέρ της Τουρκίας, δύο εβδομάδες πριν την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος για την Ανατολική Μεσόγειο
Κατερινα Τσαμουρη
Η νέα δημόσια παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, υπέρ της Τουρκίας, δύο εβδομάδες πριν την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος για την Ανατολική Μεσόγειο: το ενδεχόμενο επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35. Οι δηλώσεις του πλανητάρχη, σε συνδυασμό με τις αναφορές κορυφαίων Αμερικανών αξιωματούχων περί επανεξέτασης του σχετικού φακέλου, καταδεικνύουν ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει εκ νέου τη στρατηγική αναβάθμιση των σχέσεών της με την Τουρκία, παρά τα ανοιχτά μέτωπα που εξακολουθούν να υφίστανται.
Το γεγονός, βεβαίως, ότι ο πλανητάρχης έπλεξε στο εγκώμιο ενός ηγέτη ο οποίος απειλεί ευθέως κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ -την Ελλάδα- γεννά εύλογη ανησυχία στην Αθήνα. Το ίδιο και οι δηλώσεις του για τα F-35. «Πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τραμπ, ερωτηθείς για το εάν προτίθεται να μεταβεί στην Τουρκία για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ φέρνοντας «δώρα» προς τον κ. Ερντογάν, με το ερώτημα να συνδέεται ευθέως με τα F-35 και τους κινητήρες F110, που επιδιώκει να αποκτήσει η Αγκυρα για τα μαχητικά ΚΑΑΝ.
Παρά τις κατά καιρούς διαβουλεύσεις, το θέμα παρέμενε «παγωμένο», με τις κυρώσεις που απορρέουν από τον νόμο CAATSA να μπλοκάρουν τα όνειρα της Αγκυρας. Πάντως, αρμόδιες πηγές ξεκαθαρίζουν στα «Π» ότι, ακόμα κι αν το Κογκρέσο δώσει κάποια στιγμή το «πράσινο φως», θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε χρόνια για να παραλάβει η Τουρκία τα μαχητικά.
Στον αντίποδα, μέσα σε αυτό το διάστημα η Ελλάδα θα έχει κάνει επιχειρησιακά άλματα, καθώς η χώρα μας θα παραλάβει το πρώτο μαχητικό πέμπτης γενιάς το 2028. Σημειωτέον ότι η Ελλάδα έχει συμφωνήσει να προμηθευτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες είκοσι F-35, με option για άλλα είκοσι. Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών, γεγονός που αποτυπώνεται τόσο στην αμυντική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών όσο και στην ενισχυμένη αμερικανική παρουσία σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές.
«Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διαθέτουν ισχυρά θεσμικά και στρατηγικά χαρακτηριστικά, τα οποία δεν επηρεάζονται από επιμέρους συγκυριακές εξελίξεις», σημειώνουν οι ίδιες πηγές. Ωστόσο, η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να αποτελέσει ένα κρίσιμο τεστ ισορροπιών για το σύνολο της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας. Η Αθήνα προσέρχεται στις εργασίες της Συνόδου με στόχο να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Αγκυρα, χωρίς όμως να παραβλέπει τις πάγιες διαφορές που εξακολουθούν να υφίστανται στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η ελληνική κυβέρνηση θα επιδιώξει να αναδείξει τον ρόλο της χώρας ως παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, υπογραμμίζοντας, παράλληλα, ότι η συνοχή της Συμμαχίας προϋποθέτει τον πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο υπουργοί συζήτησαν για ενδεχόμενη διμερή συνάντησή τους στο Κάιρο, στο εγγύς μέλλον. Η ελληνοαιγυπτιακή στρατηγική σχέση παραμένει ισχυρή και πολυεπίπεδη, ωστόσο η σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας περιορίζει, κατά ορισμένες εκτιμήσεις, τα περιθώρια αποκλειστικής γεωπολιτικής σύμπλευσης Καΐρου και Αθήνας. «Για εμάς, η Αίγυπτος είναι απαραίτητη, για μια σειρά από λόγους, ο κυριότερος εκ των οποίων είναι η Λιβύη», επισημαίνουν στην εφημερίδα μας έμπειροι διπλωμάτες.
Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά
Mήνυμα Τραμπ στον Νετανιάχου
Εμπειροι αναλυτές εκτιμούν ότι η λέξη-κλειδί εν προκειμένω είναι μία: Ισραήλ. Ο Ντ. Τραμπ, ενόψει της ΝΑΤΟϊκής Συνόδου και της συνάντησής του με τον Ταγίπ Ερντογάν, θέλησε, αφενός, να «ανεβάσει» τον Τούρκο πρόεδρο και να πετύχει έναν επικοινωνιακό κατευνασμό για όσο δεν ξεπαγώνει το θέμα των F-35 και, αφετέρου, να στείλει ένα μήνυμα στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τον οποίον εσχάτως ο κ. Τραμπ διαφωνεί ανοιχτά. Οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, παρά την εκεχειρία, δύνανται να τινάξουν στον αέρα τη συμφωνία με το Ιράν, για την οποία κόπιασε ο Αμερικανός πρόεδρος. Στον αντίποδα, ο Τ. Ερντογάν υπακούει στη γραμμή του Λευκού Οίκου, γεγονός που η Ουάσινγκτον εκτιμά δεόντως. Είναι ενδεικτικό ότι ο Ντ. Τραμπ είπε για τον Τ. Ερντογάν: «Μου αρέσει. Είναι φίλος μου. Εμεινε εκτός του πολέμου. Δεν είναι ο μεγαλύτερος φίλος του Ισραήλ, όπως ξέρετε. Αλλά του ζήτησα να μείνει εκτός και το έκανε. Ο Ερντογάν είναι σπουδαίος ηγέτης. Ισχυρός άνθρωπος, με σπουδαίο στρατό».Το γεγονός, βεβαίως, ότι ο πλανητάρχης έπλεξε στο εγκώμιο ενός ηγέτη ο οποίος απειλεί ευθέως κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ -την Ελλάδα- γεννά εύλογη ανησυχία στην Αθήνα. Το ίδιο και οι δηλώσεις του για τα F-35. «Πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τραμπ, ερωτηθείς για το εάν προτίθεται να μεταβεί στην Τουρκία για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ φέρνοντας «δώρα» προς τον κ. Ερντογάν, με το ερώτημα να συνδέεται ευθέως με τα F-35 και τους κινητήρες F110, που επιδιώκει να αποκτήσει η Αγκυρα για τα μαχητικά ΚΑΑΝ.
Πολιτική βούληση υπάρχει
Ακόμα μεγαλύτερη σημασία, ωστόσο, προσλαμβάνουν οι δηλώσεις του αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος επιβεβαίωσε ότι η αμερικανική κυβέρνηση επί του παρόντος εξετάζει εάν πληρούνται οι νομικές και πολιτικές προϋποθέσεις για την επανενεργοποίηση της τουρκικής συμμετοχής στο πρόγραμμα. «Περνάμε από όλα τα απαραίτητα στάδια ελέγχου και επιβεβαιώνουμε ότι οι προϋποθέσεις έχουν εκπληρωθεί», σημείωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η πολιτική βούληση υπάρχει, υπό την αίρεση της συμμόρφωσης της Αγκυρας με το αμερικανικό θεσμικό πλαίσιο. Η αναφορά αυτή παραπέμπει στο ζήτημα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, τα οποία είχαν οδηγήσει, το 2019, στον απο- κλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.Παρά τις κατά καιρούς διαβουλεύσεις, το θέμα παρέμενε «παγωμένο», με τις κυρώσεις που απορρέουν από τον νόμο CAATSA να μπλοκάρουν τα όνειρα της Αγκυρας. Πάντως, αρμόδιες πηγές ξεκαθαρίζουν στα «Π» ότι, ακόμα κι αν το Κογκρέσο δώσει κάποια στιγμή το «πράσινο φως», θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε χρόνια για να παραλάβει η Τουρκία τα μαχητικά.
Στον αντίποδα, μέσα σε αυτό το διάστημα η Ελλάδα θα έχει κάνει επιχειρησιακά άλματα, καθώς η χώρα μας θα παραλάβει το πρώτο μαχητικό πέμπτης γενιάς το 2028. Σημειωτέον ότι η Ελλάδα έχει συμφωνήσει να προμηθευτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες είκοσι F-35, με option για άλλα είκοσι. Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών, γεγονός που αποτυπώνεται τόσο στην αμυντική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών όσο και στην ενισχυμένη αμερικανική παρουσία σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές.
«Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διαθέτουν ισχυρά θεσμικά και στρατηγικά χαρακτηριστικά, τα οποία δεν επηρεάζονται από επιμέρους συγκυριακές εξελίξεις», σημειώνουν οι ίδιες πηγές. Ωστόσο, η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να αποτελέσει ένα κρίσιμο τεστ ισορροπιών για το σύνολο της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας. Η Αθήνα προσέρχεται στις εργασίες της Συνόδου με στόχο να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Αγκυρα, χωρίς όμως να παραβλέπει τις πάγιες διαφορές που εξακολουθούν να υφίστανται στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η ελληνική κυβέρνηση θα επιδιώξει να αναδείξει τον ρόλο της χώρας ως παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, υπογραμμίζοντας, παράλληλα, ότι η συνοχή της Συμμαχίας προϋποθέτει τον πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Αποδίδει το φλερτ Άγκυρας - Καΐρου
Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα άπαντες και άπασες παρακολουθούν με προβληματισμό την εντεινόμενη προσέγγιση μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, η οποία, έπειτα από πολυετή περίοδο ψυχρότητας, φαίνεται να εισέρχεται πλέον σε φάση ουσιαστικής εμβάθυνσης. Οι αλλεπάλληλες επαφές υψηλού επιπέδου, η επανενεργοποίηση των διμερών μηχανισμών συνεργασίας και η ενίσχυση των στρατιωτικών διαύλων επικοινωνίας καταδεικνύουν ότι Αγκυρα και Κάιρο επιχειρούν να οικοδομήσουν μια περισσότερο λειτουργική σχέση. Είναι ενδεικτικό ότι οι δύο πλευρές προχώρησαν στη στρατιωτική άσκηση «Anatolian Eagle» από κοινού με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ συνεκλήθη και μια τετραμερής συνάντηση στο Κάιρο, μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας, για την οποία η Αθήνα δεν είχε ενημερωθεί a priori. Κατόπιν αυτής, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του.Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο υπουργοί συζήτησαν για ενδεχόμενη διμερή συνάντησή τους στο Κάιρο, στο εγγύς μέλλον. Η ελληνοαιγυπτιακή στρατηγική σχέση παραμένει ισχυρή και πολυεπίπεδη, ωστόσο η σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας περιορίζει, κατά ορισμένες εκτιμήσεις, τα περιθώρια αποκλειστικής γεωπολιτικής σύμπλευσης Καΐρου και Αθήνας. «Για εμάς, η Αίγυπτος είναι απαραίτητη, για μια σειρά από λόγους, ο κυριότερος εκ των οποίων είναι η Λιβύη», επισημαίνουν στην εφημερίδα μας έμπειροι διπλωμάτες.
Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά
