Με τις διπλωματικές ισορροπίες να θυμίζουν ισορροπίες τρόμου και ένα νέο τρίγωνο να έρχεται στο προσκήνιο, από ακόμη ένα κρας τεστ φαίνεται να περνούν οι σχέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ. Πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στην Aγκυρα στις 7-8 Ιουλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει να συναντηθεί με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μία περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή στην πυριταδαποθήκη της Μέσης Ανατολής αλλά και στο ρωσοουκρανικό μέτωπο. Από την άλλη, όμως, ο διαχρονικός σύμμαχος των ΗΠΑ, το Ισραήλ, στέλνει τα δικά του μηνύματα για το πάγωμα της διαδικασίας επανεξέτασης της ένταξης της Άγκυρας στο οπλικό πρόγραμμα των F-35 ενόσω η ανταλλαγή «πυρών» μεταξύ Ταγίπ Ερντογάν και Μπενιαμίν Νετανιάχου καλά κρατεί, με τον πρώτο να κάνει λόγο για «γενοκτονία» αναφορικά με τη Γάζα και τον δεύτερο να υπογραμμίζει το καθεστώς μόνιμων απειλών και «κατοχής της μισής Κύπρου». Σε αυτό το ηλεκτρισμένο κλίμα, ο Αμερικανός πρόεδρος θα διεξαγάγει ειδικές συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του που τον τελευταίο καιρό, ωστόσο, έχει ανεβάσει τους τόνους απέναντι στο Ισραήλ. 

Λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, με τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός να είναι εύθραυστη και τις γκρίζες ζώνες μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ να παραμένουν. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει, πάντως, σύμφωνα με δημοσιεύματα, την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 και την έγκριση νέων εξοπλιστικών συμφωνιών. Η προοπτική αυτή, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο, προκαλεί αντιδράσεις στο Ισραήλ.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, η στάση που θα τηρήσει η Ουάσιγκτον έναντι της Τουρκίας αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της Συνόδου, με πιθανές συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από το πλαίσιο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Σύνοδος του ΝΑΤΟ: Η ενημέρωση του Τραμπ για την πώληση αμερικανικών κινητήρων

Το Reuters μετέδωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη ενημερώσει το Κογκρέσο για την πρόθεσή της να εγκρίνει την πώληση αμερικανικών κινητήρων, αξίας 613 εκατ. ευρώ, για το KAAN, το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης.

Το σημαντικότερο ερώτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο η Ουάσιγκτον θα ανοίξει τελικά τον δρόμο και για την προμήθεια μαχητικών F-35 από την Τουρκία. Η Άγκυρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019, μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν ότι αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ιδιαίτερα ευαίσθητη τεχνολογία του αεροσκάφους, επιτρέποντας ενδεχομένως τη συλλογή δεδομένων ραντάρ σχετικά με τα χαρακτηριστικά του F-35.

Συνάντηση με τον Αμερικανό πρέσβη Τομ Μπάρακ στην Τουρκία είχε, την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με το το τετ α τετ να αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έγινε παραμονή της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ.

Υπενθυμίζεται ότι ο Μπάρακ έχει πολλές φοές αναφερθεί στο θέμα της πώλησης των F- 35 στην Τουρκία εκφράζοντας την άποψη ότι το θέμα θα λυθεί και ότι η Τουρκία θα μπορέσει να ενταχθεί και πάλι στο πρόγραμμα.

Η στάση του Νετανιάχου και οι τουρκικές απειλές

Στο μεταξύ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε την Κυριακή ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει «με απόλυτη σοβαρότητα» τις απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά της χώρας και ότι θα θέσει το ζήτημα ενώπιον των Ηνωμένων Πολιτειών.

Λίγο πριν από την αναχώρηση του Αμερικανού προέδρου για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κάλεσε δημόσια την Ουάσιγκτον να μην προχωρήσει στην πώληση προηγμένων οπλικών συστημάτων προς την Άγκυρα.

Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την Τουρκία «καθεστώς που έχει μολυνθεί από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα».

Τον προηγούμενο μήνα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένος να εγκρίνει τόσο την πώληση κινητήρων F110 στην Τουρκία όσο και την επανένταξη της χώρας στο πρόγραμμα των F-35.

Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη «θα ανέτρεπε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή, η οποία βασίζεται τελικά στην αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ και στη στρατηγική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή».

Παράλληλα, χαρακτήρισε την Τουρκία «μια μεγάλη χώρα», εκφράζοντας όμως τη λύπη του επειδή κυβερνάται από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο κατηγόρησε ότι απειλεί ανοιχτά το Ισραήλ με καταστροφή και ότι εξακολουθεί να κατέχει το «βόρειο τμήμα της Κύπρου».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε επίσης ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί ημερομηνία για την επόμενη επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον και τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ενώ υποβάθμισε τις πρόσφατες διαφωνίες τους σχετικά με το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο κατανόησης.

Η επικείμενη συνάντηση Τραμπ και Ερντογάν δεν αφορά μόνο το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων ούτε περιορίζεται στο ζήτημα των F-35. Αποτελεί ένα κρίσιμο τεστ για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο που οι παραδοσιακές συμμαχίες επαναξιολογούνται και νέοι άξονες συνεργασίας αναδύονται. Για την Ουάσιγκτον, η πρόκληση είναι να επαναπροσεγγίσει μια στρατηγικά σημαντική Τουρκία χωρίς να διαταράξει τις σχέσεις εμπιστοσύνης με το Ισραήλ και τους υπόλοιπους περιφερειακούς της εταίρους. Για το Ισραήλ, κάθε απόφαση γύρω από την ενδεχόμενη επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 δεν αποτελεί απλώς ένα αμυντικό ζήτημα, αλλά μια εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει την ισορροπία ισχύος στην περιοχή για τα επόμενα χρόνια.