Δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας «New York Times», επικαλούμενο Ιρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους, αναφέρει ότι το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας για το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ και για την ομαλή επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Διαβάστε: Νέα επίθεση Τραμπ στο Ιράν: "Είναι διπρόσωποι, ικετεύουν για συνομιλίες και μετά λένε ότι δεν διαπραγματεύονται"


Πώς θα γίνεται η διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, αν η συμφωνία εφαρμοστεί, θα μπορούσε να επαναφέρει την εμπορική κίνηση σε μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες διόδους του κόσμου και την ίδια στιγμή να κατοχυρώσει ένα μεγάλο και πρωτοφανές ποσοστό ιρανικού ελέγχου στην περιοχή. Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα χρησιμοποιούν θαλάσσιο διάδρομο κοντά στις ιρανικές ακτές, ο οποίος θα ελέγχεται από την Τεχεράνη. Αντίθετα, τα πλοία που εξέρχονται από τον Κόλπο θα κινούνται μέσω διαδρόμου που θα βρίσκεται πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν.


Τα "τέλη υπηρεσιών" και τα "διόδια"

Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, δεν θα επιβάλλονται διόδια, αλλά προβλέπεται η καταβολή «τέλους υπηρεσιών» για την κάλυψη του περιβαλλοντικού κόστους της ναυσιπλοΐας, της ασφάλειας των εμπορικών πλοίων και των δεξαμενόπλοιων, καθώς και των λειτουργικών δαπανών του συστήματος. Τα έσοδα από τα τέλη αυτά, σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα μοιράζονται ισόποσα μεταξύ Ιράν και Ομάν. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος που συμμετέχει στις συνομιλίες απέρριψε την ιρανική εκδοχή ως «ανακριβή», υποστηρίζοντας ότι οι προσωρινοί θαλάσσιοι διάδρομοι που εξετάζονται δεν θα απαιτούν καμία άδεια ή έγκριση από το Ιράν ούτε θα συνοδεύονται από την επιβολή διοδίων.


Προϋπόθεση η άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ

Όπως επισημαίνεται από Ιρανούς αξιωματούχους, ακόμα και αν επιτευχθεί συμφωνία, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα ανοίξουν πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο. Η Τεχεράνη ζητά επίσης την πλήρη επιστροφή των δύο πλευρών στο πλαίσιο των 14 σημείων που προβλέπει το Μνημόνιο Κατανόησης της Ισλαμαμπάντ. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές θα μπορούσαν να αποκλιμακωθούν ακόμα περισσότερο εάν η Ουάσινγκτον προχωρούσε σε εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει νόμιμα πετρέλαιο.


Το διακύβευμα του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ

Η αμερικανική εφημερίδα επισημαίνει ότι, παρά την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας, το μεγαλύτερο διακύβευμα αφορά τον έλεγχο των Στενών. Ιρανοί αξιωματούχοι φέρονται να θεωρούν τη συμφωνία ως ευκαιρία να κατοχυρώσουν θεσμικά τη δυνατότητα της χώρας να ελέγχει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, διατηρώντας ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, που, όπως αναφέρουν, δεν είχαν αξιοποιήσει πριν από τον πόλεμο.

Όπως υπογραμμίζεται, μια τέτοια εξέλιξη θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με τη θέση που έχει διατυπώσει επανειλημμένα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος επιμένει ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να επιστρέψουν στο καθεστώς ελεύθερης διεθνούς ναυσιπλοΐας που ίσχυε πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. «Αν δημιουργήσουμε το προηγούμενο ότι ένα κράτος μπορεί να αποφασίζει πώς θα ελέγχει μια διεθνή θαλάσσια οδό, θα επιβάλλει τέλη και, αν δεν πληρωθεί, θα ανατινάζει πλοία, τότε δημιουργούμε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο, που θα επαναληφθεί και σε άλλες περιοχές του κόσμου», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά ο Ρούμπιο. Όπως έχει τονίσει, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα Στενά του Ορμούζ, αλλά μια θεμελιώδη αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και τους κανόνες που στηρίζουν το διεθνές εμπόριο εδώ και περίπου 150 χρόνια.


Οι νέες διαπραγματεύσεις και η στάση Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, μέχρι στιγμής, έχει αποφύγει να κάνει εκτενή αναφορά στις νέες διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας. Όπως αποκαλύπτει η εφημερίδα, η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ήταν ένας από τους λόγους που τον οδήγησαν να ακυρώσει το Σαββατοκύριακο νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν. Η συμφωνία προβλέπει περίοδο 60 ημερών για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με το άνοιγμα των Στενών, διάστημα κατά το οποίο αναμένεται να επανεκκινήσουν και οι συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.


Το απόθεμα του ιρανικού ουρανίου στο επίκεντρο

Σύμφωνα με τους «New York Times», βασικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί το απόθεμα περίπου 11 τόνων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου περίπου μισού τόνου υλικού εμπλουτισμένου σχεδόν σε επίπεδο κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν την αραίωση του συγκεκριμένου υλικού, ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα για στρατιωτικούς σκοπούς και, στη συνέχεια, τη μεταφορά του στις ΗΠΑ ή σε άλλη χώρα, όπου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για ειρηνικές χρήσεις ή να καταστραφεί.


Το Πεντάγωνο δεν συμμερίζεται την αισιοδοξία του Λευκού Οίκου

Στο Πεντάγωνο αρκετοί ανώτεροι αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη συμφωνία, παρά την αισιοδοξία του Λευκού Οίκου. Θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με ουσιαστική υποχώρηση απέναντι στις ιρανικές απαιτήσεις. Μάλιστα, τονίζουν ότι ακόμα και η διαδρομή μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν εξακολουθεί να είναι επικίνδυνη λόγω ναρκών, γεγονός που θα καθιστούσε αναγκαίο κάποιον βαθμό συντονισμού με το Ιράν για την ασφαλή διέλευση των πλοίων.


Επιφυλάξεις και στην Τεχεράνη

Στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχουν επιφυλάξεις, καθώς ορισμένοι αξιωματούχοι αμφιβάλλουν κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να αποτρέψει ένα νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων. Ο ανώτερος σύμβουλος του βασικού Ιρανού διαπραγματευτή, Μεχντί Μοχαμαντί, επιβεβαίωσε ότι Ιράν και Ομάν διαπραγματεύονται τον τρόπο διαχείρισης των Στενών, διευκρινίζοντας ότι οι συνομιλίες αυτές διεξάγονται ανεξάρτητα από τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής διευθυντής του προγράμματος Μέσης Ανατολής της International Crisis Group, Άλι Βάεζ, εκτίμησε ότι η Τεχεράνη θεωρεί τη διατήρηση του ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ ως το σημαντικότερο στρατηγικό κέρδος που αποκόμισε από τον πόλεμο. «Οποιαδήποτε λύση αφήνει το Ιράν να ελέγχει τα Στενά θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τον Τραμπ. Από την άλλη, δεν υπάρχει στρατιωτική λύση που να μπορεί να αφαιρέσει από το Ιράν αυτόν τον έλεγχο», σημείωσε χαρακτηριστικά, για να προσθέσει ότι «οι επιλογές του Τραμπ βρίσκονται ανάμεσα σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί και σε μια ειρήνη που δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτή».