Πολιτικό βαρόμετρο για ολόκληρη την Ευρώπη φαίνεται να αποτελεί το εκλογικό αποτέλεσμα σε ένα από τα μικρότερα κρατίδια της Γερμανίας. Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να βρίσκεται γεωγραφικά στην ανατολική Γερμανία, όμως το πολιτικό μήνυμα που εξέπεμψε ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορά της και προκαλεί ισχυρές δονήσεις στη Γηραιά Ήπειρο. Σε μια περίοδο κατά την οποία η αντισυστημική διάθεση ενισχύεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η άνοδος της ακροδεξιάς καταδεικνύει το πολιτικό κενό που δημιουργείται από την αδυναμία των παραδοσιακών κομμάτων να πείσουν τους πολίτες ότι μπορούν να απαντήσουν αποτελεσματικά στις νέες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις.

Η εκλογική άνοδος τoυ AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί ακόμα ένα ισχυρό μήνυμα για τη γερμανική πολιτική σκηνή και προκαλεί ήδη συζήτηση πολλή, πέρα από τα σύνορα της χώρας. Το AfD αναδείχθηκε με διαφορά πρώτη δύναμη, χωρίς όμως να διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία που θα του επέτρεπε να κυβερνήσει μόνο του. Το σημαντικότερο, ωστόσο, δεν είναι μόνο το ποσοστό που συγκέντρωσε, αλλά το γεγονός ότι πρόκειται για το υψηλότερο αποτέλεσμα που έχει καταγράψει μέχρι σήμερα σε εκλογές σε επίπεδο γερμανικού κρατιδίου.

Νίκη AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ: Από τη Γερμανία στην Ευρώπη

Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το συγκεκριμένο AfD έχει χαρακτηριστεί από την υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας της Σαξονίας-Άνχαλτ ως «επιβεβαιωμένη ακροδεξιά εξτρεμιστική δύναμη». Η άνοδος του AfD δεν εξηγείται, πάντως, μόνο από τη μετανάστευση. Η οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια, η δυσαρέσκεια απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα, αλλά και η αίσθηση ότι η κεντρική κυβέρνηση δεν ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των πολιτών, φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Ενδεικτικό είναι ότι μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του AfD αντιμετώπισε την κάλπη και ως τρόπο να στείλει ένα πολιτικό «μήνυμα» στο Βερολίνο.

Είναι γεγονός ότι η ισχυροποίηση ενός κόμματος που αμφισβητεί βασικές πτυχές του μεταπολεμικού πολιτικού μοντέλου της Γερμανίας μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη πόλωση, να πιέσει τα παραδοσιακά κόμματα να υιοθετήσουν σκληρότερες θέσεις στο μεταναστευτικό και να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη δημιουργία σταθερών κυβερνήσεων.

Το AfD δεν είναι πλέον ένα περιθωριακό φαινόμενο, με τη δύναμή του στην ανατολική Γερμανία να είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Πλέον εμφανίζεται ισχυρό και σε εθνικό επίπεδο, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τα παραδοσιακά κόμματα και αυτό δημιουργεί πρόβλημα και στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Για την Ευρώπη, το ζήτημα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η Γερμανία αποτελεί την ισχυρότερη οικονομία τη στιγμή που είναι και ο μεγαλύτερος μεμονωμένος δωρητής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Μια βαθύτερη πολιτική αστάθεια στο εσωτερικό της μπορεί έτσι να επηρεάσει κρίσιμες ευρωπαϊκές αποφάσεις, από τη μεταναστευτική πολιτική και την οικονομία έως την άμυνα και τη στήριξη της Ουκρανίας.

Διεθνολόγος Λυκούργος Λιακάκος στο parapolitika.gr: "Το αποτέλεσμα έχει σαφή διάσταση τιμωρητικής ψήφου"

«Η εκλογική έκρηξη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν είναι ακόμη μία ανατολικογερμανική παραφωνία. Είναι προειδοποίηση για το ίδιο το μεταπολεμικό μοντέλο της Γερμανίας. Με 43,8%, έναντι 17,2% του CDU, η Εναλλακτική για τη Γερμανία δεν αποτελεί πλέον απλώς κόμμα διαμαρτυρίας· βρίσκεται στο κατώφλι της εξουσίας. Και αυτό συνέβη με συμμετοχή 77,8%, αυξημένη κατά 17,5 μονάδες. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για εκλογικό ατύχημα της αποχής, αλλά για μαζική πολιτική κινητοποίηση.
Η επιτυχία της AfD στηρίχθηκε επιπλέον και σε σημαντικά τμήματα των εργατικών και παραγωγικών στρωμάτων», τονίζει ο διδάκτωρ Διεθνούς Δικαίου του Παντείου Πανεπιστημίου, Λυκούργος Λιακάκος. «Παράλληλα», επισημαίνει, «το 87% των ερωτηθέντων στο κρατίδιο δήλωσε δυσαρεστημένο από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Το αποτέλεσμα έχει επομένως σαφή διάσταση τιμωρητικής ψήφου. Τα ακραία και εξτρεμιστικά κόμματα δεν χρειάζεται πάντοτε να δημιουργούν την κρίση· αρκεί να τη βρουν, να την απλοποιήσουν, να τη μεταστρέψουν σε οργή και να εκμεταλλευθούν τον θυμό που γεννά η αδυναμία (πολλές φορές αβελτηρία) των παραδοσιακών δυνάμεων να απαντήσουν πειστικά».

«Το γερμανικό παράδοξο που προκύπτει, ωστόσο, είναι ακόμα βαθύτερο. Το 98% εξακολουθεί να αποδέχεται τη δημοκρατία ως πολίτευμα, αλλά μόλις το 50% δηλώνει ικανοποιημένο από τον τρόπο λειτουργίας της. Στην Ανατολική Γερμανία το ποσοστό υποχωρεί περίπου στο 40%. Δεν απορρίπτεται η δημοκρατία· αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα των θεσμών και η ικανότητά τους να παράγουν αποτελέσματα. Η γεωγραφία έχει σημασία. Η Σαξονία-Άνχαλτ έχει χάσει 26% του πληθυσμού της από το 1990, ενώ από το 1991 έως το 2024 περίπου 1,2 εκατ. περισσότεροι άνθρωποι μετακινήθηκαν από την Ανατολή προς τη Δύση παρά αντίστροφα. Η επανένωση ολοκληρώθηκε συνταγματικά, όχι όμως πλήρως κοινωνικά, δημογραφικά και οικονομικά» προσθέτει.

«Την ίδια στιγμή, το Βερολίνο πληρώνει τον λογαριασμό ενός μοντέλου που στηρίχθηκε σε φθηνή ρωσική ενέργεια, κινεζική ζήτηση και αμερικανική ασφάλεια. Η ενεργειακή ρήξη με τη Ρωσία αποκάλυψε τη δομική ευπάθεια του μοντέλου, ενώ η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται από την Κίνα, το ενεργειακό κόστος και την τεχνολογική μετάβαση. Ο επανεξοπλισμός είναι αναγκαίος, αλλά η πολεμική οικονομία δεν δύναται να υποκαταστήσει τη βιομηχανική. Οι Xριστιανοδημοκράτες ηγούνταν αδιάλειπτα της κυβέρνησης στη Σαξονία-Άνχαλτ από το 2002 έχοντας αναδείξει τρεις διαδοχικούς Πρωθυπουργούς. Έπειτα από 24 χρόνια, έπεσαν από 37,1% στο 17,2%. Η πολιτική ειρωνεία είναι σκληρή: ο Φρίντριχ Μερτς είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα «μειώσει στο μισό» την AfD. Σήμερα, στο συγκεκριμένο κρατίδιο, το CDU σχεδόν υποδιπλασιάστηκε και η AfD υπερδιπλασιάστηκε. Όταν ένα κόμμα που έχει χαρακτηριστεί από την εγχώρια υπηρεσία πληροφοριών της Γερμανίας (Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος) ως εξτρεμιστικό, καταφέρνει να καταστεί η πολιτική επιλογή μεγάλου μέρους της εργατικής τάξης, η απάντηση δεν δύναται να εξαντλείται στην ηθική καταδίκη», συμπληρώνει.