Σε ταχύτερη υλοποίηση αμυντικών επενδύσεων και σε απλούστερες διαδικασίες για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο να ενισχύσει την ετοιμότητά της απέναντι στις αυξανόμενες προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ένα νέο πακέτο αλλαγών που μειώνει τη γραφειοκρατία, επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις για αμυντικά έργα και διευκολύνει τις διασυνοριακές μεταφορές αμυντικού εξοπλισμού και τις κοινές προμήθειες. Η δέσμη νομοθετικών προτάσεων εντάσσεται στα μέτρα απλούστευσης «Omnibus V» της ΕΕ και είχε συμφωνηθεί μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Οι νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί ώστε να διευκολύνουν την κινητοποίηση επενδύσεων έως και 800 δισ. ευρώ στον τομέα της άμυνας κατά την επόμενη τετραετία, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας ReArm Europe Plan/Readiness 2030.

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Ταχύτερες αδειοδοτήσεις για αμυντικά έργα

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα αμυντικής ετοιμότητας, όπως η κατασκευή νέων εργοστασίων ή η επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων.

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν προθεσμία 42 εργάσιμων ημερών από την επίσημη υποβολή της αίτησης για την έκδοση απόφασης. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, οι εθνικές αρχές θα μπορούν να παρατείνουν τη διαδικασία έως δύο φορές, για συνολικά έως 60 επιπλέον ημέρες. Έτσι, η συνολική διάρκεια της διαδικασίας δεν θα μπορεί να ξεπερνά τις 102 εργάσιμες ημέρες.

Εφόσον οι αρμόδιες αρχές δεν αποφασίσουν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, θα εφαρμόζεται η αρχή της «σιωπηρής έγκρισης», με συγκεκριμένες υποχρεώσεις ενημέρωσης των φορέων υλοποίησης.

Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν ειδικές υπηρεσίες επικοινωνίας με τους φορείς αμυντικών έργων. Οι υπηρεσίες αυτές θα παρακολουθούν ψηφιακά τις αιτήσεις, θα υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα παρέχουν στήριξη στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ευκολότερες μεταφορές και αμυντικές προμήθειες

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να περιορίσει τα κανονιστικά εμπόδια στις ενδοενωσιακές μεταφορές αμυντικών προϊόντων και στις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας.

Προβλέπεται η θέσπιση μιας νέας γενικής άδειας μεταφοράς για προϊόντα που συνδέονται με την άμυνα, γεγονός που αναμένεται να διευκολύνει τις επιχειρήσεις του κλάδου να δραστηριοποιούνται σε περισσότερα κράτη μέλη.

Παράλληλα, επικαιροποιούνται οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις, αυξάνεται το σχετικό κατώτατο όριο εφαρμογής τους και επεκτείνεται από επτά σε δέκα χρόνια η μέγιστη διάρκεια των συμφωνιών-πλαισίων. Προβλέπεται επίσης μεγαλύτερη ευελιξία για περιστασιακές κοινές δημόσιες συμβάσεις μεταξύ κρατών μελών.

Περισσότερη χρηματοδότηση για την αμυντική βιομηχανία

Οι αλλαγές αφορούν και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, με στόχο να απλοποιηθεί η διαχείριση και η υλοποίηση των χρηματοδοτούμενων έργων.

Επικαιροποιούνται τα κριτήρια χρηματοδότησης και οι σχετικές διατάξεις, ενώ διευρύνονται οι δυνατότητες αυξημένης χρηματοδοτικής στήριξης για δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Η συμφωνία προβλέπει ακόμη αυξημένη χρηματοδότηση για δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος εξοπλισμών (SEAP), ενώ επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας θα είναι και ορισμένες δαπάνες που συνδέονται με δοκιμές στην Ουκρανία.

Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και για ουσιαστικούς λόγους άμυνας, να εφαρμόζουν ορισμένες εξαιρέσεις από τους ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς και χημικούς κανόνες.

Οι ψηφοφορίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Οι τρεις νομοθετικές προτάσεις εγκρίθηκαν με ευρείες πλειοψηφίες:

Η πρόταση για την επιτάχυνση της αδειοδότησης αμυντικών έργων εγκρίθηκε με 540 ψήφους υπέρ, 105 κατά και 22 αποχές.

Η πρόταση για τις ενδοενωσιακές μεταφορές αμυντικών προϊόντων και τις απλουστευμένες δημόσιες συμβάσεις εγκρίθηκε με 549 ψήφους υπέρ, 92 κατά και 27 αποχές.
Η πρόταση για τη διευκόλυνση των αμυντικών επενδύσεων και τη βελτίωση των συνθηκών για την αμυντική βιομηχανία εγκρίθηκε με 530 ψήφους υπέρ, 125 κατά και 12 αποχές.

Το επόμενο βήμα

Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τη μεταρρύθμιση, η ΕΕ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο και προβλέψιμο κανονιστικό πλαίσιο για τις αμυντικές επενδύσεις, μειώνοντας τον χρόνο των διοικητικών διαδικασιών και διευκολύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.