Κάτι νέο φαίνεται να κινείται στο ρωσοουκρανικό μέτωπο, με τη διπλωματία να επιστρέφει δειλά δειλά στο προσκήνιο, την ώρα όμως που το ζήτημα των εδαφών παραμένει ένα από τα σημαντικότερα «αγκάθια». Οι εμπλεκόμενοι προσπαθούν να πιάσουν το νήμα από εκεί που το άφησαν, ενώ η παγωμάρα των προηγούμενων μηνών αρχίζει σταδιακά να σπάει. Τη στιγμή που η αμερικανική πρωτοβουλία για μια τριμερή συνάντηση ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φαίνεται να αποκτά μορφή, με στόχο την αναζήτηση δρόμου προς την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, οι διπλωματικές διεργασίες εξακολουθούν να επισκιάζονται από τα εκατέρωθεν χτυπήματα στο μέτωπο.

Παρά το γεγονός ότι τόσο η Μόσχα όσο και το Κίεβο έχουν δηλώσει ότι είναι ανοιχτές στην αναζήτηση ενός συμβιβασμού, οι διαφορές ως προς το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας παραμένουν σημαντικές. Στο επίκεντρο βρίσκεται, όπως και στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, το εδαφικό ζήτημα και ειδικότερα η τύχη των περιοχών που ελέγχει σήμερα η Ρωσία.

Ρωσία & Ουκρανία: Πού βρίσκονται οι συνομιλίες 

Η αμερικανική πρόταση για νέα τριμερή συνάντηση ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο αναμένει από την Ουάσινγκτον πρόταση για την ημερομηνία της συνάντησης, ενώ ανέφερε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν προταθεί ως πιθανός τόπος διεξαγωγής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά τις συνομιλίες του με τον Ντόναλντ Τραμπ, Ουκρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συζήτησαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Η ουκρανική πλευρά, όπως ανέφερε, θα ενημερώσει τους Ευρωπαίους εταίρους, ενώ οι Αμερικανοί θα συνεχίσουν τις επαφές με τη Ρωσία. Στόχος είναι οι πλευρές να επιστρέψουν στο τραπέζι περίπου δέκα ημέρες αργότερα, είτε με νέα προοπτική είτε με συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Τι μπορεί να κρίνει την επόμενη φάση

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η διπλωματική κινητικότητα μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο συμφωνίας. Υπάρχουν αρκετά ζητήματα που συνδέονται μεταξύ τους: η γραμμή του μετώπου, το καθεστώς των κατεχόμενων περιοχών, οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, οι μελλοντικές σχέσεις της με τη Δύση και, κυρίως, το αν και με ποιον τρόπο θα αντιμετωπιστούν οι ρωσικές εδαφικές απαιτήσεις.

Οι μέχρι σήμερα συνομιλίες δείχνουν ότι η επαφή μεταξύ των δύο πλευρών είναι εφικτή, αλλά δεν έχει ακόμη γεφυρωθεί η απόσταση στις βασικές θέσεις τους. Οι ανταλλαγές αιχμαλώτων και άλλες επιμέρους συμφωνίες αποδεικνύουν ότι υπάρχουν πεδία περιορισμένης συνεννόησης. Ωστόσο, μια συνολική πολιτική διευθέτηση απαιτεί απαντήσεις στα πλέον δύσκολα ζητήματα του πολέμου.

Η επόμενη τριμερής συνάντηση, εφόσον πραγματοποιηθεί, θα αποτελέσει επομένως ένα ακόμη σημαντικό τεστ για τη διπλωματική διαδικασία. Το ζητούμενο δεν θα είναι μόνο αν οι τρεις πλευρές θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, αλλά αν θα μπορέσουν να μετατρέψουν τις γενικές αναφορές σε συμβιβασμό σε συγκεκριμένα και αμοιβαία αποδεκτά βήματα προς μια κατάπαυση του πυρός και, τελικά, προς μια ευρύτερη συμφωνία.

Υπενθυμίζεται ότι οι πρώτες ειρηνευτικές συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν λίγες μόλις ημέρες μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής το 2022. Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν αρχικά στη Λευκορωσία και στη συνέχεια πραγματοποίησαν επαφές μέσω τηλεδιάσκεψης αλλά και διά ζώσης, μεταξύ άλλων, στην Κωνσταντινούπολη.

Μέχρι τα μέσα Απριλίου είχαν ανταλλαγεί αρκετά προσχέδια και προτάσεις. Ωστόσο, η διαδικασία δεν οδήγησε σε συμφωνία και οι συνομιλίες σταδιακά σταμάτησαν. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η διπλωματική διαδικασία παρέμεινε ουσιαστικά παγωμένη, ενώ οι εξελίξεις στο πεδίο των μαχών καθόριζαν σε μεγάλο βαθμό τους όρους υπό τους οποίους θα μπορούσε να επανέλθει στο τραπέζι μια διαπραγμάτευση.

Η επιστροφή στην απευθείας διαπραγμάτευση το 2025

Η επανέναρξη των απευθείας επαφών το 2025 αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη. Οι συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης τον Μάιο του 2025 ήταν η πρώτη πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση Ρώσων και Ουκρανών κυβερνητικών αξιωματούχων από το 2022.

Η συνάντηση διήρκεσε περίπου δύο ώρες και δεν κατέληξε σε πολιτική συμφωνία. Ωστόσο, υπήρξε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα: οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μεγάλης κλίμακας ανταλλαγή αιχμαλώτων.

Η εξέλιξη αυτή έδειξε ότι, παρά το χάσμα στις βασικές πολιτικές τους θέσεις, υπήρχαν πεδία στα οποία μπορούσε να υπάρξει περιορισμένη συνεννόηση.

Το εδαφικό στο επίκεντρο

Στις επόμενες επαφές το βασικό εμπόδιο παρέμεινε το ίδιο: τα εδάφη.

Η Μόσχα έχει επιμείνει σε εδαφικές απαιτήσεις που υπερβαίνουν τις περιοχές που ελέγχει στρατιωτικά, με ιδιαίτερη έμφαση στο Ντονμπάς, την ανατολική βιομηχανική καρδιά της Ουκρανίας.

Το Κίεβο, από την άλλη πλευρά, έχει υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός θα πρέπει να ξεκινήσει από την υφιστάμενη γραμμή επαφής και ότι το ζήτημα μιας οριστικής διευθέτησης θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μεταγενέστερων διαπραγματεύσεων.

Έτσι, η διαφωνία δεν αφορά μόνο το πού θα σταματήσουν οι εχθροπραξίες, αλλά και το αν μια ενδεχόμενη συμφωνία θα επικυρώνει ή θα μεταβάλλει τις εδαφικές αλλαγές που έχουν προκύψει κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Άμπου Ντάμπι και Γενεύη: Οι νέες ειρηνευτικές προσπάθειες 

Τον Ιανουάριο του 2026 πραγματοποιήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι οι πρώτες τριμερείς συνομιλίες μεταξύ Ρώσων, Ουκρανών και Αμερικανών διαπραγματευτών από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής. Και σε αυτή την περίπτωση, όμως, δεν υπήρξε αποφασιστική πρόοδος. Το εδαφικό παρέμεινε το βασικό σημείο αντιπαράθεσης, με τη ρωσική πλευρά να επιδιώκει τον έλεγχο ολόκληρου του Ντονμπάς και την ουκρανική πλευρά να επιμένει σε κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της υφιστάμενης γραμμής επαφής ως πρώτο βήμα.

Τον Φεβρουάριο ακολούθησαν νέες αμερικανικά διαμεσολαβούμενες συνομιλίες στη Γενεύη. Και αυτές, ωστόσο, δεν οδήγησαν σε συμφωνία-ορόσημο.