Οι ελβετικοί παγετώνες αντιμετωπίζουν πρωτοφανή κρίση το 2026, καθώς η απώλεια του όγκου τους καταγράφει τον δεύτερο χειρότερο ετήσιο απολογισμό μετά το 2020. Σύμφωνα με νέα έκθεση που δημοσιοποιείται σήμερα, το λιώσιμο των παγετώνων στην Ελβετία έχει προκαλέσει συρρίκνωση σχεδόν 20% μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, γεγονός που προκαλεί συναγερμό στην επιστημονική κοινότητα.

Διαβάστε: Μελέτη: Πώς η Αρκτική απελευθερώνει αρχαίο μεθάνιο - Τα ποτάμια που εξετάστηκαν και τα συμπεράσματα


Ιστορική απώλεια όγκου από το 1950

Το δίκτυο παρακολούθησης των παγετώνων της Ελβετίας (GLAMOS) αποκαλύπτει ότι χάθηκε επιπλέον 5,5% του όγκου τους κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Η καταστροφική αυτή εξέλιξη οφείλεται στο θερμότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί ποτέ, σε συνδυασμό με έναν χειμώνα με ελάχιστες χιονοπτώσεις. Πρόκειται για την πιο σημαντική απώλεια όγκου παγετώνων που έχει καταγραφεί από το 1950 μέχρι σήμερα.

Ο Ματίας Χους, επικεφαλής του GLAMOS, βρίσκεται σε υψόμετρο κοντά στα 3.000 μέτρα και παρατηρεί με θλίψη το τοπίο που εκτυλίσσεται μπροστά του. «Αυτός ο παγετώνας κατευθύνεται προς την εξαφάνιση. Ενδέχεται να μην υπάρχει καθόλου πάγος σε αυτό το σημείο εντός δέκα έως δεκαπέντε ετών», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Η αλουμινένια βέργα τεσσάρων μέτρων που είχε τοποθετηθεί από το GLAMOS στον παγετώνα αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της καταστροφής. Στα τέλη Ιουλίου ήταν σχεδόν αόρατη στην επιφάνεια, ενώ σήμερα το ορατό τμήμα της υπερβαίνει τα τρία μέτρα. «Γνωρίζουμε τον ταχύ ρυθμό με τον οποίο λιώνουν οι παγετώνες, όμως το να αντικρίζεις αυτά τα βουνά εντελώς γυμνά, χωρίς χιόνι, είναι πραγματικά συγκλονιστικό», σχολιάζει ο ερευνητής.


Επιταχυνόμενη τήξη στους ελβετικούς παγετώνες

Η περίοδος μεταξύ 2022 και 2026 σηματοδοτεί την ταχύτερη τήξη που έχουν βιώσει οι ελβετικοί παγετώνες σε σύγκριση με οποιαδήποτε προηγούμενη πενταετία. Από το 2021, οι παγετώνες στην Ελβετία έχουν χάσει το 20% του συνολικού τους όγκου, με τον ρυθμό της τήξης να επιταχύνεται δραματικά.

Οι μετρήσεις σε περίπου είκοσι αντιπροσωπευτικούς παγετώνες από τους σχεδόν 1.300 που υπάρχουν ακόμη στη χώρα αποκαλύπτουν ανησυχητικά στοιχεία. Κατά τη δεκαετία του 1990 χάθηκε το 10% του όγκου του πάγου, ενώ την περίοδο 2016 έως 2026 η απώλεια ανήλθε στο 27%.


Ρεκόρ θερμοκρασιών και κλιματική αλλαγή

Η ελβετική μετεωρολογική υπηρεσία MétéoSuisse επισημαίνει ότι η αύξηση της θερμοκρασίας στη χώρα είναι διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Οι μήνες Ιούνιος, Ιούλιος και Αύγουστος κατέγραψαν τις υψηλότερες θερμοκρασίες από την έναρξη των μετρήσεων το 1864, ξεπερνώντας ακόμη και το ρεκόρ του καλοκαιριού του 2023 όταν η Ελβετία αντιμετώπισε έντονο καύσωνα.

Σύμφωνα με την MétéoSuisse, το καλοκαίρι του 2026 προσφέρει μια ανησυχητική πρόγευση του μέλλοντος. «Σε έναν κόσμο με αύξηση θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου, το μελλοντικό καλοκαίρι θα είναι περίπου 3,6 βαθμούς θερμότερο από την περίοδο αναφοράς 1991 έως 2020. Το καλοκαίρι του 2026 κατέγραψε διαφορά 3,4 βαθμών Κελσίου», τονίζει η υπηρεσία, προσθέτοντας ότι τέτοιες συνθήκες θα αποτελούν τον μέσο όρο εάν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.


Ανησυχητικές μετρήσεις στα ελβετικά βουνά

Στα ορεινά τοπία της Ελβετίας, οι μετρήσεις είναι πραγματικά τρομακτικές. Το χιόνι που λειτουργούσε ως προστατευτικό στρώμα για τους παγετώνες είχε ήδη εξαλειφθεί από τον Ιούνιο και είχε εξαφανιστεί πλήρως τον Σεπτέμβριο, ακόμη και σε υψόμετρα που φτάνουν τα 3.500 μέτρα. «Υπό τέτοιες συνθήκες, οι αλπικοί παγετώνες δεν διαθέτουν καμία δυνατότητα μακροπρόθεσμης επιβίωσης», προειδοποιεί το GLAMOS.

Η έκταση της τήξης ανάγκασε τους ερευνητές να επανατοποθετήσουν τους πασσάλους μέτρησης σε υψηλότερα σημεία, καθώς ο πάγος γύρω από τις αρχικές θέσεις είχε εξαφανιστεί εντελώς. Το μέσο πάχος του πάγου σε ορισμένους παγετώνες μειώθηκε από 2,5 έως 4 μέτρα, ενώ στις λεγόμενες γλώσσες των παγετώνων η συρρίκνωση έφτασε τα 10 μέτρα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.


Παράγοντες που επηρέασαν τη φετινή τήξη

Παρά τις υψηλότερες θερμοκρασίες, οι απώλειες δεν ξεπέρασαν εκείνες του 2022, χάρη σε ορισμένους μετριαστικούς παράγοντες. Πολλοί παγετώνες είχαν καλυφθεί με ελαφρώς περισσότερο χιόνι σε σύγκριση με πριν τέσσερα χρόνια. Επιπρόσθετα, η μειωμένη άφιξη σκόνης από τη Σαχάρα επέτρεψε στον πάγο να αντανακλά περισσότερο ηλιακό φως, αποστέλλοντας την ενέργεια πίσω στην ατμόσφαιρα αντί να την απορροφά το χιόνι.

Παρόλα αυτά, τέσσερις παγετώνες κατέγραψαν τη μεγαλύτερη τήξη στην ιστορία τους φέτος. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο εμβληματικός παγετώνας του Ρον και ο Αλέτς, ο μεγαλύτερος παγετώνας των Άλπεων.


Επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους

Καθώς το λιώσιμο των παγετώνων στην Ελβετία συνεχίζεται με ανησυχητικούς ρυθμούς, οι επιστήμονες εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για τη μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων. Την περίοδο από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, οι παγετώνες απώλεσαν συνολικά περίπου 2,2 τρισεκατομμύρια λίτρα νερού, σύμφωνα με την έκθεση.

«Η ποσότητα αυτή είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή: αντιστοιχεί στο τετραπλάσιο της ετήσιας κατανάλωσης νερού όλων των ελβετικών νοικοκυριών», καταλήγει ο κ. Χους, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης που αντιμετωπίζουν οι ελβετικοί παγετώνες.