Η εκλογική αναμέτρηση που όρισε ο Πέδρο Σάντσεθ για τις 29 Νοεμβρίου στην Ισπανία έχει ιδιαίτερες, μείζονες προεκτάσεις, που αφορούν ασφαλώς όχι μόνο στην ίδια τη χώρα της Ιβηρικής, αλλά και στην ύπαρξη ενός αντιβάρου, μιας «εξισορρόπησης» του πολιτικού εκκρεμούς της δυτικού τύπου, φιλελεύθερης δημοκρατίας, απέναντι στην εμφάνιση με αξιώσεις δυνάμεων που κινούνται στα δεξιά (ενδεχομένως και άκρα δεξιά) του πολιτικού φάσματος και εμπνέονται από τη ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ισπανός πρωθυπουργός - παρά την ύπαρξη  υποθέσεων φερόμενων ως σκανδάλων στο εσωτερικό, που έχουν πληγώσει το προφίλ του, αλλά και τις επικρίσεις για τη μεταναστευτική κρίση και την ασκηθείσα από τον ίδιο πολιτική, με επίκεντρο τη Θέουτα - έχει επιδείξει συχνά πυγμή για την υπεράσπιση των θέσεων της Μαδρίτης στο εξωτερικό, ακόμα και αν κάτι τέτοιο έφερε αναταράξεις με την Ουάσιγκτον.

Παράλληλα, η διατήρησή του ή όχι στον πρωθυπουργικό θώκο - όπως θύμισε και το Politico σε πρόσφατη ανάλυσή του - διακινδυνεύει την ισορροπία και στις Βρυξέλλες, καθώς από τη μία θέτει πιθανώς εν αμφιβόλω τον συνασπισμό των ευρωπαϊκών δυνάμεων (ΕΛΚ-Σοσιαλδημοκράτες-Φιλελεύθεροι) που εν πολλοίς εξασφαλίζουν στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Κομισιόν τις απαραίτητες ψήφους στο Ευρωκοινοβούλιο (επικεφαλής των S&D στην Ευρωβουλή είναι η βασκικής καταγωγής Iratxe Garcia), από την άλλη οι Σοσιαλδημοκράτες ετοιμάζονται να χάσουν τη μεγαλύτερη χώρα, στην οποία έχουν (ως κύρια πολιτική δύναμη) την κυβέρνηση στην Ευρώπη, κάτι που μπορεί να τους εξωθήσει σε πιο αδιάλλακτες θέσεις.

Στο επίκεντρο, όμως, για την επόμενη μέρα στη Μαδρίτη, μεγαλύτερο ρόλο πιθανώς θα διαδραματίσει αφενός το εσωτερικό, ταραχώδες πολιτικό τοπίο (με τη στεγαστική κρίση να θέτει δεδομένα), αφετέρου το εξωτερικό και κυρίως η σχέση Σάντσεθ και Τραμπ, που έγινε πολλές φορές πρωτοσέλιδο την τελευταία διετία.

Σάντσεθ: Η ισπανική κυβέρνηση δεν θα χειροκροτήσει όσους έβαλαν φωτιά στον κόσμο μόνο και μόνο επειδή εμφανίστηκαν με έναν κουβά

Ο Πέδρο Σάντσεθ επέλεξε στην ανατρεπτική σε σχέση με το παρελθόν (και αρκετές φορές μονομερή) αμερικανική εξωτερική πολιτική να εκφράσει συχνά τις αντιθέσεις του, με ορισμένες ατάκες μάλιστα να είναι δηλωτικές της θέσης του Ισπανού πρωθυπουργού. Ενδεικτική ήταν η τοποθέτησή του στις 8 Απριλίου, όταν συμφωνήθηκε μια προσωρινή (όπως αποδείχθηκε) εκεχειρία δύο εβδομάδων ΗΠΑ και Ιράν. Ο εκ των πλέον σφοδρών επικριτών του πολέμου εναντίον της Τεχεράνης και αρνούμενος κάθε συμμετοχή σε αυτόν Σάντσεθ ανέφερε σε ανάρτησή του: «Οι εκεχειρίες είναι πάντα καλά νέα – ειδικά αν οδηγούν σε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη. Αλλά αυτή η στιγμιαία ανακούφιση δεν μπορεί να μας κάνει να ξεχάσουμε το χάος, την καταστροφή και τις ζωές που χάθηκαν. Η ισπανική κυβέρνηση δεν θα χειροκροτήσει όσους έβαλαν φωτιά στον κόσμο μόνο και μόνο επειδή εμφανίστηκαν με έναν κουβά. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι διπλωματία, διεθνής νομιμότητα και ΕΙΡΗΝΗ».


Ο Σάντσεθ, άλλωστε, ήταν ο ηγέτης που υπερασπίστηκε την αναγνώριση κράτους της Παλαιστίνης, στήριξε τις κατηγορίες περί γενοκτονίας κατά του Ισραήλ και τάχθηκε υπέρ της επιβολής κυρώσεων και της αναστολής συμφωνιών σε επίπεδο ΕΕ. Ακόμα και στο διάγγελμά του, για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, άλλωστε, ο Σάντσεθ άφησε σαφή αιχμή κατά του Νετανιάχου, αναφέροντας πως «πάλεψε ενάντια σε τυράννους, τεχνο-ολιγάρχες και υπαιτίους γενοκτονιών».

Παράλληλα, επέκρινε έντονα την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035 (που συμφωνήθηκε πέρυσι στη Χάγη), προτάσσοντας την ανταπόκριση έναντι «πραγματικών» απειλών και όχι επί ζημία της καταβολής κοινωνικών επιδομάτων, ενώ ζητούσε αντίποινα στον εμπορικό πόλεμο που εξαπέλυσε, με φόντο μια νέα συμφωνία με την ΕΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ. Το αυτό συνέβη και με το ζήτημα της Γροιλανδίας, αλλά και της επιχείρησης σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, για την οποία ο Σάντσεθ τόνισε πως «παραβιάζει το διεθνές δίκαιο».

Οι αιχμές Σάντσεθ από το βήμα του ΟΗΕ για τις "αντιδραστικές δυνάμεις" και τα "πλήγματα" σε βάρος του ΟΗΕ

Ακόμα και η πρόσφατη ομιλία του στη Γ.Σ. του ΟΗΕ περιείχε σαφές στίγμα υπέρ της πολυμέρειας, βάζοντας απέναντι τις «αντιδραστικές», «εγωιστικές» δυνάμεις. «Στα οκτώ αυτά χρόνια έχω δει αυτές τις αντιδραστικές δυνάμεις –εγωιστικές, αμαθείς και σκληρές– να ενισχύονται. Έχω δει πώς έπεσαν οι μάσκες και κατέλαβαν την εξουσία σε πολλά μέρη. Και από εκεί τις έχω δει να εξαπολύουν παράνομους πολέμους και να σφαγιάζουν αθώους πολίτες», υπογράμμισε ο Σάντσεθ, σε αυτό που έμοιαζε με έμμεση κριτική στον Ντόναλντ Τραμπ, τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. «Το να γίνεσαι μάρτυρας αυτών των πραγμάτων έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο καταλαβαίνω τον κόσμο».

pedro-sanchez-un
Ο Πέδρο Σάντσεθ κρατά τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών στην ομιλία του κατά τη ΓΣ του ΟΗΕ/ Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, EPA, Angel Colmenares


Ο Ισπανός ηγέτης εξέφρασε τη λύπη του γιατί, κατά τη δική του οπτική, οι εν λόγω «δυνάμεις» αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους «σαν να ήταν κοπάδι» και ρυπαίνουν τον αέρα και τους ωκεανούς «σαν να ήταν δική τους ιδιοκτησία», ενώ τόνισε ακόμη ότι «συνωμοτούν» για να τερματίσουν την ύπαρξη των ίδιων των Ηνωμένων Εθνών και «όλων όσων εκπροσωπεί». Επρόκειτο για τοποθετήσεις που δύσκολα παρερμηνεύονται και καταδεικνύουν τη θέση της Μαδρίτης στο μεταναστευτικό (παρά την κρίση στη Θέουτα), το περιβάλλον και του ΟΗΕ, για να προσθέσει σε άλλο σημείο: «Σε λίγα χρόνια, οι μελλοντικές γενιές θα κοιτάξουν πίσω, θα μελετήσουν αυτή τη κρίσιμη δεκαετία και θα μας ρωτήσουν ποιο ρόλο έπαιξε ο καθένας από εμάς. Θα μας ρωτήσουν τι κάναμε όταν ορισμένες χώρες άρχισαν να παραβιάζουν τους κανόνες και άλλες αποφάσισαν να κάνουν τα στραβά μάτια. Θα μας ρωτήσουν τι κάναμε όταν η υπεράσπιση όσων πιστεύαμε άρχισε να έχει υψηλό κόστος», προειδοποίησε ο Ισπανός πρωθυπουργός. «Και, όταν συμβεί αυτό, θέλουμε να μπορούμε να τους πούμε ότι δεν σταματήσαμε να αγωνιζόμαστε. Εμείς όχι».


Στο ίδιο μήκος κύματος, δε, και ως τμήμα της λεγόμενης «προοδευτικής ατζέντας» εντάσσεται και το αίτημα να αναλάβει τη Γ.Γ. του ΟΗΕ μια γυναίκα από τη Λατινική Αμερική, σκοπεύοντας να τονώσει την εκπροσώπηση ενός σημαντικού τμήματος του Παγκόσμιου Νότου, με το οποίο υπάρχει βέβαια πάντοτε και η γλωσσολογική, πολιτιστική σύνδεση της Μαδρίτης. «Εννέα άνδρες έχουν καταλάβει τη Γενική Γραμματεία αυτής της οργάνωσης στα 80 χρόνια της ζωής της. Τώρα είναι η σειρά μιας Λατινοαμερικανής γυναίκας, γιατί πώς μπορεί μια οργάνωση που φιλοδοξεί να μιλά εξ ονόματος ολόκληρης της ανθρωπότητας να μην έχει ποτέ γυναίκα επικεφαλής; Πώς θα εκπροσωπεί όλες τις ηπείρους, αν εδώ και τρεις δεκαετίες δεν της επιτρέπουμε να αναλάβει αυτή τη θέση η τρίτη πιο πυκνοκατοικημένη;», υποστήριξε ειδικότερα από το βήμα ο Πέδρο Σάντσεθ.

Και για τον Τραμπ, βέβαια, η Ισπανία ήταν ένας προσφιλής στόχος: Επανειλημμένες είναι οι απειλές περί διακοπής όλων των εμπορικών σχέσεων με τη Μαδρίτη, λόγω της στάσης της στο θέμα των αμυντικών δαπανών, αλλά και στον πόλεμο στο Ιράν. Παράλληλα καυτηρίασε την κατάσταση στη Θέουτα, λέγοντας πως η Ισπανία δεν έχει «έλεγχο των συνόρων της».

Ωστόσο, τα πράγματα έχουν πάντα δύο όψεις και μάλιστα μπορούν να εμφανιστούν με πολύ άμεσο τρόπο. Ενδεικτική εν προκειμένω ήταν η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αναφέρεται στο πλευρό του Μαρκ Ρούτε στην Ισπανία ως έναν «απαίσιο εταίρο», «χαμένη υπόθεση» και να φέρνει στο τραπέζι τις ανωτέρω απειλές για τις σχέσεις Ουάσινγκτον-Μαδρίτης, πριν «καλμάρει» κατά την επιστροφή του στις ΗΠΑ και στην τοποθέτησή του από το Air Force One ενώπιον των δημοσιογράφων: «Οφείλω να πω ότι είχα προβλήματα με την Ισπανία και εξακολουθώ να έχω, αλλά σήμερα η Ισπανία εξιλεώθηκε πλήρως. Η Ισπανία ήταν πολύ γενναιόδωρη σήμερα (σ.σ. στη σύνοδο του ΝΑΤΟ)… συναίνεσε σε ένα σημαντικό αίτημα πληρωμής. Και αν δεν το είχε κάνει, δεν θα είχαμε καν μιλήσει μαζί τους», είπε.



Ο λόγος γινόταν για το ότι η Ισπανία έπιανε τον στόχο του 2% στην άμυνα, αλλά και για το ότι ο Σάντσεθ θέλησε να αποδείξει με στοιχεία πως αποτελεί τον πρωθυπουργό της χώρας που έχει αυξήσει περισσότερο από κάθε άλλο τις δαπάνες στο πεδίο, φτάνοντας τα 160 δισ. ευρώ στην επταετία που είναι ο ένοικος της La Moncloa.



Οι τόνοι είχαν πέσει και στο πρόσφατο Μουντιάλ και στον τελικό Ισπανίας-Αργεντινής στις ΗΠΑ: Τραμπ και Σάντσεθ αντάλλαξαν δημόσια χειραψία στους επισήμους, επισφραγίζοντας τη «νηνεμία» στις σχέσεις των δύο πλευρών.

sanchez-trump-world-cup-final


Σε κάθε περίπτωση, οι δύο ηγέτες έχουν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις μπροστά τους: Ο Πέδρο Σάντσεθ, όπως ανέφερε και προ μηνών ανάλυση των New York Times, με φόντο ένα από τα επεισόδια στην αντιπαράθεση Ισπανίας και ΗΠΑ, φάνηκε να λαμβάνει «ζωή» πολιτικά εξαιτίας του Τραμπ και της μεταξύ τους κόντρας. Συνεπώς, η εστίαση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και το παράλληλο «άνοιγμα» προς την Κίνα, αλλά και η υιοθέτηση μιας εξωτερικής πολιτικής επί τη επικλήσει αξιών δομούν ένα θετικό προφίλ για τον Ισπανό πρωθυπουργό, που βρίσκεται σε σοβαρή πίεση στο εσωτερικό και καλείται να κάνει μια ακόμα ανατροπή, για να δικαιώσει τον τίτλο του «μεγάλου επιζώντος» που τον ακολουθεί. Σε πίεση είναι και ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς επιχειρεί να φέρει εις πέρας κάτι σχεδόν ανέφικτο: Να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο για το κόμμα του, ως εν ενεργεία πρόεδρος, του Κογκρέσου. Και εδώ η ιστορία, αλλά και η συγκυρία (π.χ. πόλεμος στο Ιράν και πολύμηνη εμπλοκή σε "περιπέτεια" στο εξωτερικό, ακρίβεια κ.λπ.) δεν φαίνεται να λειτουργούν υπέρ του.