Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό διάλογο μεταξύ του δις πρωθυπουργού της Ελλάδας, Αλέξανδρου Παπαναστασίου, και του κορυφαίου Έλληνα διανοούμενου του προηγούμενου αιώνα, Γιώργου Θεοτοκά, ο οποίος έλαβε χώρα, όπως καταμαρτυρεί ο ίδιος ο Γιώργος Θεοτοκάς, στα δρομάκια της Εκάλης, κατά τη διάρκεια μίας βόλτας των δύο ανδρών:

- Τι είναι αυτό που λείπει στον τόπο μας, κύριε Πρόεδρε; Γιατί είναι φανερό ότι μας λείπει κάτι βασικό.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου στάθηκε, με κοίταξε και αποκρίθηκε αδίσταχτα:

- Η σκέψη. (…) Ίσως σας φαίνεται περίεργο αυτό που είπα. Αλλά, όταν λέω σκέψη, δεν εννοώ τη μόρφωση που μπορεί ο καθείς να αποκτήσει, αν του δοθούν οι ευκαιρίες. Εννοώ την πρωτότυπη, δημιουργική σκέψη. Έχουμε ασφαλώς πολλές ικανότητες, έχουμε κάποτε και σοφία, αν θέλετε. Έχουμε τάλαντα όλων των ειδών και μπορούμε να έχουμε και ηρωισμό. Δεν έχουμε, όμως, ακόμα δική μας σκέψη. Αυτή είναι η βασική έλλειψη που είναι αισθητή σ’ όλες τις εκδηλώσεις της νεοελληνικής ζωής -στην τέχνη, στο Πανεπιστήμιο, στην κοινωνική δράση, στην πολιτική.

Η "Πνευματική Πορεία"

Πότε κατέγραψε ο σημαντικός αυτός εκπρόσωπος της «γενιάς του ‘30», ο μετριοπαθής και κεντρώος Γιώργος Θεοτοκάς, τον ως άνω διάλογο με τον σοσιαλιστή και βαθιά δημοκράτη, Αλέξανδρο Παπαναστασίου; Το 1958… Ο Γιώργος Θεοτοκάς είχε μεγάλη διαφορά ηλικίας από τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου, τον θαύμαζε απεριόριστα και βαθιά και καταγράφει τον ως άνω διάλογο, τον οποίον είχε μαζί του, στο ομώνυμο χρονικό του, «Αλέξανδρος Παπαναστασίου», το οποίο περιλαμβάνεται στο βιβλίο του με τίτλο «Πνευματική Πορεία», το οποίο εξεδόθη το 1961 από τις εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας» και είχε κάνει κιόλας τρεις εκδόσεις μέχρι το 1994.

Εάν δεν σας συστήναμε τους πρωταγωνιστές του ως άνω πολύ όμορφου και πολύ σημαντικού διαλόγου, ο οποίος πραγματοποιήθηκε, όπως γράφει ο Γιώργος Θεοτοκάς, στα δρομάκια της Εκάλης, με τους δύο πρωταγωνιστές σκυφτούς και απογοητευμένους για την ροπή την οποία έπαιρναν τα πράγματα, στην Ευρώπη και στη χώρα μας, θα είχατε τη δυνατότητα να αντιληφθείτε, άραγε, ότι ο εν λόγω διάλογος έχει λάβει χώρα εδώ και έναν αιώνα;

Το βέβαιον είναι ότι θα είχατε αντιληφθεί, ούτως ή άλλως, από την πρώτη στιγμή, ότι ο ως άνω διάλογος είναι διαβολικά επίκαιρος, αλλά και ιδιαιτέρως δηκτικός, ακόμη και σήμερα. Το συγκεκριμένο βιβλίο των εκδόσεων «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», με την σπουδαία συλλογή πεζών κειμένων του Γιώργου Θεοτοκά, είναι, βεβαίως, εξαντλημένο από τον εκδότη. Ευκαιρία να διασώσουμε ένα διάλογο, όχι γνωστό, κάθε άλλο, αλλά διαχρονικά επίκαιρο για τον τόπο μας. Δυστυχώς.