Μετρό Θεσσαλονίκης: Άλλαξε ο χάρτης στην Καλαμαριά και τα έργα "τρέχουν"

Ένα από τα σηµαντικότερα συγκοινωνιακά έργα της Θεσσαλονίκης περνά πλέον στην καθηµερινότητα των πολιτών, µε την παράδοση της επέκτασης του µετρό προς την Καλαµαριά να αλλάζει ουσιαστικά τον χάρτη των µετακινήσεων στη νοτιοανατολική πλευρά της πόλης. Η νέα γραµµή, που φέρει την κατασκευαστική σφραγίδα του Οµίλου AKTOR, προσθέτει πέντε νέους σταθµούς στο δίκτυο και συνδέει απευθείας την Καλαµαριά µε το κέντρο, χωρίς να απαιτείται µετεπιβίβαση. Η επέκταση έχει µήκος περίπου 4,8 χλµ και περιλαµβάνει τους σταθµούς «Νοµαρχία», «Καλαµαριά», «Αρετσού», «Νέα Κρήνη» και «Μίκρα».



Η χάραξη ξεκινά από τη διακλάδωση που βρίσκεται νότια του σταθµού «25ης Μαρτίου», ακολουθεί έναν υπόγειο άξονα κάτω από βασικές οδικές αρτηρίες της Καλαµαριάς και καταλήγει στην περιοχή της Μίκρας. Πρόκειται για ένα σύνθετο τεχνικό έργο, που περιλαµβάνει δύο υπόγειες τροχιές, φρέατα, σιδηροδροµικές διασταυρώσεις και επίσταθµο, ενώ σχεδιάστηκε εξαρχής ώστε να µπορεί να υποστηρίξει αυξηµένη επιβατική κίνηση και τη µελλοντική ανάπτυξη του συστήµατος. Η σηµασία της επέκτασης φαίνεται κυρίως στον τρόπο µε τον οποίο αλλάζει την καθηµερινή µετακίνηση των κατοίκων. Οι επιβάτες από την Καλαµαριά µπορούν πλέον να φτάνουν απευθείας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, καθώς στον σταθµό «25ης Μαρτίου» ο νέος κλάδος ενώνεται µε τη βασική γραµµή. Από εκεί οι συρµοί συνεχίζουν στις ίδιες γραµµές και εξυπηρετούν τους ίδιους κεντρικούς σταθµούς, χωρίς να απαιτείται αλλαγή τρένου.

Η απόσταση από τη Μίκρα µέχρι τον Νέο Σιδηροδροµικό Σταθµό αναµένεται να καλύπτεται σε περίπου 25 λεπτά, περιορίζοντας αισθητά τον χρόνο µετακίνησης σε σχέση µε το αυτοκίνητο, ιδιαίτερα σε ώρες αιχµής. Η νέα γραµµή δεν εξυπηρετεί µόνο τις γειτονιές από τις οποίες περνά, αλλά βελτιώνει την πρόσβαση σε σηµαντικά σηµεία της περιοχής, όπως το διοικητικό και εµπορικό κέντρο της Καλαµαριάς, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, το Κέντρο Πολιτισµού και το Αθλητικό Κέντρο της Μίκρας.

Το αποτύπωµα του έργου αναµένεται να είναι σηµαντικό και στην οδική κυκλοφορία. Οι εκτιµήσεις κάνουν λόγο για περίπου 63.000 επιβιβάσεις ηµερησίως, ενώ περίπου 12.000 αυτοκίνητα υπολογίζεται ότι θα αποµακρύνονται καθηµερινά από τους δρόµους. Η εξέλιξη αυτή µεταφράζεται όχι µόνο σε µικρότερη κυκλοφοριακή συµφόρηση, αλλά και σε περιβαλλοντικό όφελος, καθώς η µείωση των µετακινήσεων µε Ι.Χ. εκτιµάται ότι θα περιορίζει τις εκποµπές διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 25 τόνους την ηµέρα.

Για τη λειτουργία της επέκτασης εντάσσονται στο δίκτυο 15 νέοι, πλήρως αυτοµατοποιηµένοι και κλιµατιζόµενοι συρµοί. Καθένας αποτελείται από τέσσερα οχήµατα και έχει χωρητικότητα περίπου 450 επιβατών. Μαζί µε τους 18 αρχικούς συρµούς της βασικής γραµµής, ο συνολικός ονοµαστικός στόλος του µετρό Θεσσαλονίκης φτάνει πλέον τους 33.

Το σύστηµα έχει διαστασιολογηθεί ώστε να µπορεί να εξυπηρετεί τουλάχιστον 18.000 επιβάτες ανά ώρα και ανά κατεύθυνση, µε δυνατότητα πολύ πυκνών δροµολογίων. Η υποδοµή έχει σχεδιαστεί ώστε στο κοινό κεντρικό τµήµα οι χρονοαποστάσεις µεταξύ των συρµών να µπορούν να φτάσουν ακόµα και τα 90 δευτερόλεπτα, ενώ η λειτουργία ολόκληρου του συστήµατος παρακολουθείται σε πραγµατικό χρόνο από το Κέντρο Ελέγχου Λειτουργίας του µετρό Θεσσαλονίκης.

Προκλήσεις

Η τεχνική δυσκολία του έργου δεν περιορίστηκε στην κατασκευή της γραµµής και των σταθµών. Ενα από τα πιο απαιτητικά σηµεία ήταν η ενσωµάτωση της επέκτασης στο ήδη λειτουργούν δίκτυο. Οπως επισήµανε ο διευθύνων σύµβουλος της Ελληνικό Μετρό, Χρήστος Φαφούτης, η µεγάλη πρόκληση ήταν να µετατραπούν διαφορετικά συστήµατα και συρµοί σε ένα ενιαίο, ασφαλές και πλήρως λειτουργικό µετρό. Για να επιτευχθεί αυτό, πραγµατοποιήθηκαν χιλιάδες δοκιµές, επαληθεύσεις και πιστοποιήσεις προτού η γραµµή παραδοθεί στο επιβατικό κοινό.

Αντίστοιχα, η THEMA, που έχει την ευθύνη της λειτουργίας, προχώρησε τους προηγούµενους µήνες σε εκπαίδευση του προσωπικού, επιχειρησιακή προετοιµασία και δοκιµαστικές διαδροµές, ώστε η επέκταση να ενσωµατωθεί οµαλά στη βασική γραµµή και να λειτουργήσει από την πρώτη ηµέρα ως ένα ενιαίο σύστηµα.

Το έργο παραδόθηκε στο ελληνικό κράτος από τον Οµιλο AKTOR και εγκαινιάστηκε στον σταθµό «Μίκρα», παρουσία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υποδοµών και Μεταφορών, του Ευρωπαίου επιτρόπου Βιώσιµων Μεταφορών και Τουρισµού, Απόστολου Τζιτζικώστα, της διοίκησης της Ελληνικό Μετρό και εκπροσώπων των εταιρειών που συµµετείχαν στην ολοκλήρωση και λειτουργία του έργου. Σύµφωνα µε τον Οµιλο AKTOR, πρόκειται για την πρώτη διακλάδωση σε αυτόµατο µετρό που πραγµατοποιείται στην ελληνική τεχνική ιστορία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα στην αλλαγή που φέρνει το έργο στην ίδια την Καλαµαριά. Οπως ανέφερε, η περιοχή δεν έχει ακόµη αντιληφθεί πλήρως πόσο θα επηρεαστεί η ποιότητα ζωής και πόσο θα αναβαθµιστεί από τη νέα συγκοινωνιακή υποδοµή. Ο πρωθυπουργός σηµείωσε ότι από τον Νοέµβριο του 2024, όταν τέθηκε σε λειτουργία η βασική γραµµή, µέχρι σήµερα το µετρό Θεσσαλονίκης έχει περάσει σε µια νέα φάση, µε την προσθήκη 5 νέων σταθµών και 15 νέων συρµών. Παράλληλα, έκανε αναφορά στη µακρά και δύσκολη ιστορία του έργου. Το µετρό Θεσσαλονίκης χρειάστηκε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες από τους πρώτους σχεδιασµούς µέχρι να πάρει τη σηµερινή του µορφή, έχοντας στο ενδιάµεσο περάσει από καθυστερήσεις, προσφυγές, γραφειοκρατικά εµπόδια, προβλήµατα χρηµατοδότησης και σύνθετες αρχαιολογικές και τεχνικές προκλήσεις. Ο πρωθυπουργός υπενθύµισε ότι για χρόνια είχε µετατραπεί σχεδόν σε συνώνυµο της αδυναµίας ολοκλήρωσης µεγάλων έργων στη Θεσσαλονίκη, υποστηρίζοντας ότι αυτή η περίοδος πλέον έχει κλείσει. Στη συγκοινωνιακή σηµασία της επέκτασης αναφέρθηκε και ο υπουργός Υποδοµών και Μεταφορών, Χρίστος ∆ήµας. Σύµφωνα µε τα στοιχεία του ΕΚΕΤΑ, που επικαλέστηκε, από τη λειτουργία της βασικής γραμμής η κυκλοφορία των αυτοκινήτων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 15%. Με την Καλαμαριά, εκτιμά ότι το αποτέλεσμα αυτό θα ενισχυθεί ακόμα περισσότερο, καθώς δεκάδες χιλιάδες πολίτες αποκτούν πλέον μια σταθερή, γρήγορη και προβλέψιμη εναλλακτική απέναντι στη μετακίνηση με Ι.Χ.

Πρόοδος στις μεταφορές

Ο υπουργός Υποδομών τοποθέτησε την παράδοση της Καλαμαριάς μέσα στη συνολικότερη αλλαγή που επιχειρείται στις μεταφορές της Θεσσαλονίκης. Μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, όπως σημείωσε, τέθηκε σε λειτουργία η βασική γραμμή του μετρό, προχώρησε η κατασκευή του flyover, ανανεώθηκε σημαντικά ο στόλος των αστικών λεωφορείων και δρομολογήθηκαν παράλληλες παρεμβάσεις σε υποδομές της πόλης. Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, χαρακτήρισετην παράδοση της Καλαμαριάς ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για την εταιρεία και τη Θεσσαλονίκη, υποστηρίζοντας ότι παραδίδεται στους πολίτες ένα από τα πλέον σύγχρονα συστήματα μετρό της Ευρώπης. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στους ανθρώπους της AKTOR που εργάστηκαν για την ολοκλήρωση του έργου, αλλά και στη συμβολή της Hitachi, σημειώνοντας ότι η νέα γραμμή θα αλλάξει την καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Γιώργος Κώτσηρας, υπογράμμισε ότι ο συγκοινωνιακός χάρτης της Θεσσαλονίκης έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Αναφέρθηκε, ειδικότερα, στην ανανέωση του στόλου του ΟΑΣΘ με 206 νέα λεωφορεία, μεταξύ των οποίων 50 ηλεκτρικά αρθρωτά, τα οποία εντάσσονται σταδιακά στην κυκλοφορία. Ο συνδυασμός μετρό και νέων λεωφορείων, όπως ανέφερε, δημιουργεί ένα διαφορετικό πλαίσιο για τις δημόσιες μεταφορές της πόλης. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν και η τοποθέτηση του υφυπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Νίκου Ταχιάου, ο οποίος περιέγραψε την επέκταση όχι μόνο ως ένα συγκοινωνιακό έργο, αλλά ως παρέμβαση που αλλάζει συνολικά τον αστικό χώρο. Οπως είπε, το μετρό προσφέρει ασφάλεια, αξιοπιστία, ποιότητα και ταχύτητα στις μετακινήσεις, αλλά ταυτόχρονα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί ολόκληρη η περιοχή. «Η Καλαμαριά από σήμερα είναι μια άλλη πόλη», ήταν η χαρακτηριστική αναφορά του.

Για τον Απόστολο Τζιτζικώστα, η Καλαμαριά είναι το σημείο στο οποίο το μετρό Θεσσαλονίκης αρχίζει πραγματικά να αποκτά χαρακτηριστικά δικτύου. Οπως τόνισε, από την αρχική βασική γραμμή η υποδομή εξαπλώνεται πλέον σε νέες γειτονιές και αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στην καθημερινή λειτουργία της πόλης. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι περισσότερα από 1 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών πόρων έχουν στηρίξει συνολικά την κατασκευή του μετρό Θεσσαλονίκης, δίνοντας στο έργο έντονο ευρωπαϊκό αποτύπωμα. Η παράδοση της επέκτασης δεν σημαίνει, πάντως, ότι ολοκληρώνονται όλες οι παρεμβάσεις στην περιοχή. Ενα από τα ανοιχτά μέτωπα είναι η οδός Πόντου, η οποία συνδέεται άμεσα με την αποκατάσταση της καθημερινότητας γύρω από τα εργοτάξια και τους σταθμούς. Κατά τη διάρκεια των εγκαινίων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απευθύνθηκε στον Αλέξανδρο Εξάρχου επισημαίνοντας ότι, μετά το μετρό, απομένει η Πόντου και έθεσε ως δημόσια ημερομηνία-στόχο την 1η Απριλίου 2027 για την ολοκλήρωσή της.

Μετρό Θεσσαλονίκης: Η επόμενη φάση

Την ίδια ώρα, η παράδοση της Καλαμαριάς ανοίγει και τη συζήτηση για την επόμενη φάση ανάπτυξης του μετρό. Η κυβερνητική κατεύθυνση είναι πλέον το δίκτυο να κινηθεί προς τη Δυτική και Βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, ώστε το μέσο να φτάσει και σε περιοχές με μεγάλο πληθυσμό, που σήμερα εξαρτώνται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από το αυτοκίνητο και το λεωφορείο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την πολιτική απόφαση για τη συνέχιση της ανάπτυξης του δικτύου «σαφή και αδιαπραγμάτευτη», κατονομάζοντας, μεταξύ άλλων, τη Νεάπολη, τη Σταυρούπολη, την Ευκαρπία, τους Αμπελοκήπους, τον Εύοσμο και το Κορδελιό. Οπως επισήμανε, πρόκειται για πυκνοκατοικημένες περιοχές μιας δυναμικής Θεσσαλονίκης, που χρειάζονται αντίστοιχες συγκοινωνιακές υποδομές.

Οι πρώτες εργασίες ωρίμανσης έχουν ήδη αρχίσει. Η Ελληνικό Μετρό έχει ενεργοποιήσει σύμβαση για πρόδρομες εργασίες στα δυτικά προάστια, με ανάδοχο την AKTOR. Σε αυτή περιλαμβάνονται τοπογραφικές έρευνες, έλεγχοι των δικτύων κοινής ωφέλειας, διερευνητικές τομές για ενδεχόμενα αρχαιολογικά ευρήματα και γεωλογικές έρευνες του υπεδάφους, δηλαδή όλες οι εργασίες που απαιτούνται ώστε ο επόμενος σχεδιασμός να στηριχθεί σε πραγματικά δεδομένα πριν περάσει σε πιο ώριμη φάση.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά