Το υψηλό κόστος φοιτητικής στέγης φαίνεται να επηρεάζει ολοένα περισσότερο τις επιλογές των υποψήφιων φοιτητών, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για σπουδές μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Η πρόσφατη επισήμανση του πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστου Μπούρα, για περίπου 400 επιτυχόντες που δεν προχώρησαν φέτος στην εγγραφή τους άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για το κατά πόσο η οικονομική επιβάρυνση μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά για τις σπουδές στην περιφέρεια. Το ζήτημα, ωστόσο, δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα περιφερειακά πανεπιστήμια. Οι απαντήσεις των πρυτάνεων στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Από τη Δυτική Μακεδονία και τη Θράκη έως την Κρήτη και τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, οι πρυτάνεις περιγράφουν τις διαφορετικές διαστάσεις του προβλήματος, αλλά και τις προσπάθειες των ιδρυμάτων να περιορίσουν το κόστος για τους φοιτητές μέσω εστιών, δωρεάν σίτισης, επιδοτούμενων μετακινήσεων και νέων στεγαστικών υποδομών. Και μπορεί η ένταση του φαινομένου να διαφέρει, όμως ένας παράγοντας επανέρχεται στις απαντήσεις όλων: τα υψηλά ενοίκια και τα δυσεύρετα σπίτια, με τη στεγαστική πίεση να γίνεται ακόμα μεγαλύτερη στα νησιά και τις τουριστικές περιοχές.

Διαβάστε: Φοιτητικό στεγαστικό επίδομα: Όλα όσα πρέπει να ξέρουν οι ενδιαφερόμενοι - Έως πότε οι νέες αιτήσεις, ποιοι είναι δικαιούχοι

Πέντε πρυτάνεις πανεπιστημίων μιλούν στα "Π" για τη φοιτητική στέγη και τα υψηλά ενοίκια


Δυτική Μακεδονία

Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας δεν φαίνεται, μέχρι στιγμής, να καταγράφεται το φαινόμενο που ανέδειξε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών.

«Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας δεν παρατηρείται αξιοσημείωτο φαινόμενο μη ολοκλήρωσης εγγραφών», αναφέρει ο πρύτανης Θεόδωρος Θεοδουλίδης, διευκρινίζοντας ότι οι περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί «είναι μεμονωμένες και κατανέμονται μεταξύ των Τμημάτων», χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερη συγκέντρωση σε κάποια πόλη ή ακαδημαϊκή μονάδα.

Μία από τις βασικές εξηγήσεις που δίνει ο πρύτανης είναι το χαμηλότερο κόστος ζωής στην περιοχή σε σχέση με τα μεγάλα αστικά κέντρα. «Το συγκριτικά χαμηλότερο κόστος στέγασης και διαβίωσης στη Δυτική Μακεδονία, σε σχέση με τα μεγάλα αστικά κέντρα, αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους», σημειώνει.

Σήμερα το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας διαθέτει 581 κλίνες σε Κοζάνη, Φλώρινα και Γρεβενά, ενώ μέσω έργου ΣΔΙΤ προβλέπεται η κατασκευή ακόμα 750 κλινών σε Κοζάνη, Φλώρινα, Καστοριά και Πτολεμαΐδα. Εφόσον το έργο ολοκληρωθεί, η συνολική δυναμικότητα των φοιτητικών εστιών θα φτάσει τις 1.331 κλίνες. «Στόχος μας είναι κάθε φοιτητής και φοιτήτρια να έχει τη δυνατότητα να σπουδάζει και να ολοκληρώνει τις σπουδές του σε ένα περιβάλλον που συνδυάζει την ποιότητα της εκπαίδευσης με την ποιότητα ζωής», καταλήγει.


Ιόνιο

Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, όπου, σύμφωνα με τον πρύτανη Ανδρέα Φλώρο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους επιτυχόντες που τελικά δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους. Οπως επισημαίνει, θα πρέπει πρώτα να εξεταστεί το ζήτημα των θέσεων εισακτέων που παραμένουν κενές ήδη από το στάδιο των Πανελλαδικών.

«Οι ποσοστιαίες απώλειες θέσεων εισακτέων είναι πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με την παρατηρούμενη “διαρροή” επιτυχόντων που δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους», σημειώνει ο κ. Φλώρος, επισημαίνοντας ότι το φαινόμενο είναι εντονότερο στα περιφερειακά πανεπιστήμια, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις οι απώλειες αγγίζουν ακόμα και το 30%. Στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, οι απώλειες θέσεων εισακτέων τη φετινή χρονιά ανήλθαν στο 18%. Σύμφωνα με τον πρύτανη, μεταξύ των βασικών παραγόντων βρίσκονται «η δημογραφική συρρίκνωση του πληθυσμού, η συνεχιζόμενη μετακίνηση πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι οικονομικές δυνατότητες της μέσης ελληνικής οικογένειας, το αυξημένο κόστος διαβίωσης, ειδικά στη νησιωτική περιφέρεια, και η μειωμένη προσφορά φοιτητικής στέγης».

Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, ξεκινά ήδη από τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού. «Οι ολοένα και λιγότεροι υποψήφιοι φοιτητές αποφεύγουν να δηλώσουν στο μηχανογραφικό τους σχολές και Τμήματα μακριά από την οικογένειά τους, για οικονομικούς και πρακτικούς (...) λόγους», αναφέρει, με τη δυσκολία εξεύρεσης κατοικίας να αποτελεί έναν από τους κρίσιμους παράγοντες.

Η εικόνα παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά νησί. Στα τμήματα της Κέρκυρας το ποσοστό εγγραφής ανέρχεται σε 88,6%, στην Κεφαλλονιά σε 83,1% και στη Ζάκυνθο σε 79,4%. Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στα Τμήματα Επιστήμης της Πληροφορίας, με 77,9%, Περιβάλλοντος, με 79,4%, και Ψηφιακών Μέσων & Επικοινωνίας, με 80,9%. Στον αντίποδα, στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών το ποσοστό εγγραφής φτάνει το 95,2%, ενώ στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, στο Αργοστόλι, ανέρχεται σε 92,4%.

Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με την ενίσχυση της φοιτητικής στέγασης. Στην Κέρκυρα λειτουργεί φοιτητική εστία 150 κλινών, ενώ, σύμφωνα με τον κ. Φλώρο, τα τελευταία δύο χρόνια το ποσοστό ικανοποίησης των αιτήσεων για δωρεάν διαμονή ανέρχεται στο 100%. Παράλληλα, το πανεπιστήμιο διαθέτει περίπου το 15% της τακτικής ετήσιας επιχορήγησής του για τη μίσθωση αντίστοιχου αριθμού κλινών σε ξενοδοχειακές μονάδες της πόλης.

Επίσης, έχει ξεκινήσει η διαδικασία ανέγερσης φοιτητικών κατοικιών σε οικόπεδα του πανεπιστημίου. Το πρώτο στάδιο, στην Κεφαλλονιά, προβλέπει την ανέγερση 150 διαμερισμάτων, ενώ, σύμφωνα με τον πρύτανη, θα ακολουθήσουν Ζάκυνθος, Λευκάδα και Κέρκυρα. Στο μέτωπο της σίτισης, το ποσοστό ικανοποίησης των αιτήσεων αγγίζει τα τελευταία χρόνια το 98%. Στόχος του Ιόνιου Πανεπιστημίου είναι, όπως αναφέρει ο κ. Φλώρος, να καταστεί δυνατό για έναν φοιτητή να σπουδάσει στα νησιά με κόστος διαβίωσης και διαμονής περίπου 3.000 ευρώ τον χρόνο.


Κρήτη

Στο Πολυτεχνείο Κρήτης, η εικόνα είναι διαφορετική ως προς τη μη ολοκλήρωση των εγγραφών, καθώς η απόσταση μεταξύ επιτυχόντων και τελικά εγγεγραμμένων είναι ελάχιστη. «Εμείς δεν έχουμε μεγάλη απόκλιση από τους επιτυχόντες στους εγγεγραμμένους. Συγκεκριμένα, από τους 550 επιτυχόντες έχουμε 547 εγγεγραμμένους», αναφέρει ο πρύτανης Κωνσταντίνος-Αλκέτας Ουγγρίνης. Ωστόσο, όπως εξηγεί, αυτό δεν σημαίνει ότι το υψηλό κόστος διαβίωσης και το στεγαστικό πρόβλημα δεν επηρεάζουν τη δυνατότητα προσέλκυσης φοιτητών. Αντίθετα, το πρόβλημα φαίνεται να εκδηλώνεται ήδη πριν από την εισαγωγή, καθώς αρκετοί υποψήφιοι αποφεύγουν να δηλώσουν το Πολυτεχνείο Κρήτης στο μηχανογραφικό. «Το κόστος ζωής στα Χανιά όσο και η δυσκολία εύρεσης κατοικίας αποτρέπουν πολλούς από το να δηλώσουν το Πολυτεχνείο Κρήτης», σημειώνει, παρά το γεγονός ότι το Ιδρυμα έχει «εξαιρετική φήμη στην ποιότητα των αντικειμένων που καλύπτει».

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο κόστος των ενοικίων, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, «υπερβαίνει το διπλάσιο από άλλες περιοχές της χώρας». Στο πρόβλημα της εξεύρεσης κατοικίας προστίθεται και η πρακτική της μη μόνιμης μίσθωσης για ολόκληρο το έτος. Οπως εξηγεί, φοιτητές αναγκάζονται σε ορισμένες περιπτώσεις να εγκαταλείπουν την κατοικία τους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον αβεβαιότητα για την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά και να επηρεάσει την πορεία των σπουδών τους.

Απέναντι στο στεγαστικό πρόβλημα, το Πολυτεχνείο Κρήτης επιχειρεί να ενισχύσει τις παροχές προς τους φοιτητές. Οι υφιστάμενες φοιτητικές εστίες διαθέτουν σήμερα 300 θέσεις, ενώ με δύο νέα συγκροτήματα που βρίσκονται υπό κατασκευή η δυναμικότητα αναμένεται να αυξηθεί στις 420. «Αυτήν τη στιγμή καλύπτουμε ήδη όλους τους δικαιούχους με κοινωνικά κριτήρια», αναφέρει ο κ. Ουγγρίνης, ενώ δωρεάν σίτιση παρέχεται σε μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών. Παράλληλα, με τη συνδρομή της τοπικής δημοτικής Αρχής, έχει εξασφαλιστεί σημαντικά μειωμένο κόστος στις μετακινήσεις.


Θράκη

«Η απάντηση είναι σύντομη. Οχι, δεν παρατηρείται», λέει η πρύτανης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Μαρία Μιχαλοπούλου, αναφερόμενη στο ενδεχόμενο να καταγράφεται και στο ίδρυμα όπου διδάσκει το φαινόμενο που ανέδειξε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών.

Από τους 5.035 επιτυχόντες στο Δημοκρίτειο έχουν ήδη εγγραφεί 4.992, ενώ, σύμφωνα με την πρύτανη, περίπου 12 ακόμα φοιτητές αναμένεται να ολοκληρώσουν τη διαδικασία. «Είναι πολύ μικρός ο αριθμός των παιδιών που δεν έχουν γραφτεί», σημειώνει η κ. Μιχαλοπούλου, ξεκαθαρίζοντας ότι «δεν υπάρχει δηλαδή αυτό που παρατηρήθηκε στην Πάτρα φέτος». Η εικόνα, όπως επισημαίνει, δεν αποτελεί εξαίρεση μόνο για τη φετινή χρονιά, καθώς «και τα περσινά νούμερα είναι αντίστοιχα, δεν είναι διαφορετικά». Ωστόσο, το ζήτημα της στέγασης εμφανίζεται και στη Θράκη ως ένας από τους παράγοντες που δυσκολεύουν τους φοιτητές. «Εδώ τα παιδιά αναφέρουν τη δυσκολία στο να βρουν κατοικία», αναφέρει η πρύτανης, επισημαίνοντας ότι το Δημοκρίτειο δραστηριοποιείται σε επτά πόλεις, καθεμία από τις οποίες έχει διαφορετικές ανάγκες και συνθήκες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Αλεξανδρούπολης, όπου, σύμφωνα με την κ. Μιχαλοπούλου, τα τελευταία χρόνια υπάρχει «πολύ μεγάλη δυσκολία στην εύρεση φοιτητικής κατοικίας». «Τα ενοίκια είναι ακριβά. Εχει γίνει τουριστικός προορισμός», σημειώνει, περιγράφοντας μια κατάσταση που επιβαρύνει το κόστος για τους φοιτητές.


Aιγαίο

Στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου η διαφορά μεταξύ του αριθμού των εισακτέων και των εγγεγραμμένων δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί οριστική. Σύμφωνα με τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Στυλιανό Ξανθόπουλο, «σε όλα τα πανεπιστήμια, κατ’ επέκταση και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, με την εφαρμογή της ηλεκτρονικής εγγραφής των εισακτέων στα πανεπιστήμια, μέσω του πληροφοριακού συστήματος του ΥΠΑΙΘΑ, υπάρχει απόκλιση του αριθμού των εγγεγραμμένων από αυτόν των εισακτέων».

Για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, ο αριθμός των εισακτέων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου ανέρχεται σε 3.030, ενώ οι ηλεκτρονικά εγγεγραμμένοι είναι 2.769. Αυτό σημαίνει ότι 261 εισακτέοι, ποσοστό 8,61%, δεν έχουν πραγματοποιήσει μέχρι στιγμής ηλεκτρονική εγγραφή. Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, αναμένεται να μειωθεί, καθώς, όπως εξηγεί ο πρύτανης, υπάρχουν κατηγορίες εισακτέων που δεν εγγράφονται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, αλλά απευθείας στη Γραμματεία του Τμήματος.

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, όπως η πανελλαδική στεγαστική κρίση και το αυξημένο κόστος διαβίωσης, μπορούν να οδηγήσουν στην απόφαση των εισακτέων να μην προχωρήσουν στην εγγραφή σε Τμήμα εκτός του τόπου κατοικίας τους», τονίζει ο πρύτανης, καθώς «η απόσταση και το κόστος της μετακίνησης» μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για την εγκατάσταση ενός φοιτητή στο νησί.

Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου αποτελεί ένα κατεξοχήν πολυνησιωτικό ίδρυμα, καθώς εκτείνεται σε έξι νησιά του αρχιπελάγους -Λέσβο, Χίο, Σάμο, Ρόδο, Σύρο και Λήμνο- και αυτή η γεωγραφική ιδιαιτερότητα δημιουργεί ένα σύνθετο πλαίσιο προκλήσεων για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους. «Η εύρεση κατοικίας και το αυξημένο κόστος διαβίωσης αποτελούν σήμερα σημαντικές προκλήσεις όχι μόνο για τα πανεπιστήμια, αλλά για την ελληνική κοινωνία συνολικά», επισημαίνει ο πρύτανης. Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, είναι ιδιαίτερα έντονο στις νησιωτικές περιοχές, όπου η τουριστική δραστηριότητα αυξάνει τη ζήτηση για καταλύματα, κυρίως τους θερινούς μήνες, και ενισχύει τη στροφή των ιδιοκτητών προς τη βραχυχρόνια μίσθωση. Οπως σημειώνει ο κ. Ξανθόπουλος, «όσοι τελικά προσφέρουν ακίνητα συχνά τα διαθέτουν μόνο για συγκεκριμένους μήνες εκτός της θερινής περιόδου, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στους φοιτητές που διαμένουν σε αυτά».

Οι οικονομικές επιβαρύνσεις δεν σταματούν στη στέγαση. Η νησιωτικότητα αυξάνει και το κόστος μετακίνησης των φοιτητών προς και από τον τόπο κατοικίας τους, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους των εορτών και του καλοκαιριού, ενώ, σύμφωνα με τον πρύτανη, το κόστος μεταφοράς επηρεάζει και τις τιμές βασικών αγαθών, ενέργειας και καθημερινής διαβίωσης στα νησιά.

Σήμερα το Πανεπιστήμιο Αιγαίου διαθέτει συνολικά 674 φοιτητικές κλίνες, οι οποίες καλύπτουν ανάγκες στέγασης φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους σε ποσοστό περίπου 5%. Ιδιόκτητες φοιτητικές κατοικίες λειτουργούν στις πανεπιστημιακές μονάδες Λέσβου, Χίου και Σάμου, ενώ στη Λήμνο, τη Ρόδο και τη Σύρο το πανεπιστήμιο καταφεύγει στη μίσθωση καταλυμάτων. Μικρός αριθμός καταλυμάτων μισθώνεται και στη Μυτιλήνη, για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών. Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί σειρά παρεμβάσεων για την αύξηση της διαθέσιμης φοιτητικής στέγης και στα έξι νησιά:

  • Στη Λέσβο, το πανεπιστήμιο έχει προχωρήσει σε ενέργειες για την αγορά οικοπέδου 16 στρεμμάτων, αξίας 348.653,66 ευρώ, με στόχο την ανέγερση νέων φοιτητικών κατοικιών. Παράλληλα, ο Δήμος Μυτιλήνης πρόκειται να παραχωρήσει στο πανεπιστήμιο τμήμα του πρώην Στρατοπέδου Μόριας.
  • Στη Χίο έχει ανατεθεί μελέτη επισκευής και αποκατάστασης των έξι υφιστάμενων κτιρίων των φοιτητικών κατοικιών, λόγω παλαιότητας. Η σύμβαση της μελέτης ανέρχεται σε 488.405 ευρώ και χρηματοδοτείται από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΑΙΘΑ, ενώ η μελέτη εφαρμογής αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2027. Στον ίδιο χώρο σχεδιάζεται και η ανέγερση επιπλέον φοιτητικών κατοικιών, με σχετική μελέτη που αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026 και προοπτική χρηματοδότησης της κατασκευής από το ΕΣΠΑ. Επιπλέον, η Ιερά Μητρόπολη Χίου προτίθεται να παραχωρήσει στο πανεπιστήμιο οικόπεδο 14.922 τ.μ. στην περιοχή Λατόμι, όπου επίσης υπάρχει δυνατότητα ανέγερσης κατοικιών.
  • Στη Σάμο, το πανεπιστήμιο αγόρασε, έναντι 143.000 ευρώ, γειτονικό οικόπεδο 2.843,22 τ.μ., με στόχο την κατασκευή νέων φοιτητικών κατοικιών δυναμικότητας περίπου 100 κλινών. Παράλληλα, εκπονήθηκε μελέτη ενεργειακής αναβάθμισης των υφιστάμενων κατοικιών, κόστους 36.044,90 ευρώ, ενώ το αντίστοιχο έργο έχει προϋπολογισμό 2,9 εκατ. ευρώ.
  • Στη Ρόδο, το πανεπιστήμιο προχώρησε στην αγορά οικοπέδου 4.584,20 τ.μ., έναντι 2,9 εκατ. ευρώ, επίσης με χρηματοδότηση από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΑΙΘΑ, για την ανέγερση φοιτητικών κατοικιών.
  • Στη Λήμνο, το πανεπιστήμιο απέκτησε μέσω κληρονομιάς αγροτεμάχιο περίπου 50.000 τ.μ., στο οποίο σχεδιάζεται να δημιουργηθεί το campus του πανεπιστημίου, συμπεριλαμβανομένων φοιτητικών κατοικιών.
  • Στη Σύρο, ο Δήμος Ερμούπολης-Σύρου πρόκειται να παραχωρήσει στο πανεπιστήμιο τμήμα του Στρατοπέδου Ζαφείρη, με στόχο τη δημιουργία σύγχρονης πανεπιστημιούπολης, στην οποία θα περιλαμβάνονται και φοιτητικές κατοικίες. Το σχετικό master plan αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων τριών μηνών.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά