Αποτελέσματα διαγωνισμού Πολιτικών Επιστημών / Διεθνών Σχέσεων

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία ο διαγωνισμός για τους φοιτητές Πολιτικών Επιστημών / Διεθνών Σχέσεων, που διοργανώθηκε από την «Παραπολιτικά Εκδόσεις Α.Ε.» στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος EP-COMM-SUBV-2025-MEDIA με την συγχρηματοδότηση της Ε.Ε.

Πρώτη νικήτρια αναδείχθηκε η κα. Αλεξάνδρα Ντοχά, φοιτήτρια στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Το άρθρο της με τίτλο «Οι 12 άθλοι των 27: Η Εξέλιξη των προτεραιοτήτων της ΕΕ στην αρένα του 2026» ακολουθεί και θα δημοσιευθεί επίσης στην εφημερίδα Παραπολιτικά 6/6/26.

Δεύτερη νικήτρια αναδείχθηκε η κα. Ελπίδα Γκουτζούπα, φοιτήτρια στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πάντειου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Το άρθρο της με τίτλο «Κράτος Δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η Αφύπνιση της Ουγγαρίας και το Χάσμα Κανονιστικής Φιλοδοξίας-Εφαρμογής» ακολουθεί.

Τρίτος νικητής αναδείχθηκε ο κος. Στέργιος Κυρατζόπουλος, φοιτητής (PhD) του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Το άρθρο του με τίτλο «Mediocre E.U.phoria: Αποτελεί ο Πόλεμος στην Ουκρανία την Αρχή του Ευρωπαϊκού Τέλους, το Τέλος της Ευρωπαϊκής Αρχής, ή το εφαλτήριο της μεταστροφής των προτεραιοτήτων της Ε.Ε.;» ακολουθεί.

Διαβάστε τα άρθρα των τριών νικητών:

Άρθρο 1ης νικήτριας

Οι 12 άθλοι των 27: Η Εξέλιξη των προτεραιοτήτων της ΕΕ στην αρένα του 2026 

Από την Αλεξάνδρα Ντοχά

Η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει μία σειρά από γεωπολιτικές προκλήσεις στην «παλαίστρα» του 2026,που καθορίζουν το μέλλον της. Στην ιστορική της πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση, τα 27 κράτη μέλη καλούνται να συναντήσουν τους δικούς τους «άθλους»: από την τελωνειακή ένωση μέχρι την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας. Κάθε άθλος αναδεικνύει τις πολιτικές ζυμώσεις, τις δυναμικές, αλλά και τις εγγενείς αδυναμίες της. Εξάλλου, ούτε ο Ηρακλής ήταν άτρωτος, αλλά ημίθεος, όπως και η υβριδική φύση της ένωσης, που ισορροπεί στις λεπτές γραμμές μεταξύ διακυβερνητισμού και υπερεθνισμού.

Πρώτος άθλος: Το λιοντάρι της Κοινής Εμπορικής Πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλλει ισχύ μέσω βίας, αλλά μέσα από την κυρίαρχη θέση της στο εμπόριο. Όπως το δέρμα του λέοντα ήταν αδιαπέραστο, έτσι και η ΕΕ, ως κυρίαρχος εμπορικός παίκτης, χρησιμοποιεί την κανονιστική της ισχύ για να διαχέει τα πρότυπα της παγκοσμίως, αντέχοντας τα βέλη των δασμολογικών πολιτικών των ΗΠΑ και του ανταγωνισμού της Κίνας. Ωστόσο, σε έναν κόσμο εγκλωβισμένο στην «Παγίδα του Θουκυδίδη»-τη σύγκρουση συμφερόντων ΗΠΑ-Κίνας, η Έκθεση Λέτα (2024) προτείνει για την ενιαία Αγορά την προσθήκη μίας ακόμη ελευθερίας στις υπάρχουσες 4 (αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων, κεφαλαίων): της έρευνας και της καινοτομίας, ώστε να ορίζει και όχι να ορίζεται από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Δεύτερος άθλος: Η Λερναία Ύδρα της ομοφωνίας. Σε κάθε προσπάθεια για κοινή εξωτερική πολιτική, η ομοφωνία στέκεται εμπόδιο. Μόλις πειστεί ένα κράτος-μέλος, δύο νέα βέτο ξεφυτρώνουν (βλ.Ουγγαρία-Ουκρανία). Εδώ ο «Ιόλαος» είναι η υιοθέτηση της Ειδικής Πλειοψηφίας, το εργαλείο που θα καυτηριάσει τη θεσμική παράλυση.

Τρίτος άθλος: Η Κερυνίτιδα έλαφος της στρατηγικής αυτονομίας. Η ΕΕ καταδιώκει το «γοργό» ελάφι της στρατηγικής αυτονομίας. Τα «χρυσά κέρατα» της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO) κινδυνεύουν να μείνουν κούφια: από το 2018 έως το 2025 έχουν δρομολογηθεί 83 έργα που καλύπτουν τους 5 επιχειρησιακούς τομείς: χερσαία, θαλάσσια, διαστημική, αεροπορική και κυβερνοασφάλεια, όμως μόλις 8 έχουν ολοκληρωθεί. Παράλληλα, οι «χάλκινες οπλές» του ελαφιού-η αμυντική βιομηχανία, το EDIP και η έρευνα (R&D) θωρακίζουν την ένωση,αλλά η Άρτεμις (αμυντικές δαπάνες) και ο Απόλλων (ειρηνευτικά έργα) ζητούν τον λόγο από τον Ηρακλή να λύσει το δίλημμα «Guns versus Butter». Η συνεισφορά των ευρωπαϊκών χωρών στο ΝΑΤΟ εκτοξεύεται από τα 145 στα 215 δισ. ευρώ, οι προτεραιότητες μετατοπίζονται από την κοινωνική ευημερία στην άμυνα,με τον Ευρωπαίο πολίτη να σηκώνει το βάρος αυτής της μετάβασης.

Τέταρτος & Πέμπτος άθλος: Ο ΚΑΠ-ρος και ο στάβλος του Αυγεία. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) υπήρξε ιστορικά ο μεγαλύτερος αποδέκτης του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η πολιτική ηγεσία κρύβεται στο «πιθάρι του Ευρυσθέα» όταν ξεσπούν αγροτικές κινητοποιήσεις. Παράλληλα ο καθαρισμός των στάβλων (πράσινη μετάβαση) επιχειρείται μέσω της εκτροπής των δύο ποταμών: της χρηματοδότησης NextGenerationEU και της νομοθεσίας Fit for 55, με στόχο την κλιματική ουδετερότητα.

Έκτος έως Όγδοος άθλος: Η ψηφιακή αρένα και οι όρνιθες του κυβερνοχώρου. Σύμφωνα με τη Eurostat (Μάιος 2026), το 94% των Ευρωπαίων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο. Τα «τέσσερα άλογα» της ψηφιακής μετάβασης που χρειάζονται να εξημερωθούν είναι η κυβερνοασφάλεια, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η ψηφιακή υποδομή και συνδεσιμότητα και η τεχνητή νοημοσύνη. Η ΕΕ προκειμένου να δαμάσει τον ταύρο της ψηφιακής μετάβασης, χρειάζεται το AI Act και να εξαλείψει τις όρνιθες των κυβερνοαπειλών, επενδύοντας στις συνεργασίες μεταξύ των κρατών μελών για ασφάλεια στον κυβερνοχώρο.

Ένατος έως Ενδέκατος άθλος: Η Ζώνη της νομιμοποίησης και τα μήλα που χαρίζουν αυτονομία. Η συνθήκη της Λισαβόνας (2009) χάρισε στην ΕΕ τη «Ζώνη της Ιππολύτης» (νομική προσωπικότητα), επιτρέποντάς της να δρα ως ενιαίο υποκείμενο δικαίου,να διαπραγματεύεται και να δεσμεύεται διεθνώς, εκπροσωπώντας τα 27 κράτη-μέλη συλλογικά. Σήμερα, η ΕΕ αναζητά τα «Χρυσά Μήλα των Εσπερίδων»: τις Σπάνιες Γαίες (λίθιο, κοβάλτιο) που φυλάει ο «Δράκοντας» του Κινέζικου μονοπωλίου. Μέσα από το Critical Raw Materials Act, η Ευρώπη επιδιώκει παραγωγική ανεξαρτησία, τροφοδοτώντας το όραμα της στρατηγικής αυτονομίας.

Ο Γηρυόνης συμβολίζει την τριπλή στρατηγική εξάρτηση της ΕΕ: Ρωσία,ΗΠΑ,Κίνα. Η εξάρτηση από Ρωσικό Αέριο μειώθηκε από 45% το 2021 στο 12% το 2025. Ωστόσο, για να φτάσει ο Ηρακλής στην Ερύθεια, χρειάστηκε το κύπελλο του Ήλιου (νέες υποδομές LNG και πράσινης τεχνολογίας). Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου (GREGY) που ενώνει την Ευρώπη με την Αφρική αποτελεί ουσιαστικά το σύγχρονο πέρασμα του Ηρακλή για να διασχίσει τον ωκεανό των ενεργειακών κρίσεων.

Δωδέκατος άθλος: Ο κέρβερος και η μετανάστευση. Ο κέρβερος με τα τρία κεφάλια (Ασφάλεια, Ανθρώπινα δικαιώματα, Οικονομία) οφείλει να εγγυηθεί την αυστηρή φύλαξη των συνόρων και την ίδια στιγμή τον σεβασμό στο ενωσιακό δίκαιο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο είναι το στοίχημα της Υποχρεωτικής Αλληλεγγύης για μια δίκαιη και ασφαλή διαδικασία.

Ο Ηρακλής πέθανε από το δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας, που πότισε τον χιτώνα του. Στο τέλος της ημέρας, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ΕΕ δεν είναι τα βέλη των γηρυόνιδων, αλλά η επιμονή στη γραφειοκρατία, στους παραδοσιακούς τρόπους λήψης αποφάσεων και στην εσωτερική της διαίρεση.

Άρθρο 2ης νικήτριας 

Κράτος Δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η Αφύπνιση της Ουγγαρίας και το Χάσμα Κανονιστικής Φιλοδοξίας-Εφαρμογής

Από την Ελπίδα Γκουτζούπα

Ο Απρίλιος του 2026 ανέδειξε δύο κρίσιμες εξελίξεις για την αρχή του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: τις βουλευτικές εκλογές στην Ουγγαρία της 12ης Απριλίου 2026 και την επεξεργασία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του σχεδίου έκθεσης A10-0091/2026. Αμφότερα θέτουν το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα: κατά πόσον οι υπάρχοντες μηχανισμοί της Ένωσης επαρκούν για να διασφαλίσουν τις αξίες που κατοχυρώνει το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Η συνεξέταση των δύο αυτών γεγονότων αποκαλύπτει εσωτερικές αντιφάσεις μιας Ένωσης που δυσκολεύεται να μετασχηματίσει τις κανονιστικές της διακηρύξεις σε επιβαλλόμενη πράξη ^[1].

Η Ουγγαρία υπό το πρίσμα της δοκιμασίας του κράτους δικαίου

Οι εκλογές της 12ης Απριλίου 2026 συνιστούν το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός του μήνα υπό το πρίσμα της αρχής του κράτους δικαίου. Το κόμμα Tisza υπό την ηγεσία του Πέτερ Μάγκυαρ κατέκτησε τα δύο τρίτα των εδρών της Εθνοσυνέλευσης, τερματίζοντας δεκαέξι συνεχή έτη κυριαρχίας του Φίντεζ υπό τον Βίκτορ Όρμπαν -γεγονός που αναδεικνύεται ως η μεγαλύτερη εκλογική νίκη κόμματος στην ελεύθερη ιστορία της χώρας ^[9].

Η Ουγγαρία υπό τον Όρμπαν είχε καταστεί το χρονιότερο και οξύτερο παράδειγμα κράτους μέλους εν ευθεία αντίθεση με τις αρχές του κράτους δικαίου. Ο ίδιος χαρακτήρισε ρητώς το πολιτικό σύστημά του ως «αντιφιλελεύθερο κράτος», ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από το 2022 το ταξινομούσε επίσημα ως «εκλογική αυταρχία» ^[6]. Παρά τη δέσμευση δισεκατομμυρίων κονδυλίων λόγω τεκμηριωμένων παραβιάσεων και την ενεργοποίηση της διαδικασίας δυνάμει του Άρθρου 7 ΣΕΕ, κανένα από τα μέτρα αυτά δεν οδήγησε σε αποφασιστικά νομικά αποτελέσματα.

Η εκλογική νίκη του Μάγκυαρ εγείρει βάσιμες προσδοκίες αποκατάστασης, πλην όμως δεν επιλύει αυτοδικαίως το ζήτημα της θεσμικής ανασυγκρότησης. Το Φίντεζ διατηρεί πυκνά δίκτυα επιρροής σε τοπικούς θεσμούς, μέσα ενημέρωσης και εκπαιδευτικά ιδρύματα ^[5], ενώ η νέα κυβέρνηση καλείται να αναδομήσει δικαστικές δομές και να αντιστρέψει νομοθεσία που υπονόμευε τα δικαιώματα μειονοτήτων-εντός ιδιαίτερα περιορισμένου χρονικού ορίζοντα.

Η Έκθεση Κράτους Δικαίου 2025: Εμπειρική Ανάλυση μιας Συστημικής Παθολογίας

Παράλληλα, η Επιτροπή LIBE επεξεργαζόταν τον Απρίλιο του 2026 το σχέδιο A10- 0091/2026, του οποίου τα ευρήματα συνθέτουν ανησυχητική εικόνα συστημικής αδράνειας ^[1].

Σύμφωνα με ανεξάρτητη ανάλυση της Liberties EU, από το 2022 περίπου το ένα τρίτο των κρατών μελών δεν έχει επιδείξει ουσιαστική πρόοδο ^[2]. Το 93% των συστάσεων του 2025 αποτελούν επαναλήψεις προηγούμενων ετών, με το 71% εξ αυτών να ανάγεται στο 2022, ενώ μόνο το 6% θεωρείται πλήρως εφαρμοσθέν ^[1].

Η Liberties Rule of Law Report 2026 κατηγοριοποιεί τα κράτη μέλη σε τέσσερις ομάδες:  «Εργαζόμενα»  (αποκλειστικά  η  Λετονία),  «Αδρανή»  (δέκα  χώρες),

«Παλινδρομούντα» (έξι χώρες) και «Κατεδαφιστικά» (πέντε χώρες: Βουλγαρία, Κροατία, Ουγγαρία, Ιταλία, Σλοβακία) ^[2]. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάταξη παραδοσιακά ισχυρών δημοκρατιών -όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Δανία- στην κατηγορία των

«Παλινδρομούντων», γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η κρίση κράτους δικαίου δεν αποτελεί αποκλειστικό φαινόμενο κρατών νεότερης δημοκρατικής παράδοσης.

Το Δομικό Χάσμα Κανονιστικής Φιλοδοξίας και Εφαρμογής

Τα παραπάνω αναδεικνύουν μία βαθιά δομική αδυναμία της ΕΕ: την εμμένουσα απόκλιση μεταξύ κανονιστικής φιλοδοξίας και εφαρμοσμένης πραγματικότητας ^[4]. Οι θεσμοί της ΕΕ διαθέτουν εκτεταμένο οπλοστάσιο μηχανισμών -ετήσιες εκθέσεις, διαδικασίες Άρθρου 7 ΣΕΕ, Μηχανισμός Κράτους Δικαίου- πλην κανένας δεν αποδεικνύεται επαρκής για την επιβολή ουσιαστικής συμμόρφωσης. Η υπόθεση της Ουγγαρίας είναι εύγλωττη: η πολιτική μεταστροφή επήλθε ως έκφραση της κυρίαρχης βούλησης του εκλογικού σώματος, και όχι ως αποτέλεσμα θεσμικής πίεσης ^[5].

Η Έκθεση LIBE A10-0091/2026 επισημαίνει επιπλέον ότι και τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εμφανίζουν σημεία εσωτερικής παρέκκλισης, αξιοποιώντας διαδικασίες ταχείας νομοθέτησης και υποσκάπτοντας εγγυήσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων ^[1]. Η αυτοκριτική αυτή, εκφερόμενη από επίσημο κοινοβουλευτικό όργανο, σηματοδοτεί ότι η κρίση διεισδύει πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής θεσμικής αρχιτεκτονικής.

Η σύνδεση κράτους δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι άμεση και αδιαχώριστη: όταν η δικαστική ανεξαρτησία κλονίζεται, αδυνατεί η προστασία των μειονοτήτων· όταν η ελευθερία του Τύπου υποβαθμίζεται, διακυβεύεται η λογοδοσία· όταν η καταπολέμηση της διαφθοράς παραμένει ανενεργή ^[3], υποσκάπτεται η ισότιμη πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και δικαστική προστασία.

Συμπέρασμα

Ο Απρίλιος του 2026 αναδεικνύεται ως συγκυρία αντίθεσης: αφενός, η εκλογική μεταστροφή στην Ουγγαρία ανοίγει θετικό κανονιστικό δρόμο· αφετέρου, τα εμπειρικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι η κρίση κράτους δικαίου συνιστά συστημική παθολογία που διαπερνά το σύνολο σχεδόν της Ένωσης ^[1][2].

Η ΕΕ οφείλει να αντλήσει δύο θεσμικά διδάγματα. Πρώτον, οι μηχανισμοί παρακολούθησης χρήζουν πρακτικής εκτελεστότητας: εφόσον άνω του 90% των συστάσεων παραμένει ανεκπλήρωτο, η ετήσια έκθεση κράτους δικαίου κινδυνεύει να καταστεί ρητορικό τελετουργικό άνευ πρακτικών έννομων συνεπειών ^[7]. Δεύτερον, η δημοκρατική αποκατάσταση προϋποθέτει ενεργή κοινωνία πολιτών, πλουραλισμό στα μέσα ενημέρωσης και πολιτικά ευαισθητοποιημένους πολίτες -όπως επιβεβαιώνει εμπράγματα η ουγγρική εκλογική εμπειρία. Εν κατακλείδι, η αρχή του κράτους δικαίου δεν αποτελεί τεχνοκρατική επιταγή, αλλά τον θεμελιακό αξιακό άξονα κάθε δημοκρατικής έννομης τάξης, η υπεράσπιση της οποίας αποτελεί προϋπόθεση αξιοπιστίας της ΕΕ ως διεθνούς προτύπου δικαίου και δημοκρατίας.

Βιβλιογραφία

• (1) European Parliament (16 Απριλίου 2026). Report A10-0091/2026 on the Commission's 2025 Rule of Law Report. Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs (LIBE).

Διαθέσιμο σε: https://europarl.europa.eu/doceo/document/A-10- 2026-0091_EN.html

• (2) Civil Liberties Union for Europe - Liberties (2026). Liberties Rule of Law Report 2026: Deepening Rule of Law Crisis in the EU Exposes Shortcomings of Commission Action.

Διαθέσιμο σε: https://liberties.eu/en/stories/rolreport-2026/45615

• (3) Civil Liberties Union for Europe - Liberties (2026). Standing Still: EU Anti- Corruption Efforts Stall in Liberties Rule of Law Report 2026, Thematic Analysis.

Διαθέσιμο σε: https://www.liberties.eu/en/stories/rolreport2026-corruption/45618

• (4) Human Rights Watch (4 Φεβρουαρίου 2026). World Report 2026: European Union - Rights Failings Undermine Democracy, Rule of New York: HRW.

Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/world-report/2026/country-chapters/european-union

• (5) Chatham House (14 Απριλίου 2026). Hungary election: Orbán has been defeated- but will Orbánism survive? Europe and Russia and Eurasia Programme. Λονδίνο.

Διαθέσιμο σε: https://www.chathamhouse.org/2026/04/hungary-election-orban-has-been- defeated-will-orbanism-survive

• (6) House of Commons Library (Απρίλιος 2026). Hungary under Viktor Orbán: Developments and EU reaction since 2022. Research Briefing CBP-10612. Λονδίνο.

Διαθέσιμο σε: https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10612/

• (7) European Commission (8 Ιουλίου 2025). 2025 Rule of Law Report - The rule of law situation in the European COM(2025)0900. Βρυξέλλες.

Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/annual-rule-law-cycle/2025-rule-law-report_en

• (8) Council of the EU (17 Απριλίου 2026). Forward Look: 20 April - 3 May 2026. Secretariat-General of the Council. Βρυξέλλες.

Διαθέσιμο σε: https://consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/04/24/forward-look-2026/

• (9) Al Jazeera (12 Απριλίου 2026). Peter Magyar wins Hungary election, unseating Viktor Orban after 16                           

Διαθέσιμο σε: https://www.aljazeera.com/news/2026/4/12/hungary-election-early-results-show-magyars- tisza-ahead-of-orbans-fidesz

• (10) European Parliament (26 Μαρτίου 2026). Parliament greenlights EU anti- corruption Press Release 20260323IPR38831. Στρασβούργο.

Διαθέσιμο σε: https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20260323IPR38831/parliament- greenlights-eu-anti-corruption-rules

Άρθρο 3ου νικητή 

«Mediocre E.U.phoria: Αποτελεί ο Πόλεµος στην Ουκρανία την Αρχή του Ευρωπαϊκού Τέλους, το Τέλος της Ευρωπαϊκής Αρχής, ή το εφαλτήριο της µεταστροφής των προτεραιοτήτων της Ε.Ε.;»

Από τον Στέργιο Κυρατζόπουλο

«[…] Επιπλέον, η πολιτική είναι η µήτρα, µέσα στην οποίαν αναπτύσσεται ο πόλεµος· τα ήδη διαµορφωµένα στοιχειωδώς χαρακτηριστικά του κρύβονται εκεί όπως οι ιδιότητες των ζωντανών υπάρξεων στα έµβρυά τους.»
Κarl von Klausewitz, Στρατιωτικός

Είναι γνωστόν τοις πάσι πως οι σηµερινές αλλαγές στις παγκόσµιες δοµές αλληλεξάρτησης σηµατοδοτούν την έναρξη µίας νέας εποχής και εξελίσσουν συνάµα την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία µεταµορφώνεται κατά έναν οβιδιακό τρόπο, εγκαταλείποντας τον ουτοπικό, ιδεαλιστικό, δυτικό κόσµο της ευηµερίας και µεταφέρεται ex abrupto στη νέα ρεαλιστική πραγµατικότητα της απειλής και της διαρκούς ανασφάλειας. Ως sui generis υπερεθνική αρχιτεκτονική πολιτικής και οικονοµικής ετερόκλητης συγχορδίας 27 -πλέον- κρατών-µελών, η Ένωση αναµετράται µε τους συστηµικούς ανταγωνιστές της υπό τον νόµο της ζούγκλας και έτσι θα πρέπει να µάθει να µιλάει µε µία φωνή τη γλώσσα της ισχύος, κατά τον -τέως Ύπατο Εκπρόσωπό της- Borrell Josep.

Η απρόκλητη (;) ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε αυτήν την ιστορική µετάβαση και αποκάλυψε το ακριβές περιεχόµενο της ευρωπαϊκής διττής υπόστασης και των οιονεί «double standards». Ο επίδοξος Ευρωπαϊκός Δήµος εισήλθε στον κόσµο των ρεαλιστών µε ταχύτατες διαδικασίες και προσγειώθηκε σε ανώµαλο έδαφος, αναγκασµένος να συµµορφωθεί µε νέες νόρµες προκειµένου να επιβιώσει. Ο πόλεµος στην Ουκρανία συνθέτει όλα τα στοιχεία µίας υπαρξιακής, πολυµερούς, δοµικής, µακροπρόθεσµης κρίσης, διότι απειλεί τη διεθνή κοινωνία, τη διεθνή τάξη και το ίδιο το µέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Τελικώς, η Ένωση οφείλει να εξέλθει από τη «ζώνη ασφαλείας» της και να απεµπολήσει τον χαρακτηρισµό πως αποτελεί «έναν οικονοµικό γίγαντα αλλά και έναν πολιτικό νάνο» πατώντας σε νέα εδάφη ολοκλήρωσης, που αποτελούν terra incognita, εδάφη που ταυτοχρόνως θα ενισχύσουν το «γιατί» και το «πως» της άσκησης της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Η ουκρανική κρίση ανέδειξε, επίσης, τα όρια της ευρωπαϊκής διεύρυνσης. Η πιθανή προσχώρηση της Ουκρανίας, της Μολδαβίας, της Γεωργίας και των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων δηµιουργεί µία αληθινά ηγεµονική γεωπολιτική Κοµισιόν που επιβεβαιώνει το έµβληµα της Ε.Ε. «Ενωµένη στην Πολυµορφία», συνάµα όµως µεταφέρει στην Ένωση δηµοκρατικά ελλείµµατα, απειθαρχίες, διαφθορά, εσωτερικές ρωγµές (σ.σ. απειλές που πλήττουν και τα ήδη υφιστάµενη κράτη-µέλη) και περιορίζει αισθητά τις πιθανότητες consensus. Η µεγέθυνση δεν σηµαίνει αυτοµάτως ισχυροποίηση· ένας πιθανός συνολικός αριθµός >33 κρατών-µελών ενδέχεται να υπονοµεύσει τη συνεκτικότητα, την ανθεκτικότητα και τη δυνητική δυναµική της Ε.Ε. επιβεβαιώνοντας το προπατορικό αµάρτηµά της, ήτοι την αδυναµία της να εξελιχθεί σε οµοσπονδιακή ένωση.

Μολαταύτα, από την 24η Φεβρουαρίου 2022 λαµβάνουν χώρα εξελίξεις που ενηλικιώνουν την ευρωπαϊκή υπόσταση. Η Σουηδία και η Φινλανδία εντάχθηκαν στη Διατλαντική Συµµαχία, η Δανία εγκατέλειψε την τριακονταετή εξαίρεσή της από την Κοινή Αµυντική Πολιτική, ενώ ο διαχρονικά διστακτικός, πεισµατάρης και ασφαλής ευρωπαϊκός Βορράς αντιλαµβάνεται πλέον τη βαρύτατη σηµασία των αµυντικών δαπανών και την ιστορική τους αξία για τα κράτη του Νότου. Η Γερµανία, διά του Olaf Scholz, αναγνώρισε ότι η εποχή αποτελεί ορόσηµο, σηµατοδοτώντας την έναρξη ενός εξοπλιστικού δόγµατος και οράµατος που όµοιό του δεν είχε εκπονηθεί από τον Δεύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο.

Οι Βρυξέλλες επιχείρησαν να επιδείξουν πολιτική πυγµή εναντίον της τρίτης ρωσικής επιθετικότητας µέσα σε 15 -περίπου- χρόνια [υπενθυµίζεται πως είχαν προηγηθεί εισβολές και de facto κατοχή εδαφών στη Γεωργία (Αµπχαζία) το 2008 και στην Κριµαία της Ουκρανίας το 2014] µέσω κυρώσεων, ενεργειακής απεξάρτησης, οικονοµικών (ηµί-)µέτρων και στρατιωτικής/εξοπλιστικής αρωγής προς την Ουκρανία. Όµως, οι κυρώσεις αποτελούν αφίστοµη µάχαιρα: πλήττουν µεν τη ρωσική οικονοµία, αλλά δοκιµάζουν δε την εσωτερική συνοχή και την αντοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών στις αλλόκοτες τιµές ενέργειας και αγαθών πρώτης ανάγκης. Τα κόστη του πολέµου επιβαρύνουν έµµεσα τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά µέσω των οικιακών λογαριασµών, ενώ η ενεργειακή, εφοδιαστική, προσφυγική και επισιτιστική κρίση βαραίνουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισµό και αναστέλλουν άλλες -µέχρι πρότινος- βασικές προτεραιότητες της Ε.Ε. όπως αυτή της πράσινης µετάβασης.

Συνεπώς, η Ε.Ε. βρίσκεται ενώπιον του δικού της γεωπολιτικού Ρουβίκωνα. Η Στρατηγική Πυξίδα τη βοηθά να ελιχθεί, αλλά δεν επαρκεί. Η Ε.Ε. οφείλει να ταχθεί απέναντι από το Brain Drain και να αποκτήσει θεσµικό οπλοστάσιο, στρατιωτικές ικανότητες, τεχνολογική επάρκεια, βιοµηχανική βάση και ενιαία ερείσµατα δράσης που δεν θα υπονοµεύονται από το εθνικό -θουκυδίδειο- ξυµφέρον. Η

Ευρώπη δεν πρέπει να φαίνεται απλώς ηθικά ισχυρή· οφείλει και να δρα ως τέτοια, αλλά τα ευχολόγια και η ηθική δεν έχουν θέση στη διεθνή πολιτική.

Ίσως τα παραπάνω καταδεικνύουν τη µεγαλύτερη αδυναµία της Ε.Ε., που δεν είναι άλλη, από το γεγονός πως ούτε η ίδια δεν κατάφερε να διδαχθεί από τα λάθη του πρόσφατου παρελθόντος της και για ακόµα µία φορά, σε περιόδους κρίσης, επιτρέπει σε λαϊκιστικά, καιροσκοπικά, µισαλλόδοξα και αντικυβερνητικά αφηγήµατα και τους εκφραστές αυτών να εκµεταλλευθούν, να εργαλειοποιήσουν και να οπλοποιήσουν τον διάχυτο φόβο προσβολής της ανθρώπινης ασφάλειας και κατάλυσης των εθνικών ιδανικών, να βρουν πρόσφορο έδαφος και, εν τέλει, να τραφούν από τις σάρκες του, καθ’ όλα ζωντανού, ευρωπαϊκού ονείρου.