Μια πυκνή εβδοµάδα µε έντονο ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωµα ολοκλήρωσε στις Ηνωµένες Πολιτείες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, πραγµατοποιώντας κύκλο επαφών που εκτεινόταν από την Ουάσινγκτον έως το Χιούστον και από τα φόρα της ενεργειακής διπλωµατίας έως τα κεντρικά γραφεία των µεγαλύτερων πετρελαϊκών εταιρειών του κόσµου. Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, ο υπουργός συναντήθηκε µε τον Αµερικανό υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, συµµετείχε σε κρίσιµες περιφερειακές ενεργειακές διεργασίες και είχε επαφές µε κορυφαία στελέχη της διεθνούς ενεργειακής βιοµηχανίας.

Διαβάστε: Στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής γεωπολιτικής η Ανατολική Μεσόγειος - Οι επαφές Παπασταύρου στις ΗΠΑ

Αν κάποιος παρακολουθήσει το ταξίδι του Σταύρου Παπασταύρου από το τέλος προς την αρχή, το νήµα των εξελίξεων καταλήγει σε µία συγκεκριµένη είδηση: την ίδρυση του East Med Energy Center (EMEC), ενός νέου θεσµού που φιλοδοξεί να αποτελέσει το µόνιµο κέντρο συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωµένων Πολιτειών.

Η σχετική διακήρυξη υπεγράφη στο Χιούστον, στο περιθώριο της υπουργικής συνάντησης του σχήµατος 3+1. Ο υπουργός χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιστορική στιγµή», σηµειώνοντας ότι το νέο κέντρο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον µόνιµο θεσµό, µέσω του οποίου οι τέσσερις χώρες θα συντονίζουν πρωτοβουλίες για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονοµική συνεργασία, την καινοτοµία και τη διασυνδεσιµότητα της περιοχής. Ειδήσεις, πάντως, φαίνεται πως θα έχουµε και την επόµενη εβδοµάδα στην Αθήνα.

Κατά τη συνάντησή του µε την ηγεσία της Chevron στο Χιούστον, ο Σταύρος Παπασταύρου ενηµέρωσε την αµερικανική πλευρά ότι προχωρούν οι απαραίτητες εγκρίσεις για το Block 10 και την κάλεσε στην ελληνική πρωτεύουσα προκειµένου να ολοκληρωθούν τα τελευταία βήµατα της διαδικασίας. Το µόνο που αποµένει πλέον είναι η υπογραφή της συµφωνίας συµµετοχής (Farm-In Agreement) µεταξύ Chevron και HELLENiQ ENERGY, η οποία θα οδηγήσει στην επίσηµη είσοδο του αµερικανικού ενεργειακού κολοσσού στην παραχώρηση µε ποσοστό 70% και στην ανάληψη του ρόλου του operator. Υπενθυµίζεται ότι στα τέλη Μαΐου οι δύο εταιρείες υπέβαλαν κοινό αίτηµα για τη συµµετοχή της Chevron στο Block 10, στα ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, καθώς και για τη µεταβίβαση του ρόλου του διαχειριστή από τη HELLENiQ ENERGY στην αµερικανική εταιρεία.

Ο υπουργός ενηµέρωσε τον αντιπρόεδρο Ερευνών, Kevin McLachlan, για όλες τις εξελίξεις γύρω από τις παραχωρήσεις στις οποίες έχει παρουσία η Chevron. Από τη Chevron, ο κ. Παπασταύρου πέρασε στην ExxonMobil, όπου συναντήθηκε µε τον επικεφαλής των ερευνητικών προγραµµάτων της εταιρείας για την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική, Neil Hartley. Στο τραπέζι βρέθηκαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο ολοένα και σηµαντικότερος ρόλος της Ανατολικής Μεσογείου στον χάρτη των υδρογονανθράκων, αλλά και η πορεία προετοιµασίας της ερευνητικής γεώτρησης που προγραµµατίζεται να πραγµατοποιηθεί στο Βορειοδυτικό Ιόνιο τον Φεβρουάριο του 2027. Οι επαφές στο Χιούστον επιβεβαίωσαν ότι οι «µηχανές» του ελληνικού προγράµµατος υδρογονανθράκων έχουν πλέον τεθεί σε λειτουργία.

Ο Κάθετος ∆ιάδροµος από τα βασικότερα θέματα στην ατζέντα της Ουάσινγκτον

Ο Κάθετος ∆ιάδροµος ήταν επίσης ένα από τα βασικά θέµατα στην ατζέντα της Ουάσινγκτον. Από το βήµα του Global Energy Forum, του Atlantic Council, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο ειδικός απεσταλµένος του αµερικανικού υπουργείου Ενέργειας, Τζόσουα Βολζ, ο διευθύνων σύµβουλος της Gastrade, Κωστής Σιφναίος, και ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέφρι Πάιατ, ανέδειξαν τον ρόλο του έργου στην τροφοδοσία της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης µε αµερικανικό LNG µέσω Ελλάδας.

Η επέκταση του διαδρόµου προς την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τα ∆υτικά Βαλκάνια, η ανάγκη σύναψης µακροχρόνιων συµφωνιών προµήθειας LNG και δέσµευσης δυναµικότητας στις υποδοµές, καθώς και η άρση των ρυθµιστικών εµποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν την ανάπτυξη του έργου µονοπώλησαν το ενδιαφέρον. Τα βλέµµατα είναι στραµµένα και στη δηµοπρασία µακροχρόνιας δέσµευσης δυναµικότητας που έχει προγραµµατιστεί για τις αρχές Ιουλίου και θεωρείται κρίσιµη για την εµπορική αξιοποίηση της όδευσης.

Η εξέλιξη αυτή κουµπώνει µε την προσπάθεια διεύρυνσης της όδευσης προς την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τα ∆υτικά Βαλκάνια, ενώ παράλληλα προχωρούν συζητήσεις για νέες συµφωνίες µε χώρες της περιοχής, µεταξύ των οποίων η Ρουµανία, η Βουλγαρία, η Ουκρανία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία. Οπως ανέφερε ο κ. Παπασταύρου από τις ΗΠΑ, «ύστερα από δεκαετίες, κατά τις οποίες το φυσικό αέριο έρρεε από την Ανατολή προς τη ∆ύση, τώρα έχουµε έναν Κάθετο ∆ιάδροµο που φέρνει αµερικανικό LNG στην Ελλάδα και µέσω Βουλγαρίας και Ρουµανίας φτάνει µέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία».

Στο υπερατλαντικό του ταξίδι ο κ. Παπασταύρου είχε επίσης διµερή συνάντηση µε τον υπουργό Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου, Karim Badawi. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Αιγύπτου (GREGY) και οι προοπτικές συνεργασίας στον τοµέα της δέσµευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS). Στο τραπέζι των συζητήσεων βρέθηκε όµως και σε αυτή την περίπτωση ο Κάθετος ∆ιάδροµος, τον οποίο το Κάιρο φαίνεται να εξετάζει ως πιθανή όδευση για τη µεταφορά αιγυπτιακού LNG προς τις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης µέσω Ελλάδας. Η προοπτική αυτή αναδείχθηκε και κατά την υπουργική σύνοδο του East Mediterranean Gas Forum στην Ουάσινγκτον, όπου ο Καρίµ Μπαντάουι έκανε ειδική αναφορά στη σηµασία της συνεργασίας Ελλάδας και Αιγύπτου για τη σύνδεση των αγορών φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου µε την Ευρώπη. Σύµφωνα µε την αιγυπτιακή προσέγγιση, τα ελληνικά τερµατικά LNG και ο Κάθετος ∆ιάδροµος µπορούν να λειτουργήσουν ως η βασική πύλη διοχέτευσης αιγυπτιακών ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Η ατζέντα που ξεδιπλώθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού µαρτυρά ότι η Ελλάδα επιχειρεί να αδράξει την ευκαιρία που δηµιουργούν οι γεωπολιτικές και ενεργειακές ανακατατάξεις της εποχής, κινούµενη ταυτόχρονα σε πολλά µέτωπα.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής