EnΜεταναστευτικό: Οι μεγάλες τομές και το νέο δόγμα αποτροπής - Οι αλλαγές που έφερε ο Πλεύρης μέσα σε έναν χρόνο
Αλλαγή κατεύθυνσης στη μεταναστευτική πολιτική
Το νέο ευρωπαϊκό σύμφωνο, η σκληρή γραμμή, η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και τα αποτελέσματα της πολιτικής Πλεύρη στο μεταναστευτικό
Διαβάστε: Μεταναστευτικό: Tι αλλάζει στον κανονισμό για τις επιστροφές μετά από συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Οι μεγάλες τομές και το νέο δόγμα αποτροπής στο μεταναστευτικό
Η ανάληψη του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου από τον Θάνο Πλεύρη τον Ιούνιο του 2025 σηματοδότησε τη στροφή σε αυστηρότερες πολιτικές. Νομοθετικές παρεμβάσεις, αυστηροποίηση των διαδικασιών, ενίσχυση των ελέγχων, ενεργή διεθνής παρουσία και σαφής στρατηγική στόχευση συνέθεσαν το νέο δόγμα, που εφαρμόζεται σε μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, δείχνοντας πως δεν επρόκειτο απλώς για αλλαγή προσώπου, αλλά για νέα στάση.
Η Ελλάδα κλήθηκε να προετοιμαστεί για την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, με το υπουργείο να αναλαμβάνει τον δύσκολο συντονισμό της προσαρμογής των εθνικών δομών και διαδικασιών στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, μέσα σε ιδιαίτερα πιεστικά χρονικά περιθώρια.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο προχώρησε στην προετοιμασία για την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, το οποίο εισάγει αυστηρότερες διαδικασίες ελέγχου στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ταχύτερη εξέταση αιτημάτων ασύλου, υποχρεωτικούς συνοριακούς ελέγχους για συγκεκριμένες κατηγορίες αφίξεων, ενισχυμένο μηχανισμό επιστροφών και νέο σύστημα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο και οι μεταρρυθμίσεις
Σημείο αναφοράς της θητείας Πλεύρη αποτέλεσε ο νέος νόμος για τις επιστροφές, που ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και χαρακτηρίστηκε ως μία από τις αυστηρότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών. Ο νόμος προέβλεψε αυστηρότερο πλαίσιο για τους απορριφθέντες αιτούντες άσυλο, αύξηση της διάρκειας της διοικητικής κράτησης και ενίσχυση των διαδικασιών επιστροφής, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η παράνομη παραμονή στη χώρα δεν μπορεί να οδηγεί σε έμμεση νομιμοποίηση.
Σύμφωνα με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, ποινή φυλάκισης από δύο έως πέντε έτη προβλέπεται για όσους εισέρχονται ή παραμένουν παράνομα στη χώρα. Η εκτέλεση της ποινής μπορεί να ανασταλεί μόνο εφόσον ο αλλοδαπός αποδεχθεί την οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής του. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, από ένα σύνολο 750 υποθέσεων που έχουν εξεταστεί, οι 400 αφορούν άτομα που ζήτησαν οικειοθελώς να επιστρέψουν στη χώρα προέλευσής τους. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας (ασύλου) παραμένουν σε κλειστές δομές έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής τους, χωρίς να αποκτούν δικαίωμα εργασίας.
Την ίδια στιγμή, προωθήθηκε νέο πλαίσιο για τη νόμιμη μετανάστευση, με στόχο τη σύνδεση της εισδοχής εργαζομένων τρίτων χωρών με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Σημαντικές παρεμβάσεις έγιναν και στο πεδίο λειτουργίας των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο Μεταναστευτικό. Το υπουργείο προχώρησε σε αυστηροποίηση των κανόνων εποπτείας, λογοδοσίας και διαφάνειας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπήρχαν καταγγελίες ή ποινικές εμπλοκές σχετιζόμενες με διακίνηση μεταναστών ή υποβοήθηση παράνομων δικτύων.
Ιδιαίτερη σημασία απέκτησε και η νέα ΚΥΑ για τον προσδιορισμό ηλικίας μέσω ιατρικών εξετάσεων. Ετσι αντιμετωπίστηκαν χρόνιες στρεβλώσεις, που σχετίζονταν με ψευδείς δηλώσεις ανηλικότητας, θέτοντας αυστηρότερους και σαφέστερους κανόνες στη διαδικασία. Παράλληλα, προχώρησε το κλείσιμο διαμερισμάτων φιλοξενίας μεταναστών στο κέντρο της Αθήνας, στο πλαίσιο αποσυμφόρησης περιοχών που επί χρόνια δέχονταν αυξημένες πιέσεις.
Αναστολή παραλαβής και εξέτασης αιτημάτων ασύλου
Καθοριστική στιγμή της περιόδου αποτέλεσε η απόφαση για προσωρινή αναστολή παραλαβής και εξέτασης αιτημάτων ασύλου τον Ιούλιο του 2025 για συγκεκριμένες κατηγορίες αφίξεων από τη Βόρεια Αφρική. Η κυβέρνηση παρουσίασε την κίνηση αυτή ως σαφές μήνυμα αποτροπής προς τα δίκτυα διακινητών και ως απόδειξη ότι η Ελλάδα είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο νομικό και πολιτικό εργαλείο για την προστασία των συνόρων της. Παρά τις αντιδράσεις που καταγράφηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Αθήνα υπερασπίστηκε σθεναρά την επιλογή της, επιμένοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να λειτουργεί ως πεδίο ανεξέλεγκτης μεταναστευτικής πίεσης.
Από την αρχή της θητείας του, ο Θάνος Πλεύρης επιχείρησε να αναδείξει την Ελλάδα σε πρωταγωνιστή των ευρωπαϊκών εξελίξεων στο Μεταναστευτικό. Η ελληνική εμπειρία στις συνοριακές διαδικασίες, στις κλειστές, ελεγχόμενες δομές, στην εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας και στις ταχείες διαδικασίες ασύλου παρουσιάστηκε επανειλημμένα ως επιχειρησιακό μοντέλο για το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο.
Σε αυτό το πλαίσιο, πέτυχε πολύ σημαντικές διμερείς συμφωνίες για «clean slate» με κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, διαγράφοντας έτσι τις υποχρεώσεις επιστροφής μέσω του Κανονισμού του Δουβλίνου, αναγνωρίζοντας θεσμικά τη συμβολή αλληλεγγύης που είχαν προσφέρει τα άλλα κράτη τα προηγούμενα χρόνια.
Παράλληλα, η Αθήνα προώθησε ενεργά τη δημιουργία ευρωπαϊκών κόμβων επιστροφής (return hubs), αναπτύσσοντας συνεργασίες με χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία, με στόχο την επιτάχυνση και την αποτελεσματικότερη υλοποίηση των επιστροφών. Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική πλευρά επανέφερε διαρκώς στο ευρωπαϊκό τραπέζι το ζήτημα της μη συμμόρφωσης της Αγκυρας στις προβλέψεις της Κοινής Δήλωσης Ε.Ε. - Τουρκίας του 2016, κυρίως ως προς το σκέλος των επιστροφών.
Τα στοιχεία του υπουργείου
Τα παραπάνω μέτρα τον τελευταίο χρόνο συνοδεύτηκαν και από μετρήσιμα επιχειρησιακά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, οι μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν κατά 21% το 2025 σε σχέση με το 2024, ενώ ειδικά σε αυτές από την Τουρκία η μείωση άγγιξε το 60%.
Η ίδια τάση συνεχίστηκε και το πρώτο πεντάμηνο του 2026, με περαιτέρω μείωση αφίξεων περίπου κατά 30% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Παράλληλα, καταγράφηκε αύξηση περίπου 20% στις επιστροφές μεταναστών, γεγονός που η κυβέρνηση απέδωσε στην ενίσχυση του αρμόδιου μηχανισμού και στην αυστηρότερη εφαρμογή των διαδικασιών. Σημαντική θεωρήθηκε και η συστηματική ενεργοποίηση μηχανισμών επανεξέτασης καθεστώτος διεθνούς προστασίας, με περίπου 1.200 ανακλήσεις ασύλου. Απτή απόρροια της σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής Πλεύρη αποτελεί η κατακόρυφη πτώση των εγκρίσεων ασύλου από το 71% το 2024 στο 40% το πρώτο πεντάμηνο του 2026.
Αξιοσημείωτη είναι και η μείωση ροών από χώρες που παραδοσιακά καταγράφουν αυξημένα ποσοστά παράνομης μετανάστευσης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Αιγύπτου. Κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2025 είχαν καταγραφεί 2.819 αφίξεις Αιγύπτιων υπηκόων, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2026 οι αφίξεις περιορίστηκαν στις 802, καταγράφοντας μείωση της τάξης του 72%. Παράλληλα, οι επιστροφές Αιγυπτίων αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τις 227 το πρώτο πεντάμηνο του 2026, έναντι μόλις 49 το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.
Αντίστοιχα αποτελέσματα υπάρχουν και για το Πακιστάν. Οι αφίξεις Πακιστανών πολιτών μειώθηκαν από 333 το πρώτο πεντάμηνο του 2025 σε 169 το αντίστοιχο διάστημα του 2026, καταγράφοντας πτώση σχεδόν 50%. Την ίδια στιγμή, οι επιστροφές ανήλθαν σε 165 περιπτώσεις, προσεγγίζοντας ουσιαστικά τον αριθμό των νέων αφίξεων. Με βάση τα αποτελέσματα αυτά, το υπουργείο έχει θέσει ως επόμενο βασικό στόχο την περαιτέρω μείωση των ροών από το Μπανγκλαντές.
Έλεγχοι και παρεμβάσεις
Μεγάλη σημασία δόθηκε από τον κ. Πλεύρη στους ελέγχους για τη λειτουργία μη αδειοδοτημένων χώρων λατρείας. Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές, προχώρησε σε σειρά παρεμβάσεων που οδήγησαν στη σφράγιση παράνομων τζαμιών σε διάφορες περιοχές της Αθήνας, όπως στον Αγιο Παντελεήμονα, την Κυψέλη και τον Αγιο Νικόλαο. Οι έλεγχοι εντατικοποιήθηκαν σε περιοχές όπου εντοπίζονταν αντίστοιχα φαινόμενα, ενώ όπου διαπιστωνόταν παρανομία ενεργοποιούνταν άμεσα οι διαδικασίες σφράγισης των χώρων και η απέλαση των λειτουργών τους.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
