Ελληνοτουρκικά σε νέα φάση: Ηχηρό μήνυμα από Κυριάκο Μητσοτάκη σε Τουρκία με την ανάδειξη του casus belli στο υψηλότερο διεθνές φόρουμ - Τι σημαίνει για τα F-35 της Τουρκίας
Η θέση της Αθήνας
Πώς η δημόσια επαναφορά του casus belli από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ αλλάζει τη συζήτηση για τα F-35 της Τουρκίας. Η αντίδραση Ερντογάν και οι νέες ισορροπίες στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας
Κωστας Παπαχλιμιντζος
Σε νέα βάση μπαίνουν πλέον οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να θέτει δημόσια, στο υψηλότερο διεθνές φόρουμ που συμμετέχουν και οι δύο χώρες, το ζήτημα του casus belli. «Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι μία Συμμαχία πρέπει να εδράζεται στη θεμελιώδη αρχή των σχέσεων καλής γειτονίας», απάντησε ο πρωθυπουργός, προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όταν ρωτήθηκε για τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ που φαίνεται να ανοίγουν τον δρόμο για να πάρει η Τουρκία τα F-35. Πρόσθεσε, ωστόσο, το εξής: «Τη στιγμή που η χώρα μου αντιμετωπίζει casus belli από την Τουρκία, σε περίπτωση που ασκήσουμε το έννομο δικαίωμά μας να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα, πιστεύω ότι πρέπει να είναι σαφές ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ευαισθησίες όλων των μελών του NATO. Είμαστε, εξάλλου, μια αμυντική συμμαχία και είμαι βέβαιος ότι αυτές οι εκκρεμότητες μπορούν να επιλυθούν στο πνεύμα της σχέσης καλής γειτονίας και της συνεργασίας».
Υπενθυμίζεται ότι στην ομιλία που είχε εκφωνήσει στο Κογκρέσο, τον Μάιο του 2022, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε στείλει ένα έμμεσο πλην σαφές μήνυμα κατά της πώλησης των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία. «Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται το ΝΑΤΟ, σε μια εποχή που εστιάζουμε στο να βοηθήσουμε την Ουκρανία να νικήσει την επιθετικότητα της Ρωσίας, είναι μια ακόμη πηγή αστάθειας στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Και σας ζητώ να το έχετε αυτό υπόψη σας όταν λαμβάνετε αποφάσεις για προμήθειες αμυντικού υλικού που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο», είχε αναφέρει τότε σε μια αποστροφή του λόγου του. Λίγους μήνες αργότερα, ξεκίνησε η λεγόμενη πολιτική των «ήρεμων νερών», που διατηρείται μέχρι και σήμερα, με σταδιακές ωστόσο «αναταράξεις».
Είχε προηγηθεί η συνέντευξη Τύπου του κ. Μητσοτάκη, που επανέφερε εμφατικά το ζήτημα της άρσης του casus belli. Το χαρακτήρισε ως «μία ιστορική ανορθογραφία», η οποία, όπως είπε, «δεν συντάσσεται ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα το οποίο θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες, που, παρά τις διαφορές μας, θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε ειρηνικά και να χτίζουμε σχέσεις καλής γειτονίας». Εκτίμησε, δε, ότι και οι υπόλοιποι πρωθυπουργοί στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται ότι δεν ταιριάζει και με το κλίμα της Συμμαχίας να υπάρχει αυτή η απειλή πολέμου. «Νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω μας», κατέληξε.
Στην ίδια συνέντευξη, ο πρωθυπουργός έδειξε ότι στο Μέγαρο Μαξίμου δεν θεωρούν ότι είναι εύκολο να περάσει από το Κογκρέσο η πώληση των F-35 στην Τουρκία, ούτε θέλουν να δείξουν ότι η χώρα μας είναι εκείνη που αποτελεί το ουσιαστικό εμπόδιο στην πώληση αυτή. «Δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών, ούτε προφανώς η Ελλάδα είναι αυτή η οποία θα υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιους θα πουλήσει ή δεν θα πουλήσει αμυντικά συστήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης και συμπλήρωσε: «Κάνω απλά μια πραγματολογική παρατήρηση, ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία προκειμένου η Τουρκία να προμηθευτεί τα F-35, γιατί θυμίζω ότι ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία είχε απομακρυνθεί από το πρόγραμμα των F-35 συνδεόταν με την αγορά του συστήματος S-400, ένα σύστημα το οποίο το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι είναι ευθέως ανταγωνιστικό προς το ίδιο το πρόγραμμα των F-35».
Υπενθυμίζεται ότι στην ομιλία που είχε εκφωνήσει στο Κογκρέσο, τον Μάιο του 2022, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε στείλει ένα έμμεσο πλην σαφές μήνυμα κατά της πώλησης των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία. «Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται το ΝΑΤΟ, σε μια εποχή που εστιάζουμε στο να βοηθήσουμε την Ουκρανία να νικήσει την επιθετικότητα της Ρωσίας, είναι μια ακόμη πηγή αστάθειας στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Και σας ζητώ να το έχετε αυτό υπόψη σας όταν λαμβάνετε αποφάσεις για προμήθειες αμυντικού υλικού που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο», είχε αναφέρει τότε σε μια αποστροφή του λόγου του. Λίγους μήνες αργότερα, ξεκίνησε η λεγόμενη πολιτική των «ήρεμων νερών», που διατηρείται μέχρι και σήμερα, με σταδιακές ωστόσο «αναταράξεις».
Η αντίδραση Ερντογάν στις δηλώσεις Μητσοτάκη
Οι δηλώσεις Μητσοτάκη προκάλεσαν ενόχληση στην Τουρκία, κάτι που αποτυπώθηκε και στα δημοσιεύματα Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, αλλά και στις δηλώσεις του Ταγίπ Ερντογάν μετά το πέρας της Συνόδου. «Η συντριπτική πλειοψηφία του λαού μου δεν γνωρίζει καν τι είναι το ζήτημα του casus belli. Αν τους ρωτήσεις τι είναι, δεν θα ξέρουν. Γι’ αυτό δεν νομίζω ότι πρέπει να απασχολούμε τον λαό μας με αυτά τα θέματα», είπε μάλιστα ο πρόεδρος της Τουρκίας, που έκανε λόγο για «λάθος» του Έλληνα πρωθυπουργού. «Για τα αμυντικά συστήματα που αγόρασε ο κ. Μητσοτάκης εμείς δεν κάναμε κανένα σχόλιο. Μπορεί να αγοράσει και να πουλήσει ό,τι θέλει. Η Τουρκία έχει το δικαίωμα να τα αγοράσει», είπε στη συνέχεια.Είχε προηγηθεί η συνέντευξη Τύπου του κ. Μητσοτάκη, που επανέφερε εμφατικά το ζήτημα της άρσης του casus belli. Το χαρακτήρισε ως «μία ιστορική ανορθογραφία», η οποία, όπως είπε, «δεν συντάσσεται ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα το οποίο θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες, που, παρά τις διαφορές μας, θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε ειρηνικά και να χτίζουμε σχέσεις καλής γειτονίας». Εκτίμησε, δε, ότι και οι υπόλοιποι πρωθυπουργοί στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται ότι δεν ταιριάζει και με το κλίμα της Συμμαχίας να υπάρχει αυτή η απειλή πολέμου. «Νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω μας», κατέληξε.
Στην ίδια συνέντευξη, ο πρωθυπουργός έδειξε ότι στο Μέγαρο Μαξίμου δεν θεωρούν ότι είναι εύκολο να περάσει από το Κογκρέσο η πώληση των F-35 στην Τουρκία, ούτε θέλουν να δείξουν ότι η χώρα μας είναι εκείνη που αποτελεί το ουσιαστικό εμπόδιο στην πώληση αυτή. «Δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών, ούτε προφανώς η Ελλάδα είναι αυτή η οποία θα υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιους θα πουλήσει ή δεν θα πουλήσει αμυντικά συστήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης και συμπλήρωσε: «Κάνω απλά μια πραγματολογική παρατήρηση, ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία προκειμένου η Τουρκία να προμηθευτεί τα F-35, γιατί θυμίζω ότι ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία είχε απομακρυνθεί από το πρόγραμμα των F-35 συνδεόταν με την αγορά του συστήματος S-400, ένα σύστημα το οποίο το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι είναι ευθέως ανταγωνιστικό προς το ίδιο το πρόγραμμα των F-35».
