Σε νέα πίστα µε «γαλλικό κλειδί» περνά η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, Great Sea Interconnector (GSI), µετά την είσοδο του γαλλικού fund Meridiam µε ποσοστό 66% στην εταιρεία ειδικού σκοπού που υλοποιεί το έργο και µέχρι πρότινος ήταν 100% θυγατρική του ∆ιαχειριστή Συστήµατος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ελλάδας Α∆ΜΗΕ. Η σχετική συµφωνία, που υπεγράφη την περασµένη Τετάρτη στο Μέγαρο Μαξίµου παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη -επισφραγίζοντας τη σηµασία που της αποδίδεται στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο-, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο σε ένα εµβληµατικό έργο, που βρισκόταν εγκλωβισµένο µεταξύ χρη µατοδοτικών εκκρεµοτήτων, των επιφυλάξεων της Λευκωσίας και της βαριάς σκιάς της Τουρκίας.

Διαβάστε: GSI: Με "γαλλικό κλειδί" ξεμπλοκάρει το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου - Σταύρος Παπασταύρου στα "Π": "Όχι απλώς μια ενεργειακή υποδομή, αλλά επένδυση στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης"

Το στίγµα του deal έδωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, που είχε σηµαντική συµβολή στην απεµπλοκή του έργου, κάνοντας λόγο σε τηλεοπτικές του δηλώσεις για µια συµφωνία που δηµιουργεί µια νέα ισχυρή δυναµική για την επιτάχυνση και υλοποίηση του έργου και την άρση των τεχνικών, γεωπολιτικών και οικονοµικών προκλήσεων (που πάντως δεν εξαφανίζονται εν µια νυκτί...). Την ίδια στιγµή, αναδεικνύει την ευρωπαϊκή ταυτότητα του έργου -που έχει συµπεριληφθεί στις οκτώ διασυνοριακές «ευρωπαϊκές λεωφόρους» και έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηµατοδότηση ύψους 658 εκατ. ευρώ- και σηµατοδοτεί την ενεργότερη εµπλοκή της Γαλλίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου µέσω του καλωδίου, µε ό,τι αυτό µπορεί να συνεπάγεται για τη στάση της Αγκυρας.

GSI: Νέα εποχή για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ

Ο Α∆ΜΗΕ παραµένει στο σχήµα µε 34%, δικαιώµατα καταστατικής µειοψηφίας και την τεχνική ηγεσία της διασύνδεσης, καθώς και µε την ευθύνη λειτουργίας και συντήρησης του καλωδίου µετά την κατασκευή του. Η δε Meridiam, ένα fund διεθνούς εµβέλειας, µε ενεργητικό 22 δισ. ευρώ και εξειδίκευση σε σύνθετα έργα υποδοµών -µε χαρακτηριστικό παράδειγµα την ηλεκτρική διασύνδεση NeuConnect µεταξύ Βρετανίας και Γερµανίας-, υπεισέρχεται ως πλειοψηφικός µέτοχος και βασικός χρηµατοδοτικός εταίρος σε ένα project προϋπολογισµού άνω των 1,9 δισ. ευρώ. Η παρουσία της λειτουργεί αφενός ως εχέγγυο ότι ο GSI µπορεί να προσελκύσει µακροπρόθεσµα ιδιωτικά κεφάλαια και τραπεζικό δανεισµό -µεταξύ άλλων και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων-, αφετέρου ως «βαλβίδα» οικονοµικής αποσυµπίεσης για τον Α∆ΜΗΕ, που περιορίζει την έκθεσή του σε µια τεράστια επένδυση, την οποία χρηµατοδοτούσε µόνος του έως τώρα.

Meridiam και Nexans δίνουν γαλλικό αποτύπωμα στον GSI

Η συµφωνία δίνει στον GSI έντονο γαλλικό αποτύπωµα. Πέρα από τη Meridiam, γαλλικό διαβατήριο αποτελεί και η Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου µεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και έχει υπογράψει συµβόλαιο ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Η ταυτόχρονη παρουσία βασικού µετόχου και κατασκευαστή από τη Γαλλία αλλάζει τα δεδοµένα για το έργο. ∆εν είναι προφανώς τυχαίο ότι η συµφωνία ωρίµασε µέσα από υψηλές επαφές Αθήνας και Παρισιού, µε τον Γάλλο πρόεδρο, Εµανουέλ Μακρόν, να εµφανίζεται προσωπικά υποστηρικτικός. Ο επικεφαλής της Meridiam, Thierry Déau, µάλιστα, δήλωσε ότι ο Γάλλος πρόεδρος παρακολουθεί στενά την πορεία του έργου, στοιχείο που δείχνει ότι το Παρίσι δεν αντιµετωπίζει τον GSI ως µια απλή επιχειρηµατική συναλλαγή. Εχει δε τη σηµασία του ότι o Α∆ΜΗΕ, o GSI µε τη νέα µετοχική του σύνθεση και η Nexans συµφώνησαν να συνεργαστούν για να επιταχύνουν τις εργασίες, µε προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών βυθού.

GSI: Το μεγάλο αγκάθι της Τουρκίας και οι έρευνες βυθού

Ενα από τα µεγαλύτερα εµπόδια για την υλοποίηση του έργου είναι οι γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιµετωπίζει. Υπενθυµίζεται ότι το καλοκαίρι του 2024 οι έρευνες βυθού σταµάτησαν έπειτα από τουρκική παρέµβαση, όταν η Αγκυρα αµφισβήτησε τη δυνατότητα του ιταλικού πλοίου «Ievoli Relume» να επιχειρήσει σε διεθνή ύδατα ανοιχτά της Κάσου χωρίς προηγούµενη συνεννόηση µαζί της. Με τη Meridiam και τη Nexans µέσα στο έργο, οποιαδήποτε νέα παρεµπόδιση δεν θα αφορά πλέον αποκλειστικά την Ελλάδα και την Κύπρο. Θα θίγει ευθέως γαλλικά επιχειρηµατικά συµφέροντα και ένα έργο που έχει χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Ενωση ως υποδοµή κοινού ενδιαφέροντος. Αυτό δεν εξαφανίζει τον «ελέφαντα στο δωµάτιο» που λέγεται Τουρκία, αυξάνει όµως το πολιτικό κόστος µιας νέας κλιµάκωσης, καθώς ο GSI αποκτά ισχυρότερη ευρωπαϊκή ταυτότητα και η αντιπαράθεση γύρω από τις έρευνες παύει να είναι αµιγώς ελληνοτουρκική. «Γαλλικός όµιλος εισέρχεται σε διαφιλονικούµενο καλωδιακό project στην Ανατολική Μεσόγειο»,ναναφέρει στην αγγλόφωνη έκδοσή της η τουρκική «Hurriyet», υπενθυµίζοντας µε νόηµα την πάγια θέση της Αγκυρας ότι µέρος της διαδροµής του καλωδίου διέρχεται από την υφαλοκρηπίδα της και ότι δραστηριότητες όπως έρευνες βυθού και πόντισης καλωδίου σε αυτές τις περιοχές απαιτούν την προηγούµενη συγκατάθεσή της.

Η νέα ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο και η στάση της Κύπρου

Η είσοδος της Meridiam αλλάζει και τη συζήτηση στη Λευκωσία, κάτι που φάνηκε και από τις πρώτες δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας, Εµπορίου και Βιοµηχανίας της Κύπρου, Μιχάλη ∆αµιανού, ο οποίος εξέφρασε την ικανοποίησή του για την εξέλιξη, που προσδίδει, όπως είπε, «τεράστια νέα δυναµική» στις προσπάθειες υλοποίησης του έργου και επι βεβαιώνει την κοινή πολιτική βούληση Κύπρου και Ελλάδας για εξεύρεση ισχυρού επενδυτή για το έργο. Ερωτηθείς για την εµπλοκή της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας στον GSI, ο κ. ∆αµιανός απάντησε ότι η κυβέρνηση αναµένει τα αποτελέσµατα της µελέτης δέουσας επιµέλειας, που εκπονεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η οποία αναµένεται πριν από τα τέλη του έτους και θα αποσαφηνίσει το τελικό κόστος του έργου, για να λάβει τις αποφάσεις της.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής