Κάστρο Μεθώνης: Υποθαλάσσιος κυματοθραύστης 485 μέτρων για την προστασία του δυτικού τείχους (Εικόνες)

Το Κάστρο Μεθώνης θωρακίζεται απέναντι στη συνεχή κυματική δράση και τις σοβαρές φθορές που αυτή έχει προκαλέσει στο δυτικό επιθαλάσσιο τείχος του, με το Υπουργείο Πολιτισμού να προχωρά στην κατασκευή έργου παράκτιας προστασίας. Η παρέμβαση προβλέπει τη δημιουργία συνεχούς υφάλου-κυματοθραύστη μήκους περίπου 485 μέτρων, ο οποίος θα βρίσκεται εξ ολοκλήρου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να περιορίζει την ένταση των κυματισμών πριν αυτοί φτάσουν στο μνημείο, χωρίς να αλλοιώνεται η εικόνα και ο επιθαλάσσιος χαρακτήρας του. Το έργο αποκατάστασης και ανάδειξης του δυτικού τείχους έχει προϋπολογισμό 1,7 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ στον σχεδιασμό λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 και η ανάγκη αποφυγής επέμβασης στα λιβάδια Ποσειδωνίας. 

Διαβάστε: Υπουργείο Πολτισμού: Εγκρίθηκε η μελέτη για την ανάδειξη του αρχαίου Περιβόλου του Ιερού των Καβείρων στη Λήμνο

Κάστρο Μεθώνης: Οι φθορές στο τείχος και η ανάγκη προστασίας

Το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος χρονολογείται στον 13ο αιώνα, ενώ φέρει μεταγενέστερες επισκευές από τον 15ο αιώνα και εξής και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής. Με ευθύγραμμα τείχη και πύργους, αναπτύσσεται κατά μήκος της φυσικής ακτογραμμής, γεγονός που το αφήνει διαρκώς εκτεθειμένο στη δράση της θάλασσας. Με την πάροδο του χρόνου έχουν καταγραφεί διάβρωση και αποσάθρωση λίθων, αποδιοργάνωση του πυρήνα της λιθοδομής, ρηγματώσεις και καταρρεύσεις τμημάτων της τοιχοποιίας. Παράλληλα, στο τείχος έχουν δημιουργηθεί πέντε σημαντικοί κρατήρες και περιοχές κατάρρευσης, με ορισμένους να αποδίδονται σε βομβαρδισμούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και άλλους στον συνδυασμό έντονων βροχοπτώσεων και κυματικής δράσης.

Το σύνολο των αναγκαίων μελετών ωρίμανσης για την αποκατάσταση του δυτικού και του ανατολικού τείχους του Κάστρου, της Ακρόπολης και του επιθαλάσσιου οχυρού Μπούρτζι εκπονήθηκε στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης που υπογράφηκε το 2021 μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Δήμου Πύλου–Νέστορος, με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Πελοποννήσου 2021-2027 και φορέα υλοποίησης τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων.

Μενδώνη: "Σημαντικό βήμα για την ουσιαστική προστασία"

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Κάστρο της Μεθώνης, προέχον βυζαντινό μνημείο και ιδιαίτερα σημαντικό οχυρωματικό σύνολο, συνδέεται διαδοχικά με τη φραγκική, την ενετική και την οθωμανική κυριαρχία. Η ιδιαίτερη θέση του, στη νοτιοδυτική άκρη της Πελοποννήσου, και η άμεση σχέση των τειχών του με τη θάλασσα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της φυσιογνωμίας του μνημείου. Συγχρόνως, όμως, το καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτο στην έντονη κυματική δράση και στη διαρκή επίδραση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο μνημείο έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης των τειχών και των κτηρίων, με στόχο την προστασία του και την ασφαλή λειτουργία του ως οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου. Ωστόσο, στις αρχές του 2021 παρατηρήθηκαν νέες βλάβες με αποκολλήσεις λίθων από την εξωτερική παρειά τμημάτων των τειχών, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας και στερέωσης. Με την έγκριση της ακτομηχανικής και της περιβαλλοντικής μελέτης κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για την ουσιαστική προστασία του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους. Η προτεινόμενη λύση, με την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου υφάλου-κυματοθραύστη, προστατεύει το μνημείο από την κυματική δράση, χωρίς να αλλοιώνει την εικόνα και τον επιθαλάσσιο χαρακτήρα του Κάστρου. Ταυτόχρονα, ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της περιοχής, η οποία ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, με ειδική μέριμνα για την αποφυγή επέμβασης στα προστατευόμενα λιβάδια της Ποσειδωνίας. Η συνολική παράκτια ζώνη που προβλέπεται να προστατευθεί εκτείνεται σε μήκος περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της νοτιοδυτικής ακτογραμμής της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου αναπτύσσονται τα οχυρωματικά έργα του Κάστρου. Η ολοκλήρωση και η έγκριση των συγκεκριμένων μελετών αποτελεί σημαντικό βήμα για την προώθηση των αναγκαίων επεμβάσεων με στόχο την ανάσχεση των αιτιών που προκαλούν φθορά στο τείχος και τη μακροχρόνια προστασία του».

Ο υποθαλάσσιος κυματοθραύστης και η προστασία της Ποσειδωνίας

Η ακτομηχανική μελέτη προβλέπει αναπεπταμένο συνεχή ύφαλο-κυματοθραύστη μήκους περίπου 485 μέτρων, σε απόσταση από την ακτή και σε κατάλληλο βάθος, προκειμένου να ανακόπτεται η ένταση των κυματισμών πριν αυτοί προσβάλλουν το τείχος. Η παρέμβαση αφορά το ευάλωτο τμήμα των οχυρωματικών κατασκευών μεταξύ του βορειότερου και του νοτιότερου πύργου. Ο κυματοθραύστης σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου κάτω από τη στάθμη της θάλασσας και αποφεύγονται οι εκσκαφές στην άμεση θαλάσσια περίμετρο των τειχών, ώστε να μην επιβαρυνθεί περαιτέρω η υπάρχουσα κατάσταση της λιθοδομής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται παράλληλα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς το έργο χωροθετείται εντός προστατευόμενης περιοχής Natura 2000, στη θαλάσσια περιοχή του Στενού της Μεθώνης. Η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση αποτέλεσε μέρος της περιβαλλοντικής μελέτης και προβλέπεται τα έργα να βρίσκονται εκτός των περιοχών του θαλάσσιου πυθμένα στις οποίες έχουν καταγραφεί λιβάδια του προστατευόμενου είδους Posidonia oceanica, ώστε να αποφεύγονται άμεσες επιπτώσεις σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της θαλάσσιας περιοχής.