Τα πετρέλαια, οι BRICS και το μήνυμα των ΗΠΑ
O εξ'απορρήτων
Το πετροδολάριο είναι πιο σημαντικό για την αμερικανική ηγεμονία από τα αεροπλανοφόρα. Και υπάρχει ένα μοτίβο στο τι συμβαίνει σε ηγέτες που το αμφισβητούν
Ανδρεας Μαζαρακης
Ο πραγματικός λόγος που οι ΗΠΑ εισβάλλουν στη Βενεζουέλα πηγαίνει πίσω σε μια συμφωνία που έκανε ο Χένρι Κίσινγκερ με τη Σαουδική Αραβία το 1974 και αφορά στην πραγματικότητα την ίδια την επιβίωση του δολαρίου των ΗΠΑ. Δεν έχει να κάνει με τα ναρκωτικά ούτε με την τρομοκρατία ούτε με τη «δημοκρατία». Αφορά το σύστημα του πετροδολαρίου, που κράτησε την Αμερική κυρίαρχη οικονομική δύναμη για 50 χρόνια. Και η Βενεζουέλα μόλις το απείλησε.
Ιδού τι πραγματικά συνέβη: Η Βενεζουέλα έχει 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου. Τα μεγαλύτερα στη Γη. Περισσότερα από της Σαουδικής Αραβίας. Το 20% ολόκληρου του παγκόσμιου πετρελαίου. Κι εδώ είναι το σημείο που έχει σημασία: Η Βενεζουέλα πουλούσε ενεργά αυτό το πετρέλαιο σε κινεζικά γουάν. Οχι σε δολάρια. Το 2018, η Βενεζουέλα ανακοίνωσε ότι θα «απελευθερωθεί από το δολάριο». Αρχισαν να δέχονται γουάν, ευρώ, ρούβλια, οτιδήποτε εκτός από δολάρια για το πετρέλαιο. Ζητούσαν να ενταχθούν στους BRICS. Εχτιζαν απευθείας διαύλους πληρωμών με την Κίνα, που παρακάμπτουν πλήρως το Swift. Και κάθονταν πάνω σε αρκετό πετρέλαιο ώστε να χρηματοδοτήσουν την αποδολαριοποίηση για δεκαετίες. Γιατί έχει σημασία αυτό; Επειδή ολόκληρο το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα βασίζεται σε ένα πράγμα: το πετροδολάριο.
Το 1974, ο Χένρι Κίσινγκερ έκανε μια συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία: Ολο το πετρέλαιο που πωλείται παγκοσμίως πρέπει να τιμολογείται σε δολάρια ΗΠΑ. Σε αντάλλαγμα, η Αμερική παρέχει στρατιωτική προστασία. Αυτή η μία και μοναδική συμφωνία δημιούργησε τεχνητή ζήτηση για δολάρια σε όλο τον κόσμο. Κάθε χώρα στη Γη χρειάζεται δολάρια για να αγοράσει πετρέλαιο. Αυτό επιτρέπει στην Αμερική να τυπώνει απεριόριστο χρήμα, ενώ οι άλλες χώρες πρέπει να δουλεύουν γι’ αυτό. Χρηματοδοτεί τον στρατό. Το κράτος πρόνοιας. Τα ελλείμματα.
Το πετροδολάριο είναι πιο σημαντικό για την αμερικανική ηγεμονία από τα αεροπλανοφόρα. Και υπάρχει ένα μοτίβο στο τι συμβαίνει σε ηγέτες που το αμφισβητούν: 2000: Ο Σαντάμ Χουσεΐν ανακοινώνει ότι το Ιράκ θα πουλά πετρέλαιο σε ευρώ αντί για δολάρια. 2003: Τι έγινε; Εισβολή. Αλλαγή καθεστώτος. Το ιρακινό πετρέλαιο επιστρέφει αμέσως στο δολάριο. Ο Σαντάμ λιντσάρεται. Τα όπλα μαζικής καταστροφής δεν βρέθηκαν ποτέ, γιατί απλώς δεν υπήρχαν. 2009: Ο Καντάφι προτείνει ένα χρυσό-υποστηριζόμενο αφρικανικό νόμισμα που ονομάζεται «χρυσό δηνάριο» για το εμπόριο πετρελαίου. Διαρρεύσαντα emails της ίδιας της Χίλαρι Κλίντον επιβεβαιώνουν ότι αυτός ήταν ο πρωταρχικός λόγος της επέμβασης. Απόσπασμα email: «Αυτός ο χρυσός προοριζόταν να δημιουργήσει ένα παναφρικανικό νόμισμα βασισμένο στο λιβυκό χρυσό δηνάριο». 2011: Το ΝΑΤΟ βομβαρδίζει τη Λιβύη. Ο Καντάφι βιάζεται και δολοφονείται. Η Λιβύη έχει πλέον ανοιχτές αγορές σκλάβων. «Ηρθαμε, είδαμε, πέθανε!», είπε γελώντας η Κλίντον μπροστά στην κάμερα. Το χρυσό δηνάριο πέθανε μαζί του.
Και τώρα ο Μαδούρο. Με πέντε φορές περισσότερο πετρέλαιο από τον Σαντάμ και τον Καντάφι μαζί. Πουλά ενεργά σε γουάν. Χτίζει συστήματα πληρωμών εκτός ελέγχου του δολαρίου. Ζητά ένταξη στους BRICS. Σε συνεργασία με Κίνα, Ρωσία και Ιράν, τις τρεις χώρες που ηγούνται της παγκόσμιας αποδολαριοποίησης. Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Αμφισβήτησες το πετροδολάριο; Σου αλλάζουν καθεστώς. Ο Στίβεν Μίλερ (σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας των ΗΠΑ) το είπε κυριολεκτικά ανοιχτά πριν από δύο εβδομάδες: «Ο αμερικανικός ιδρώτας, η ευφυΐα και ο μόχθος δημιούργησαν τη βιομηχανία πετρελαίου στη Βενεζουέλα. Η τυραννική της απαλλοτρίωση ήταν η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη κλοπή αμερικανικού πλούτου και ιδιοκτησίας». Δεν το κρύβει.
Ισχυρίζονται ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας ανήκει στην Αμερική επειδή αμερικανικές εταιρείες το ανέπτυξαν πριν από 100 χρόνια. Με αυτή τη λογική, κάθε εθνικοποιημένος πόρος στην Ιστορία ήταν «κλοπή». Αλλά εδώ είναι το βαθύτερο πρόβλημα: Το πετροδολάριο ήδη πεθαίνει. Η Ρωσία πουλά πετρέλαιο σε ρούβλια και γουάν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Σαουδική Αραβία συζητά ανοιχτά διακανονισμούς σε γουάν. Το Ιράν εμπορεύεται σε μη δολαριακά νομίσματα εδώ και χρόνια. Η Κίνα δημιούργησε το CIPS, τη δική της εναλλακτική στο Swift, με 4.800 τράπεζες σε 185 χώρες. Οι BRICS χτίζουν ενεργά συστήματα πληρωμών που παρακάμπτουν πλήρως το δολάριο.
Το έργο mBridge επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να διακανονίζουν συναλλαγές άμεσα σε τοπικά νομίσματα. Η ένταξη της Βενεζουέλας στους BRICS με 303 δισ. βαρέλια πετρελαίου θα επιτάχυνε αυτό εκθετικά. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα αυτής της εισβολής. Οχι η καταπολέμηση των ναρκωτικών. Η Βενεζουέλα ευθύνεται για λιγότερο από 1% της κοκαΐνης στις ΗΠΑ. Οχι η τρομοκρατία. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Μαδούρο διοικεί «τρομοκρατική οργάνωση».
Οχι η δημοκρατία. Οι ΗΠΑ στηρίζουν τη Σαουδική Αραβία, που δεν έχει καμία εκλογή. Αυτό αφορά τη διατήρηση μιας 50χρονης συμφωνίας που επιτρέπει στην Αμερική να τυπώνει χρήμα, ενώ ο κόσμος δουλεύει γι’ αυτό. Και οι συνέπειες είναι τρομακτικές: Η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν ήδη το καταγγέλλουν ως «ένοπλη επιθετικότητα». Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος πελάτης πετρελαίου της Βενεζουέλας. Χάνει δισεκατομμύρια. Τα κράτη των BRICS βλέπουν μια χώρα να δέχεται εισβολή επειδή εμπορεύεται εκτός δολαρίου. Κάθε χώρα που σκέφτεται την αποδολαριοποίηση μόλις έλαβε το μήνυμα: Αμφισβήτησε το δολάριο και θα σε βομβαρδίσουμε. Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα…
Αυτό το μήνυμα μπορεί να επιταχύνει την αποδολαριοποίηση, όχι να τη σταματήσει. Γιατί τώρα κάθε χώρα του παγκόσμιου Νότου ξέρει τι συμβαίνει αν απειλήσεις τη δολαριακή ηγεμονία. Και συνειδητοποιούν ότι η μόνη προστασία είναι να κινηθούν πιο γρήγορα. Και ο συγχρονισμός είναι τρελός: 3 Ιανουαρίου 2026. Εισβολή στη Βενεζουέλα. Σύλληψη Μαδούρο. 3 Ιανουαρίου 1990. Εισβολή στον Παναμά. Σύλληψη Νοριέγκα. Τριάντα έξι χρόνια διαφορά. Σχεδόν την ίδια μέρα. Το ίδιο εγχειρίδιο. Ο ίδιος πραγματικός λόγος: έλεγχος στρατηγικών πόρων και εμπορικών οδών. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Αλλά κάνει ομοιοκαταληξίες.
Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες είναι ήδη σε αναμονή. Το Politico ανέφερε ότι έχουν προσεγγιστεί για «επιστροφή στη Βενεζουέλα». Θα εγκατασταθεί η αντιπολίτευση. Το πετρέλαιο θα ρέει ξανά σε δολάρια. Η Βενεζουέλα γίνεται ένα ακόμα Ιράκ. Μια ακόμα Λιβύη. Αλλά εδώ είναι αυτό που κανείς δεν ρωτά: Τι γίνεται όταν δεν μπορείς πια να βομβαρδίζεις για να διατηρείς την κυριαρχία του δολαρίου; Οταν η Κίνα έχει αρκετή οικονομική ισχύ για να αντεπιτεθεί; Οταν οι BRICS ελέγχουν το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ και λένε «τέλος τα δολάρια»; Οταν ο κόσμος συνειδητοποιεί ότι το πετροδολάριο διατηρείται με τη βία; Η Αμερική μόλις έδειξε τα χαρτιά της. Το ερώτημα είναι αν ο υπόλοιπος κόσμος θα υποχωρήσει. Γιατί αυτή η εισβολή είναι μια παραδοχή ότι το δολάριο δεν μπορεί πλέον να ανταγωνιστεί με τα δικά του πλεονεκτήματα. Οταν πρέπει να βομβαρδίζεις χώρες για να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το νόμισμά σου, το νόμισμα θα πεθάνει, ήδη πεθαίνει. Η Βενεζουέλα δεν είναι η αρχή. Είναι το απελπισμένο τέλος.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ''Παραπολιτικά''
Ιδού τι πραγματικά συνέβη: Η Βενεζουέλα έχει 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου. Τα μεγαλύτερα στη Γη. Περισσότερα από της Σαουδικής Αραβίας. Το 20% ολόκληρου του παγκόσμιου πετρελαίου. Κι εδώ είναι το σημείο που έχει σημασία: Η Βενεζουέλα πουλούσε ενεργά αυτό το πετρέλαιο σε κινεζικά γουάν. Οχι σε δολάρια. Το 2018, η Βενεζουέλα ανακοίνωσε ότι θα «απελευθερωθεί από το δολάριο». Αρχισαν να δέχονται γουάν, ευρώ, ρούβλια, οτιδήποτε εκτός από δολάρια για το πετρέλαιο. Ζητούσαν να ενταχθούν στους BRICS. Εχτιζαν απευθείας διαύλους πληρωμών με την Κίνα, που παρακάμπτουν πλήρως το Swift. Και κάθονταν πάνω σε αρκετό πετρέλαιο ώστε να χρηματοδοτήσουν την αποδολαριοποίηση για δεκαετίες. Γιατί έχει σημασία αυτό; Επειδή ολόκληρο το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα βασίζεται σε ένα πράγμα: το πετροδολάριο.
Το 1974, ο Χένρι Κίσινγκερ έκανε μια συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία: Ολο το πετρέλαιο που πωλείται παγκοσμίως πρέπει να τιμολογείται σε δολάρια ΗΠΑ. Σε αντάλλαγμα, η Αμερική παρέχει στρατιωτική προστασία. Αυτή η μία και μοναδική συμφωνία δημιούργησε τεχνητή ζήτηση για δολάρια σε όλο τον κόσμο. Κάθε χώρα στη Γη χρειάζεται δολάρια για να αγοράσει πετρέλαιο. Αυτό επιτρέπει στην Αμερική να τυπώνει απεριόριστο χρήμα, ενώ οι άλλες χώρες πρέπει να δουλεύουν γι’ αυτό. Χρηματοδοτεί τον στρατό. Το κράτος πρόνοιας. Τα ελλείμματα.
Το πετροδολάριο είναι πιο σημαντικό για την αμερικανική ηγεμονία από τα αεροπλανοφόρα. Και υπάρχει ένα μοτίβο στο τι συμβαίνει σε ηγέτες που το αμφισβητούν: 2000: Ο Σαντάμ Χουσεΐν ανακοινώνει ότι το Ιράκ θα πουλά πετρέλαιο σε ευρώ αντί για δολάρια. 2003: Τι έγινε; Εισβολή. Αλλαγή καθεστώτος. Το ιρακινό πετρέλαιο επιστρέφει αμέσως στο δολάριο. Ο Σαντάμ λιντσάρεται. Τα όπλα μαζικής καταστροφής δεν βρέθηκαν ποτέ, γιατί απλώς δεν υπήρχαν. 2009: Ο Καντάφι προτείνει ένα χρυσό-υποστηριζόμενο αφρικανικό νόμισμα που ονομάζεται «χρυσό δηνάριο» για το εμπόριο πετρελαίου. Διαρρεύσαντα emails της ίδιας της Χίλαρι Κλίντον επιβεβαιώνουν ότι αυτός ήταν ο πρωταρχικός λόγος της επέμβασης. Απόσπασμα email: «Αυτός ο χρυσός προοριζόταν να δημιουργήσει ένα παναφρικανικό νόμισμα βασισμένο στο λιβυκό χρυσό δηνάριο». 2011: Το ΝΑΤΟ βομβαρδίζει τη Λιβύη. Ο Καντάφι βιάζεται και δολοφονείται. Η Λιβύη έχει πλέον ανοιχτές αγορές σκλάβων. «Ηρθαμε, είδαμε, πέθανε!», είπε γελώντας η Κλίντον μπροστά στην κάμερα. Το χρυσό δηνάριο πέθανε μαζί του.
Και τώρα ο Μαδούρο. Με πέντε φορές περισσότερο πετρέλαιο από τον Σαντάμ και τον Καντάφι μαζί. Πουλά ενεργά σε γουάν. Χτίζει συστήματα πληρωμών εκτός ελέγχου του δολαρίου. Ζητά ένταξη στους BRICS. Σε συνεργασία με Κίνα, Ρωσία και Ιράν, τις τρεις χώρες που ηγούνται της παγκόσμιας αποδολαριοποίησης. Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Αμφισβήτησες το πετροδολάριο; Σου αλλάζουν καθεστώς. Ο Στίβεν Μίλερ (σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας των ΗΠΑ) το είπε κυριολεκτικά ανοιχτά πριν από δύο εβδομάδες: «Ο αμερικανικός ιδρώτας, η ευφυΐα και ο μόχθος δημιούργησαν τη βιομηχανία πετρελαίου στη Βενεζουέλα. Η τυραννική της απαλλοτρίωση ήταν η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη κλοπή αμερικανικού πλούτου και ιδιοκτησίας». Δεν το κρύβει.
Ισχυρίζονται ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας ανήκει στην Αμερική επειδή αμερικανικές εταιρείες το ανέπτυξαν πριν από 100 χρόνια. Με αυτή τη λογική, κάθε εθνικοποιημένος πόρος στην Ιστορία ήταν «κλοπή». Αλλά εδώ είναι το βαθύτερο πρόβλημα: Το πετροδολάριο ήδη πεθαίνει. Η Ρωσία πουλά πετρέλαιο σε ρούβλια και γουάν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Σαουδική Αραβία συζητά ανοιχτά διακανονισμούς σε γουάν. Το Ιράν εμπορεύεται σε μη δολαριακά νομίσματα εδώ και χρόνια. Η Κίνα δημιούργησε το CIPS, τη δική της εναλλακτική στο Swift, με 4.800 τράπεζες σε 185 χώρες. Οι BRICS χτίζουν ενεργά συστήματα πληρωμών που παρακάμπτουν πλήρως το δολάριο.
Το έργο mBridge επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να διακανονίζουν συναλλαγές άμεσα σε τοπικά νομίσματα. Η ένταξη της Βενεζουέλας στους BRICS με 303 δισ. βαρέλια πετρελαίου θα επιτάχυνε αυτό εκθετικά. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα αυτής της εισβολής. Οχι η καταπολέμηση των ναρκωτικών. Η Βενεζουέλα ευθύνεται για λιγότερο από 1% της κοκαΐνης στις ΗΠΑ. Οχι η τρομοκρατία. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Μαδούρο διοικεί «τρομοκρατική οργάνωση».
Οχι η δημοκρατία. Οι ΗΠΑ στηρίζουν τη Σαουδική Αραβία, που δεν έχει καμία εκλογή. Αυτό αφορά τη διατήρηση μιας 50χρονης συμφωνίας που επιτρέπει στην Αμερική να τυπώνει χρήμα, ενώ ο κόσμος δουλεύει γι’ αυτό. Και οι συνέπειες είναι τρομακτικές: Η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν ήδη το καταγγέλλουν ως «ένοπλη επιθετικότητα». Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος πελάτης πετρελαίου της Βενεζουέλας. Χάνει δισεκατομμύρια. Τα κράτη των BRICS βλέπουν μια χώρα να δέχεται εισβολή επειδή εμπορεύεται εκτός δολαρίου. Κάθε χώρα που σκέφτεται την αποδολαριοποίηση μόλις έλαβε το μήνυμα: Αμφισβήτησε το δολάριο και θα σε βομβαρδίσουμε. Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα…
Αυτό το μήνυμα μπορεί να επιταχύνει την αποδολαριοποίηση, όχι να τη σταματήσει. Γιατί τώρα κάθε χώρα του παγκόσμιου Νότου ξέρει τι συμβαίνει αν απειλήσεις τη δολαριακή ηγεμονία. Και συνειδητοποιούν ότι η μόνη προστασία είναι να κινηθούν πιο γρήγορα. Και ο συγχρονισμός είναι τρελός: 3 Ιανουαρίου 2026. Εισβολή στη Βενεζουέλα. Σύλληψη Μαδούρο. 3 Ιανουαρίου 1990. Εισβολή στον Παναμά. Σύλληψη Νοριέγκα. Τριάντα έξι χρόνια διαφορά. Σχεδόν την ίδια μέρα. Το ίδιο εγχειρίδιο. Ο ίδιος πραγματικός λόγος: έλεγχος στρατηγικών πόρων και εμπορικών οδών. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Αλλά κάνει ομοιοκαταληξίες.
Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες είναι ήδη σε αναμονή. Το Politico ανέφερε ότι έχουν προσεγγιστεί για «επιστροφή στη Βενεζουέλα». Θα εγκατασταθεί η αντιπολίτευση. Το πετρέλαιο θα ρέει ξανά σε δολάρια. Η Βενεζουέλα γίνεται ένα ακόμα Ιράκ. Μια ακόμα Λιβύη. Αλλά εδώ είναι αυτό που κανείς δεν ρωτά: Τι γίνεται όταν δεν μπορείς πια να βομβαρδίζεις για να διατηρείς την κυριαρχία του δολαρίου; Οταν η Κίνα έχει αρκετή οικονομική ισχύ για να αντεπιτεθεί; Οταν οι BRICS ελέγχουν το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ και λένε «τέλος τα δολάρια»; Οταν ο κόσμος συνειδητοποιεί ότι το πετροδολάριο διατηρείται με τη βία; Η Αμερική μόλις έδειξε τα χαρτιά της. Το ερώτημα είναι αν ο υπόλοιπος κόσμος θα υποχωρήσει. Γιατί αυτή η εισβολή είναι μια παραδοχή ότι το δολάριο δεν μπορεί πλέον να ανταγωνιστεί με τα δικά του πλεονεκτήματα. Οταν πρέπει να βομβαρδίζεις χώρες για να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το νόμισμά σου, το νόμισμα θα πεθάνει, ήδη πεθαίνει. Η Βενεζουέλα δεν είναι η αρχή. Είναι το απελπισμένο τέλος.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ''Παραπολιτικά''
