Η πρόσφατη ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή παρουσιάστηκε ως ένα έργο ιστορικής μνήμης και εθνικού στοχασμού, με διεθνείς φιλοδοξίες. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η ιστορική ακρίβεια δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα, αλλά βασική προϋπόθεση εγκυρότητας. 


Ωστόσο, η πλήρης απουσία από την ταινία της Αίγινας -τόπου άρρηκτα συνδεδεμένου με την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Ιωάννη Καποδίστρια και με τη θεσμική γένεση του ελληνικού κράτους- αλλά και η μη αναφορά στη καταπολέμηση και την εξάλειψη της πειρατείας δεν μπορεί να περάσουν απαρατήρητες και δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την ιστορική της πληρότητα. Τα γεγονότα είναι απολύτως τεκμηριωμένα και αδιαμφισβήτητα:

Πρώτον, ο Ιωάννης Καποδίστριας αφίχθη στην Ελλάδα με αγγλικό πολεμικό πλοίο και συνοδεία γαλλικού και ρωσικού πολεμικού πλοίου, σαφές μήνυμα διεθνούς στήριξης και έμπρακτης στήριξης στο πρόσωπο του νέου κυβερνήτη.

Δεύτερον, αποβιβάστηκε από το αγγλικό δίκροτο «Ουάρσπιτ» στην Αίγινα το πρωί της 12ης/14ης Ιανουαρίου του 1828, όπου έγινε η τελετή υποδοχής. Στον προβλήτα του λιμανιού τον υποδέχτηκαν η αντικυβερνητική επιτροπή, η Βουλή των αντιπροσώπων του έθνους, οι γραμματείς του κράτους, η Δημογεροντία και πλήθος κόσμου. Τρίτον, στον Μητροπολιτικό Ναό της Αίγινας έγινε στις 12/14 Ιανουαρίου η επίσημη δοξολογία για την άφιξη του κόμη Καποδίστρια και στον ίδιο ναό ορκίστηκε στις 26 Ιανουαρίου ως ο κυβερνήτης του νέου ελληνικού κράτους. Τέλος, η Αίγινα υπήρξε η πρώτη έδρα της κυβέρνησης (1828-1829) και εκεί ιδρύθηκαν από τον Καποδίστρια τα εξής:

  • Η πρώτη κεντρική διοίκηση και τα πρώτα υπουργεία (γραμματείες της κυβέρνησης). Eκδόθηκαν τα πρώτα επίσημα κυβερνητικά ψηφίσματα.
  • Το Κεντρικόν Σχολείον, για τη μόρφωση των δασκάλων και υπαλλήλων του νέου κράτους (8 Ιουνίου 1828).
  • Το Στρατιωτικόν Σχολείον για τη μόρφωση στελεχών του Στρατού Ξηράς και Πολεμικού Ναυτικού, που το 1834 μεταφέρθηκε στο Ναύπλιο.
  • Τα Αλληλοδιδακτικά Σχολεία και τα Επαγγελματικά Εργαστήρια για εκμάθηση τεχνών καθώς και η πρώτη Σχολή Μουσικής (πρόδρομος του Εθνικού Ωδείου).
  • Τα πρώτα ελληνικά δικαστήρια («Πρωτόκλητον» και «Ειρηνοδικείον»).
  • Η Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα (2 Φεβρουαρίου 1828), με πρόεδρο τον Γεώργιο Σταύρου, για τη χρηματοδότηση των δημόσιων έργων.
  • Το Εθνικό Νομισματοκοπείο (28/7/1829). Eκδόθηκαν τα πρώτα νομίσματα (φοίνικες).
  • Το Ορφανοτροφείο (Μάρτιος 1929) για τα ορφανά παιδιά που δημιούργησε η Επανάσταση.
  • Το Αρχαιολογικό Μουσείο (Οκτώβριος 1829). î Η Ταχυδρομική Υπηρεσία (24 Σεπτεμβρίου 1828).
  • Η Στατιστική Υπηρεσία. Aπό την Αίγινα συντονίστηκε η πρώτη απογραφή (Μάρτιος 1828) και η Εθνική Βιβλιοθήκη (στο κυβερνείο το 1828) και Ιστορικό Αρχείο.
  • Το Εθνικό Τυπογραφείο, όπου εκδιδόταν και η επίσημη εφημερίδα του Κράτους, η «Γενική Εφημερίς της Ελλάδος».
  • Ο πρώτος φάρος του νέου ελληνικού κράτους πάνω στον πύργο του Μοροζίνι (Μπούρτζι της Αίγινας) στην είσοδο του λιμανιού.
  • Ο πρώτος αμαξιτός δρόμος της νεότερης Ελλάδας (από την Περιβόλα στην πόλη της Αίγινας).
  • Το πρώτο φυτώριο πατάτας στον Μαραθώνα της Αίγινας (23 Ιανουαρίου 1828). Eφερε από την Ιταλία δύο οικογένειες έμπειρων Ιταλών καλλιεργητών που εκπαίδευσαν τους αγρότες στις καλλιέργειες πατάτας και σιταριού.
  • Το Ναύπλιο ανέλαβε ρόλο πρωτεύουσας σε επόμενο στάδιο, από τον Οκτώβριο του 1829. Αρα, η Αίγινα δεν αποτελεί περιφερειακή λεπτομέρεια, αλλά τον τόπο εκκίνησης της κρατικής εξουσίας.


Το πρόβλημα της πειρατείας την εποχή εκείνη είχε λάβει διεθνείς διαστάσεις. Πολεμικά πλοία της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών περιπολούσαν για την προστασία του εμπορίου, ενώ η Αυστρία, με ισχυρό εμπορικό στόλο, υπέστη σοβαρότατες ζημιές. Εκατοντάδες σχετικές υποθέσεις κατέληξαν στα Ναυτοδικεία της εποχής. Οι Μεγάλες Δυνάμεις διαμαρτύρονταν επίσημα προς την ελληνική πλευρά και ο κόμης Καποδίστριας ήταν εκείνος που δεσμεύθηκε προσωπικά για την πάταξη της πειρατείας, καθιστώντας το ζήτημα βασική προϋπόθεση διεθνούς αναγνώρισης του νέου κράτους.

Ο Καποδίστριας επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του αυτή έναντι των Μεγάλων Δυνάμεων, γεγονός που εξηγεί και την επίσκεψή του στη Μάλτα, για να συναντηθεί με τον ναύαρχο Κόδριγκτον, πριν από την άφιξή του στην Ελλάδα. Το σημαντικό αυτό έργο ξεκίνησε από την Αίγινα, με σαφείς εντολές του κυβερνήτη προς τους ναυάρχους Μιαούλη και Κανάρη. Παρ’ όλα αυτά, η ταινία δεν κάνει καμία αναφορά σε ένα από τα μεγαλύτερα και διεθνώς αναγνωρισμένα επιτεύγματά του. Η παράλειψη δεν είναι ουδέτερη. Σε κάθε ιστορική ταινία υπάρχει το επιχείρημα της «δραματουργικής συμπύκνωσης». Ομως εδώ δεν έχουμε απλώς περικοπή επεισοδίων, έχουμε παράλειψη θεμελιωδών σταδίων της Ιστορίας.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"