Ανάµεσα σε µπόνους, πλαφόν και δηµοσκοπήσεις
Άρθρο γνώμης
Εκλογικός νόµος: δεν διανέµει απλώς τις έδρες ανάλογα µε τα ποσοστά των κοµµάτων. Καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την εκλογική τους στόχευση, συνεπώς και τη στρατηγική τους
Δημητρης Σ. Παπαγγελοπουλος
Πολλές ερωτήσεις που αφορούν στη στρατηγική των κοµµάτων απαντώνται µε δύο λέξεις: εκλογικός νόµος. ∆εν διανέµει απλώς τις έδρες ανάλογα µε τα ποσοστά των κοµµάτων. Καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την εκλογική τους στόχευση, συνεπώς και τη στρατηγική τους.
Γι’ αυτό βλέπουµε τη Νέα ∆ηµοκρατία να θέτει ως στόχο τον σχηµατισµό αυτοδύναµης κυβέρνησης, παρότι τα ποσοστά της στην πρόθεση ψήφου απέχουν αρκετά από αυτόν. Ο ορισµός όµως αυτού του στόχου αναµένεται να ανεβάσει τα ποσοστά αρκετά πάνω από το 25% που απαιτεί ο εκλογικός νόµος για το bonus των εδρών και στην υπέρβαση του 35%. Αλλωστε, παρεµφερή διαφορά κάλυψε η Ν.∆. όσες φορές πήγε σε εθνικές εκλογές στην περίοδο Κυριάκου Μητσοτάκη. Το 2019 στην κάλπη των ευρωεκλογών είχε φτάσει το 33,12% και έναν µήνα µετά εκτοξεύθηκε στο 39,85%. Το 2023, λίγους µήνες πριν από τις εκλογές, φαινόταν να απέχει αρκετά από τον στόχο, αλλά τον Μάιο έφτασε στο 40,79%, ποσοστό που εξασφάλιζε αυτοδυναµία µε σύστηµα ενισχυµένης αναλογικής. Σύµφωνα µε τα exit polls εκείνων των εκλογών, 28% των συµµετεχόντων αποφάσισαν για την ψήφο τους την τελευταία εβδοµάδα της προεκλογικής περιόδου.
Γι’ αυτό βλέπουµε ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ να κονταροχτυπιούνται για τη δεύτερη θέση, στοχεύοντας στους αµφιταλαντευόµενους εκλογείς. Ο Αλέξης Τσίπρας στην πολυσυζητηµένη τηλεοπτική συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ είπε «Ή εµείς ή αυτοί», έχοντας το βλέµµα στραµµένο σε µια πιθανή επαναληπτική εκλογική αναµέτρηση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, από την πλευρά του, έχει µιλήσει για νίκη, έστω µε µία ψήφο διαφορά. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ έχει στο µυαλό του το 2012, όταν ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ «προσπέρασε» το ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου, βρέθηκε δεύτερος και εκτοξεύτηκε στις επαναληπτικές εκλογές. O πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θέλει να κάνει την ανάποδη προσπέραση και σε περίπτωση δεύτερης εκλογής να εκφράσει την αντιδεξιά ψήφο. Ο διµέτωπος αγώνας είναι µονόδροµος και για τους δύο. Οσοι µιλούν για προεκλογική συνεργασία σκοντάφτουν και πάλι στον εκλογικό νόµο, που δεν δίνει bonus σε συνασπισµούς.
Γι’ αυτό κανένα από τα µικρότερα κόµµατα δεν δηλώνει πρόθυµο να συνεργαστεί κυβερνητικά µε κάποιο από τα µεγαλύτερα. Ο στόχος όλων τους είναι να ξεπεράσουν πάση θυσία το πλαφόν του 3% προκειµένου να εκπροσωπηθούν στο Κοινοβούλιο. Από εκεί και πέρα, µπορεί να λειτουργήσουν και ως δυνητικοί κυβερνητικοί εταίροι σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αυτοδυναµία, όπως έκαναν παλαιότερα ΛΑΟΣ, ∆ΗΜ.ΑΡ. και ΑΝ.ΕΛ.
Στην περίπτωση αδυναµίας σχηµατισµού κυβέρνησης βέβαια κινδυνεύουν να πέσουν θύµατα της πόλωσης και να µείνουν εκτός Βουλής. Το 2012 το ΚΚΕ κινδύνευσε, καθώς έχασε σχεδόν 1 στους 2 ψηφοφόρους του ανάµεσα στις δύο εκλογές. Αντιθέτως, το 2023 «Νίκη» και Πλεύση Ελευθερίας αξιοποίησαν τη χαλαρότητα των δεύτερων εκλογών για να ξεπεράσουν το όριο του 3%.
Οι µάχες, πρώτον, για την εξασφάλιση του µπόνους, δεύτερον, για τη 2η θέση, που καθιστά ένα κόµµα διεκδικητή του µπόνους, τρίτον, για το πλαφόν, που καθορίζει το ποσοστό των κοµµάτων που θα µείνουν εκτός Βουλής, αλλά και το ποσοστό δυνητικής αυτοδυναµίας διαµορφώνουν τις στρατηγικές των επιτελείων, αλλά και τις αναλύσεις για τα µελλούµενα. Πάντα µε πυξίδα τα ευρήµατα των δηµοσκοπήσεων. Ανάµεσα στις προεκλογικές εκτιµήσεις και τις µετεκλογικές εξελίξεις µεσολαβεί κάτι πολύ σηµαντικό: οι εκλογές.
Δημοσιεύτηκε στο ένθετο Secret της εφημερίδας «Παραπολιτικά»
Γι’ αυτό βλέπουµε τη Νέα ∆ηµοκρατία να θέτει ως στόχο τον σχηµατισµό αυτοδύναµης κυβέρνησης, παρότι τα ποσοστά της στην πρόθεση ψήφου απέχουν αρκετά από αυτόν. Ο ορισµός όµως αυτού του στόχου αναµένεται να ανεβάσει τα ποσοστά αρκετά πάνω από το 25% που απαιτεί ο εκλογικός νόµος για το bonus των εδρών και στην υπέρβαση του 35%. Αλλωστε, παρεµφερή διαφορά κάλυψε η Ν.∆. όσες φορές πήγε σε εθνικές εκλογές στην περίοδο Κυριάκου Μητσοτάκη. Το 2019 στην κάλπη των ευρωεκλογών είχε φτάσει το 33,12% και έναν µήνα µετά εκτοξεύθηκε στο 39,85%. Το 2023, λίγους µήνες πριν από τις εκλογές, φαινόταν να απέχει αρκετά από τον στόχο, αλλά τον Μάιο έφτασε στο 40,79%, ποσοστό που εξασφάλιζε αυτοδυναµία µε σύστηµα ενισχυµένης αναλογικής. Σύµφωνα µε τα exit polls εκείνων των εκλογών, 28% των συµµετεχόντων αποφάσισαν για την ψήφο τους την τελευταία εβδοµάδα της προεκλογικής περιόδου.
Γι’ αυτό βλέπουµε ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ να κονταροχτυπιούνται για τη δεύτερη θέση, στοχεύοντας στους αµφιταλαντευόµενους εκλογείς. Ο Αλέξης Τσίπρας στην πολυσυζητηµένη τηλεοπτική συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ είπε «Ή εµείς ή αυτοί», έχοντας το βλέµµα στραµµένο σε µια πιθανή επαναληπτική εκλογική αναµέτρηση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, από την πλευρά του, έχει µιλήσει για νίκη, έστω µε µία ψήφο διαφορά. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ έχει στο µυαλό του το 2012, όταν ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ «προσπέρασε» το ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου, βρέθηκε δεύτερος και εκτοξεύτηκε στις επαναληπτικές εκλογές. O πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θέλει να κάνει την ανάποδη προσπέραση και σε περίπτωση δεύτερης εκλογής να εκφράσει την αντιδεξιά ψήφο. Ο διµέτωπος αγώνας είναι µονόδροµος και για τους δύο. Οσοι µιλούν για προεκλογική συνεργασία σκοντάφτουν και πάλι στον εκλογικό νόµο, που δεν δίνει bonus σε συνασπισµούς.
Γι’ αυτό κανένα από τα µικρότερα κόµµατα δεν δηλώνει πρόθυµο να συνεργαστεί κυβερνητικά µε κάποιο από τα µεγαλύτερα. Ο στόχος όλων τους είναι να ξεπεράσουν πάση θυσία το πλαφόν του 3% προκειµένου να εκπροσωπηθούν στο Κοινοβούλιο. Από εκεί και πέρα, µπορεί να λειτουργήσουν και ως δυνητικοί κυβερνητικοί εταίροι σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αυτοδυναµία, όπως έκαναν παλαιότερα ΛΑΟΣ, ∆ΗΜ.ΑΡ. και ΑΝ.ΕΛ.
Στην περίπτωση αδυναµίας σχηµατισµού κυβέρνησης βέβαια κινδυνεύουν να πέσουν θύµατα της πόλωσης και να µείνουν εκτός Βουλής. Το 2012 το ΚΚΕ κινδύνευσε, καθώς έχασε σχεδόν 1 στους 2 ψηφοφόρους του ανάµεσα στις δύο εκλογές. Αντιθέτως, το 2023 «Νίκη» και Πλεύση Ελευθερίας αξιοποίησαν τη χαλαρότητα των δεύτερων εκλογών για να ξεπεράσουν το όριο του 3%.
Οι µάχες, πρώτον, για την εξασφάλιση του µπόνους, δεύτερον, για τη 2η θέση, που καθιστά ένα κόµµα διεκδικητή του µπόνους, τρίτον, για το πλαφόν, που καθορίζει το ποσοστό των κοµµάτων που θα µείνουν εκτός Βουλής, αλλά και το ποσοστό δυνητικής αυτοδυναµίας διαµορφώνουν τις στρατηγικές των επιτελείων, αλλά και τις αναλύσεις για τα µελλούµενα. Πάντα µε πυξίδα τα ευρήµατα των δηµοσκοπήσεων. Ανάµεσα στις προεκλογικές εκτιµήσεις και τις µετεκλογικές εξελίξεις µεσολαβεί κάτι πολύ σηµαντικό: οι εκλογές.
Δημοσιεύτηκε στο ένθετο Secret της εφημερίδας «Παραπολιτικά»
