Καθώς η προσοχή µας στην Ευρώπη είναι στραµµένη στις κινήσεις των ηγετών της εν µέσω πολέµων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, σε επίπεδο «βάσης» καταγράφονται σηµαντικές πολιτικές δονήσεις. ∆ύο από αυτές έχουν χρώµα... πράσινο.

•Η µία έχει να κάνει µε το εκλογικό αποτέλεσµα στο γερµανικό κρατίδιο της Βάδης-Βιρτεµβέργης. Στις εκλογές της 8ης Μαρτίου το κόµµα των Πρασίνων ήρθε πρώτο µε 30,2%, αφήνοντας δεύτερη τη Χριστιανοδηµοκρατική Ενωση (CDU) του καγκελάριου Μερτς µε 29,7%. Το Σοσιαλδηµοκρατικό Κόµµα (SPD) καταποντίστηκε µε 5,5%.

•Στη Βρετανία µια αναπληρωµατική εκλογή σε περιφέρεια της Βορειοδυτικής Αγγλίας ανέδειξε πρώτο το κόµµα των Πρασίνων µε 40,7%, µε το Εργατικό Κόµµα να καταγράφει ιστορική ήττα.

Τι συµβαίνει; Εχουµε µια νέα πολιτική δυναµική στην Ευρώπη, που σηµατοδοτείται από την ανάδειξη των κοµµάτων της Οικολογίας στο πολιτικό προσκήνιο; Είναι νωρίς και πρόωρο να το πει κάποιος, ούτε βέβαια η τάση είναι µονοσήµαντη. Σίγουρα, αυτές οι δύο ενδείξεις φανερώνουν κάτι που εδώ και καιρό καταγράφεται: την κατάρρευση του παραδοσιακού πολιτικού συστήµατος και, µιλώντας για τη Γερµανία και τη Μ. Βρετανία, την αποδόµηση του δικοµµατισµού, όπως βασίλευε για δεκαετίες µέχρι σήµερα. Στη Γερµανία, όλοι κάνουν λόγο για δραµατική αποδυνάµωση του κυβερνητικού συνασπισµού CDU και SPD. Στη Βρετανία, οι Εργατικοί του σερ Στάρµερ σφυγµοµετρούνται δηµοσκοπικά στην τρίτη θέση µε τάσεις διαρκούς πτώσης, µε τους Συντηρητικούς να µην µπορούν να ανακάµψουν. Συνεπώς, δύσκολες οι µέρες για τα λεγόµενα συστηµικά κόµµατα...

Μια δεύτερη προσέγγιση της ενίσχυσης των Πρασίνων έχει να κάνει µε τη µετατόπισή τους από ακραίες θέσεις περιβαλλοντικής «καθαρότητας» στον πολιτικό πραγµατισµό. Στη Γερµανία οι Πράσινοι βάζουν νερό στο κρασί τους, σε ό,τι αφορά το µέλλον της αυτοκινητοβιοµηχανίας, το ενεργειακό, την οικονοµική ανάταξη και την καινοτοµία. Κάπου δηλαδή εµφανίζονται µε ένα σαφώς πιο κεντρώο προφίλ, κερδίζοντας την εµπιστοσύνη των µετριοπαθών ψηφοφόρων. Οµως η ενίσχυσή τους είναι η µία όψη του νοµίσµατος. Από τη φθορά των παραδοσιακών κοµµάτων και τον κατακερµατισµό του πολιτικού συστήµατος -τουλάχιστον στις δύο χώρες που αναφερόµαστε- ενισχύονται και τα ακροδεξιά κόµµατα, που καρπώνονται τον θυµό και τη δυσαρέσκεια σηµαντικής µερίδας της κοινής γνώµης. Στη Γερµανία, στο κρατίδιο της Βάδης-Βιρτεµβέργης, η Εναλλακτική για τη Γερµανία (AfD) διπλασίασε τις ψήφους της, µε το ποσοστό του 19%, το υψηλότερο σε κρατίδιο. Στη Βρετανία, το Reform UK του Φάρατζ παραµένει σταθερά πρώτο και ενισχυµένο στις δηµοσκοπήσεις.

Θα είναι υπερβολή βέβαια να πούµε πως οι ενδείξεις αυτές φανερώνουν µια γενικότερη ευρωπαϊκή τάση. Αν και οι Πράσινοι ενισχύονται και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, στον Νότο τα πράγµατα δεν πάνε καλά: στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και βεβαίως στη χώρα µας, το «πράσινο κύµα» παραµένει εξαιρετικά αδύναµο. Οµως, αξίζει να σταθούµε στο γιατί η άνοδος των Πρασίνων καταγράφεται σε περιοχές της Γερµανίας και της Βρετανίας, µε µεγάλα αστικά κέντρα και αναπτυγµένη βιοµηχανική και τεχνολογική υποδοµή. Ενδεικτικά η Βάδη-Βιρτεµβέργη είναι από τις πιο αναπτυγµένες περιοχές της Γερµανίας, κέντρο της γερµανικής βιοµηχανίας: Mercedes, Porsche, µεγάλες εταιρείες λογισµικού, Πανεπιστήµιο Χαϊδελβέργης, µε τη µεγαλύτερη πυκνότητα ευρεσιτεχνιών ανά κάτοικο στη Γερµανία. Αλλά και σε άλλα µεγάλα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα, όπως το Βερολίνο ή το Αµστερνταµ, οι Πράσινοι εµφανίζονται ενισχυµένοι µε διψήφια νούµερα.

Φαίνεται πως στις περιπτώσεις που εξετάζουµε η ενίσχυση των Πρασίνων είναι ένας συνδυασµός της πολιτικής µετριοπάθειας -των «κεντρώων», όπως θα λέγαµε στην... ελληνική απόδοση- µε µια καινούργια µεσαία τάξη της γνώσης και της καινοτοµίας. Η δοµή αλλάζει σε πολλές «νησίδες» της Ευρώπης, µε την αναδιάρθρωση της βιοµηχανίας και των υπηρεσιών, την τεχνολογία και την τεχνητή νοηµοσύνη, τα αναβαθµισµένα Πανεπιστήµια και την εξειδίκευση. Φαίνεται δηλαδή πως κυρίως νεότερες γενιές εµφανίζονται µε φιλελεύθερες αξίες αλλά και µεγαλύτερες απαιτήσεις στην απασχόληση, το περιβάλλον, θεωρώντας την πράσινη µετάβαση ευκαιρία ανάπτυξης και όχι απειλή.

Μιλώντας για «νησίδες» Πρασίνων στην Ευρώπη, αναγνωρίζουµε πως υπάρχουν και µεγάλες «πεδιάδες» µε καθυστερηµένη ανάπτυξη, ανεργία, βιοµηχανική αποδιάρθρωση, ακόµα και στις αναπτυγµένες χώρες του Βορρά. Πολύ περισσότερο στον ευρωπαϊκό Νότο, όπου τα διαρθρωτικά προβλήµατα στην οικονοµία και την κοινωνία διαφέρουν, οι προτεραιότητες των πολιτών αφορούν κυρίως την οικονοµική ανόρθωση, ενώ η πολιτική πόλωση παίρνει οξύτερες διαστάσεις. Τα θέµατα της οικολογίας συνεπώς εκλαµβάνονται ως βάρος και περιττή προτεραιότητα. Είναι ενδεικτικό ότι στη χώρα µας, σε µια περίοδο εµφάνισης περισσότερων από ποτέ κοµµάτων είτε εντός είτε εκτός Βουλής, µε έναν πρωτοφανή κατακερµατισµό, µε τρία πολιτικά σχήµατα να κυοφορούνται ενόψει εκλογών, κόµµα Πρασίνων -πλην του Κόσµου, µε ελάχιστη παρουσία- δεν διαγράφεται στον ορίζοντα.

Αν θεωρήσουµε πάντως ότι κάτι καινούργιο γεννιέται στην Ευρώπη µε την ενίσχυση των Πρασίνων, έστω στην κλίµακα που περιγράφουµε, τότε ίσως θα µιλάµε για ακόµα µια χαµένη ευκαιρία για την ευρωπαϊκή -και εγχώρια- Αριστερά να σηκώσει κεφάλι, πιάνοντας τον σύγχρονο σφυγµό των πολιτών, τις νέες τάσεις που αναδύονται.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή