Είχε δίκιο άραγε ο Πλάτωνας;
Άρθρο γνώμης
Κάποιες µεµονωµένες περιπτώσεις δεν πρέπει να ερµηνεύονται ισοπεδωτικά για το σύστηµα και το σύνολο των µελών του. ∆ιότι δεν είναι όλοι ίδιοι...
Νικος Σιμος
Τελικώς δεν είµαστε οι µόνοι, όπως µας κατηγορούσαν καλοθελητές εξ Εσπερίας, αλλά έχουµε και συνοδοιπόρους σε ζητήµατα πολιτικής ηθικής και διαφθοράς. Από παλαιότερα στην Ιταλία µέχρι και σήµερα όπου από την Ιβηρική µέχρι τη Σκωτία και την Κύπρο ερευνώνται υποθέσεις ύποπτες, αντιλαµβάνεται κανείς ότι η πολιτική διαχρονικά (θα έλεγα από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα) έχει αποτελέσει για ορισµένους γόνιµο έδαφος για παράνοµο πλουτισµό.
Πράγµατι, και στην αρχαία Ελλάδα είχαµε φαινόµενα διαφθοράς και διαπλοκής. Στο βιβλίο του «Παθογενή σύνδροµα στο δηµοσιονοµικό σύστηµα της Αρχαίας Αθήνας» ο πολιτικός και φιλόσοφος Θανάσης Κανελλόπουλος παρατηρεί ότι δεσπόζον σύµπτωµα του δηµοσιονοµικού συστήµατος ήταν η προϊούσα ηθική κρίση στη σχέση πολιτείας και πολίτη, πολιτείας και πολιτικών.
Στην «Πολιτεία» του ο Πλάτωνας καταφέρεται κατά των πολιτικών ηγετών διότι «παίρνουν τη λεία από τους πλουσίους, µοιράζουν ένα µέρος στον λαό, αλλά κρατούν το µεγαλύτερο µέρος γι΄ αυτούς»… Ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά» του κατακρίνει τους εισαχθέντες από τον Λυκούργο στη Σπάρτη θεσµούς των γερουσιαστών διότι πολλές φορές, εξαιτίας του γήρατος εδωροδοκούντο εις βάρος του συµφέροντος της πόλης. Οι δε έφοροι ήταν εύκολο να εξαγοραστούν επειδή ήταν φτωχοί, διαφθαρέντες δε ορισµένοι εξ αυτών µε δωροδοκίες, κατέστρεψαν το κράτος όσο έµειναν στην εξουσία. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης είχαν αποκαλυφθεί «καραµπινάτες» περιπτώσεις διαφθοράς στον πολιτικό χώρο που το παρασκήνιό τους συνοδευόταν από ευτράπελες συνθήκες.
Για παράδειγµα, επιχειρηµατίας που χειριζόταν περιου σιακά στοιχεία του συνεταίρου του, γνώρισε και εµπιστεύτηκε πρόσωπο µε συγκεκριµένη θέση στον πολιτικό χώρο. Τον εµπιστεύθηκε επειδή του είχε ζητήσει µία απλή παρέµβαση για να επιταχυνθεί µία διαδικασία που η γνωστή ελληνική γραφειοκρατία καθυστερούσε. Λύθηκε το πρόβληµα και ο επιχειρηµατίας εκτίµησε δεόντως το συγκεκριµένο πρόσωπο επειδή δεν του ζήτησε αντάλλαγµα, δηλαδή λεφτά για την εξυπηρέτηση που του έκανε. Επειδή λοιπόν τον συµπάθησε για την εντιµότητά του, τον κάλεσε µία µέρα στο γραφείο του για… να διασκεδάσει µε αυτά που θα έβλεπε. Πάει λοιπόν κάποια µέρα µέσα στο γραφείο του επιχειρηµατία και αυτός τον βάζει σε ένα δωµατιάκι που είχε ένα τζάµι σκούρο, αλλά ενώ δεν µπορούσες να δεις µέσα στο δωµατιάκι, αντιθέτως έβλεπες µέσα από το δωµάτιο τι γινόταν απ’ έξω, στο γραφείο. Σε λίγο (και τις επόµενες µέρες) όντως άρχισε να διασκεδάζει µε αυτούς τους πολιτικούς που έµπαιναν µέσα αλλά κυρίως πως έβγαιναν… φορτωµένοι.
Σε µία άλλη σχετική περίπτωση είχε ζητηθεί από κάποιον που είχε πρόσβαση σε κάποιον υπουργό να µεσολαβήσει για να βγει από το υπουργείο του µία άδεια που επίσης καθυστερούσε για αδιευκρίνιστους λόγους. Μεσολάβησε ο άνθρωπος, η άδεια δόθηκε για τις σχετικές εργασίες, οπότε αποκαλύφθηκε το εξής ευτράπελο. Για να ευχαριστήσουν τον υπουργό οι ενδιαφερόµενοι για την άδεια, του έστειλαν ως δώρο ένα πουκάµισο. Ο πολιτικός µόλις το είδε εξεµάνη διότι το θεώρησε ευτελές ως δείγµα ευχαριστίας και το χάρισε στον οδηγό του. Αυτός ευχαριστηµένος το πήρε το ξετύλιξε και έµεινε άφωνος διότι µέσα στο πουκάµισο είχε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό σε ευρώ. Έντροµος το πήγε στον πολιτικό ο οποίος αγανάκτησε και το κράτησε για να το τρίψει, όπως είπε, στη µούρη αυτού που έκανε αυτήν την αδιάντροπη πράξη. Βεβαίως το ποσό ουδέποτε επεστράφη στον αποστολέα, όπως ο ίδιος οµολόγησε σε αυτόν που του εµπιστεύτηκε το περιστατικό! Η αλήθεια πάντως είναι ότι κάποιες µεµονωµένες περιπτώσεις δεν πρέπει να ερµηνεύονται ισοπεδωτικά για το πολιτικό σύστηµα και το σύνολο των µελών του. ∆ιότι δεν είναι όλοι ίδιοι. Από την άλλη πλευρά, το µείζον ζήτηµα της διαφθοράς και της έλλειψης διαφάνειας σε ένα κράτος, θα πρέπει να καταλάβουµε εδώ στην Ελλάδα, ότι υπερβαίνει τις κυβερνήσεις του υπό την εξής έννοια.
Ασφαλώς και οι ηγέτες του και τα κόµµατα που κυβερνούν έναν λαό αποτελούν παράδειγµα γι’ αυτόν. Όµως στο ζήτηµα της διαφθοράς, επειδή δεν είναι καν ένα ταγκό που χορεύεται µε δύο, αλλά µάλλον... νησιώτικος που χορεύεται µε πολλούς, συµµετοχή έχει και µεγάλο µέρος της ίδιας της κοινωνίας. Όταν λ.χ. ο Συνήγορος του Πολίτη στις ετήσιες Εκθέσεις του διαπίστωνε ότι άντρο διαφθοράς είναι επί παραδείγµατι είτε η Τοπική Αυτοδιοίκηση είτε οι Εφορίες ή οι υπηρεσίες Πολεοδοµίας, δεν σηµαίνει ότι δακτυλοδεικτεί είτε τους δηµάρχους είτε την ηγεσία του υπουργείου Οικονοµικών είτε την ηγεσία του υπουργείου ∆ηµοσίων Έργων (ή όπως λέγεται σήµερα). Αντιθέτως, αποκαλύπτει πυρήνες επίορκων υπαλλήλων που τα παίρνουν από τους πολίτες και που οι πολίτες τα δίνουν για να κάνουν τη δουλειά τους. Τα στελέχη που συλλαµβάνονται να διαπράττουν αδικήµατα προέρχονται από αυτήν την ίδια κοινωνία. Είναι αφελές να πιστεύεται ότι όποιος πρωθυπουργός µε πραγµατικά έντιµες προθέσεις θα ήθελε να περιορίσει το φαινόµενο της διαφθοράς θα χρησιµοποιούσε, στη στελέχωση των κορυφαίων θέσεων της κρατικής µηχανής... Ελβετούς ή Λουξεµβούργιους (!) Ελληναράδες, που εξελίχθησαν σε τέτοιους, ύστερα από µία συνεπή πολυετή προπόνηση της κοινωνίας σε αθέµιτες συναλλαγές, σε δωράκια και λαδώµατα, ανεκτά ανάλογα µε το ύψος τους. Ήταν µία... αναδιανοµή εισοδήµατος, επειδή το ίδιο το κράτος και η οικονοµική πολιτική συγκεκριµένων φιλολαϊκών υποτίθεται κυβερνήσεων δεν µπορούσε να δηµιουργήσει πλούτο για να τον µοιράσει.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή
Πράγµατι, και στην αρχαία Ελλάδα είχαµε φαινόµενα διαφθοράς και διαπλοκής. Στο βιβλίο του «Παθογενή σύνδροµα στο δηµοσιονοµικό σύστηµα της Αρχαίας Αθήνας» ο πολιτικός και φιλόσοφος Θανάσης Κανελλόπουλος παρατηρεί ότι δεσπόζον σύµπτωµα του δηµοσιονοµικού συστήµατος ήταν η προϊούσα ηθική κρίση στη σχέση πολιτείας και πολίτη, πολιτείας και πολιτικών.
Στην «Πολιτεία» του ο Πλάτωνας καταφέρεται κατά των πολιτικών ηγετών διότι «παίρνουν τη λεία από τους πλουσίους, µοιράζουν ένα µέρος στον λαό, αλλά κρατούν το µεγαλύτερο µέρος γι΄ αυτούς»… Ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά» του κατακρίνει τους εισαχθέντες από τον Λυκούργο στη Σπάρτη θεσµούς των γερουσιαστών διότι πολλές φορές, εξαιτίας του γήρατος εδωροδοκούντο εις βάρος του συµφέροντος της πόλης. Οι δε έφοροι ήταν εύκολο να εξαγοραστούν επειδή ήταν φτωχοί, διαφθαρέντες δε ορισµένοι εξ αυτών µε δωροδοκίες, κατέστρεψαν το κράτος όσο έµειναν στην εξουσία. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης είχαν αποκαλυφθεί «καραµπινάτες» περιπτώσεις διαφθοράς στον πολιτικό χώρο που το παρασκήνιό τους συνοδευόταν από ευτράπελες συνθήκες.
Για παράδειγµα, επιχειρηµατίας που χειριζόταν περιου σιακά στοιχεία του συνεταίρου του, γνώρισε και εµπιστεύτηκε πρόσωπο µε συγκεκριµένη θέση στον πολιτικό χώρο. Τον εµπιστεύθηκε επειδή του είχε ζητήσει µία απλή παρέµβαση για να επιταχυνθεί µία διαδικασία που η γνωστή ελληνική γραφειοκρατία καθυστερούσε. Λύθηκε το πρόβληµα και ο επιχειρηµατίας εκτίµησε δεόντως το συγκεκριµένο πρόσωπο επειδή δεν του ζήτησε αντάλλαγµα, δηλαδή λεφτά για την εξυπηρέτηση που του έκανε. Επειδή λοιπόν τον συµπάθησε για την εντιµότητά του, τον κάλεσε µία µέρα στο γραφείο του για… να διασκεδάσει µε αυτά που θα έβλεπε. Πάει λοιπόν κάποια µέρα µέσα στο γραφείο του επιχειρηµατία και αυτός τον βάζει σε ένα δωµατιάκι που είχε ένα τζάµι σκούρο, αλλά ενώ δεν µπορούσες να δεις µέσα στο δωµατιάκι, αντιθέτως έβλεπες µέσα από το δωµάτιο τι γινόταν απ’ έξω, στο γραφείο. Σε λίγο (και τις επόµενες µέρες) όντως άρχισε να διασκεδάζει µε αυτούς τους πολιτικούς που έµπαιναν µέσα αλλά κυρίως πως έβγαιναν… φορτωµένοι.
Σε µία άλλη σχετική περίπτωση είχε ζητηθεί από κάποιον που είχε πρόσβαση σε κάποιον υπουργό να µεσολαβήσει για να βγει από το υπουργείο του µία άδεια που επίσης καθυστερούσε για αδιευκρίνιστους λόγους. Μεσολάβησε ο άνθρωπος, η άδεια δόθηκε για τις σχετικές εργασίες, οπότε αποκαλύφθηκε το εξής ευτράπελο. Για να ευχαριστήσουν τον υπουργό οι ενδιαφερόµενοι για την άδεια, του έστειλαν ως δώρο ένα πουκάµισο. Ο πολιτικός µόλις το είδε εξεµάνη διότι το θεώρησε ευτελές ως δείγµα ευχαριστίας και το χάρισε στον οδηγό του. Αυτός ευχαριστηµένος το πήρε το ξετύλιξε και έµεινε άφωνος διότι µέσα στο πουκάµισο είχε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό σε ευρώ. Έντροµος το πήγε στον πολιτικό ο οποίος αγανάκτησε και το κράτησε για να το τρίψει, όπως είπε, στη µούρη αυτού που έκανε αυτήν την αδιάντροπη πράξη. Βεβαίως το ποσό ουδέποτε επεστράφη στον αποστολέα, όπως ο ίδιος οµολόγησε σε αυτόν που του εµπιστεύτηκε το περιστατικό! Η αλήθεια πάντως είναι ότι κάποιες µεµονωµένες περιπτώσεις δεν πρέπει να ερµηνεύονται ισοπεδωτικά για το πολιτικό σύστηµα και το σύνολο των µελών του. ∆ιότι δεν είναι όλοι ίδιοι. Από την άλλη πλευρά, το µείζον ζήτηµα της διαφθοράς και της έλλειψης διαφάνειας σε ένα κράτος, θα πρέπει να καταλάβουµε εδώ στην Ελλάδα, ότι υπερβαίνει τις κυβερνήσεις του υπό την εξής έννοια.
Ασφαλώς και οι ηγέτες του και τα κόµµατα που κυβερνούν έναν λαό αποτελούν παράδειγµα γι’ αυτόν. Όµως στο ζήτηµα της διαφθοράς, επειδή δεν είναι καν ένα ταγκό που χορεύεται µε δύο, αλλά µάλλον... νησιώτικος που χορεύεται µε πολλούς, συµµετοχή έχει και µεγάλο µέρος της ίδιας της κοινωνίας. Όταν λ.χ. ο Συνήγορος του Πολίτη στις ετήσιες Εκθέσεις του διαπίστωνε ότι άντρο διαφθοράς είναι επί παραδείγµατι είτε η Τοπική Αυτοδιοίκηση είτε οι Εφορίες ή οι υπηρεσίες Πολεοδοµίας, δεν σηµαίνει ότι δακτυλοδεικτεί είτε τους δηµάρχους είτε την ηγεσία του υπουργείου Οικονοµικών είτε την ηγεσία του υπουργείου ∆ηµοσίων Έργων (ή όπως λέγεται σήµερα). Αντιθέτως, αποκαλύπτει πυρήνες επίορκων υπαλλήλων που τα παίρνουν από τους πολίτες και που οι πολίτες τα δίνουν για να κάνουν τη δουλειά τους. Τα στελέχη που συλλαµβάνονται να διαπράττουν αδικήµατα προέρχονται από αυτήν την ίδια κοινωνία. Είναι αφελές να πιστεύεται ότι όποιος πρωθυπουργός µε πραγµατικά έντιµες προθέσεις θα ήθελε να περιορίσει το φαινόµενο της διαφθοράς θα χρησιµοποιούσε, στη στελέχωση των κορυφαίων θέσεων της κρατικής µηχανής... Ελβετούς ή Λουξεµβούργιους (!) Ελληναράδες, που εξελίχθησαν σε τέτοιους, ύστερα από µία συνεπή πολυετή προπόνηση της κοινωνίας σε αθέµιτες συναλλαγές, σε δωράκια και λαδώµατα, ανεκτά ανάλογα µε το ύψος τους. Ήταν µία... αναδιανοµή εισοδήµατος, επειδή το ίδιο το κράτος και η οικονοµική πολιτική συγκεκριµένων φιλολαϊκών υποτίθεται κυβερνήσεων δεν µπορούσε να δηµιουργήσει πλούτο για να τον µοιράσει.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή
