Τη φράση «πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος» χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα για να περιγράψουμε, συνήθως με ειρωνική διάθεση, κάποιον που επιδίωξε να κερδίσει ή να πετύχει κάτι, αλλά τελικά βρέθηκε σε πολύ χειρότερη θέση από εκείνη στην οποία ξεκίνησε. Ποια είναι, όμως, η ιστορία που φέρεται να κρύβεται πίσω από μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις της ελληνικής γλώσσας;

Η ιστορία με τους πειρατές στη Μήλο

Σύμφωνα με εκδοχή που παραθέτει ο Τάκης Νατσουλής, η προέλευση της έκφρασης συνδέεται με την εποχή κατά την οποία πειρατές και κουρσάροι πραγματοποιούσαν συχνά επιδρομές στα νησιά του Αιγαίου. Η ιστορία τοποθετείται στη Μήλο, όπου, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αφήγηση, λειτουργούσαν εργαστήρια ταπητουργίας. Εκεί κατασκευάζονταν χαλιά από ειδικό μαλλί, με περίτεχνα σχέδια, τα οποία θεωρούνταν ιδιαίτερα πολύτιμα και πωλούνταν σε εύπορους αγοραστές ακόμη και εκτός του νησιού.

Ένας κουρσάρος, ο Αλή Μεμέτ Χαν, φέρεται να αποβιβάστηκε ένα βράδυ στη Μήλο μαζί με το πλήρωμά του, με σκοπό να λεηλατήσει το νησί. Ανάμεσα στους στόχους των πειρατών βρίσκονταν, σύμφωνα με την αφήγηση, και τα εργαστήρια με τα πολύτιμα χαλιά και το μαλλί.

Πώς οι πειρατές βρέθηκαν… κουρεμένοι

Τα πράγματα, ωστόσο, δεν εξελίχθηκαν όπως υπολόγιζαν. Οι κάτοικοι αντιλήφθηκαν την παρουσία των πειρατών, κατάφεραν να τους περικυκλώσουν και τελικά τους συνέλαβαν χωρίς αιματοχυσία. Αντί να τους σκοτώσουν, αποφάσισαν να τους επιβάλουν μία διαφορετική τιμωρία: τους ξύρισαν τα κεφάλια και τα γένια και, σύμφωνα πάντα με τη συγκεκριμένη εκδοχή, τους έστειλαν στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου.

Έτσι, οι πειρατές που είχαν φτάσει στη Μήλο αναζητώντας, μεταξύ άλλων, το πολύτιμο μαλλί, κατέληξαν οι ίδιοι… κουρεμένοι. Στο περιστατικό αυτό αποδίδεται η γέννηση της παροιμιώδους φράσης «πήγαν για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι», η οποία επιβιώνει μέχρι σήμερα για κάθε περίπτωση όπου τα σχέδια κάποιου καταλήγουν μπούμερανγκ.