Στην ευρωπαϊκή συνοικία των Βρυξελλών, ανάμεσα στα κτίρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα ελληνικά καφέ κατέκτησαν την καρδιά των Βρυξελλών. Η ελληνική φιλοξενία και το freddo espresso έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα δίπλα στα κέντρα εξουσίας της ΕΕ, όπου η παράδοση του ελληνικού καφέ συναντά την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία.

Διαβάστε: Άνδρος: Εκτενές αφιέρωμα του Euronews στον πολυδιάστατο χαρακτήρα του νησιού


Τα ελληνικά καφέ κατέκτησαν την καρδιά των Βρυξελλών

Το Politico αποκαλύπτει πώς καταστήματα όπως το To Meli μετατρέπονται σε σημεία συνάντησης για ευρωκράτες και λομπίστες. Κάθε απόγευμα, το χώρο κατακλύζουν κοστούμια σε αποχρώσεις του μπλε, ενώ οι συζητήσεις για πολιτικές ισορροπίες διακόπτονται από την οικεία παραγγελία: «Ένα freddo espresso, σκέτο».

Η ατμόσφαιρα που επικρατεί ξεχωρίζει από οποιοδήποτε άλλο κατάστημα στην περιοχή. Οι πελάτες δεν απλώς παραλαμβάνουν τον παγωμένο καφέ τους. Συνομιλούν με το προσωπικό με την οικειότητα δύο γνωστών που συναντήθηκαν τυχαία, δημιουργώντας μια ξεχωριστή εμπειρία που προσελκύει όλο και περισσότερους επισκέπτες.


Η ελληνική παρουσία στην καρδιά της ΕΕ

Το To Meli εγκαινιάστηκε το 2019 στο πλέγμα των δρόμων που συνδέει τα κεντρικά κτίρια των ευρωπαϊκών θεσμών. Το όνομά του, που σημαίνει «μέλι», αντιπροσωπεύει μόνο ένα κομμάτι της ελληνικής επέλασης στην πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Μαζί με επιχειρήσεις όπως το Papillon, το Caffeine και το Cherry, τα ελληνικά καφέ απέκτησαν ισχυρή παρουσία στη λεγόμενη «φούσκα των Βρυξελλών». Ανταγωνίζονται επιτυχώς τα βελγικά καταστήματα, τις αμερικανικές αλυσίδες και ακόμη τους Ιταλούς, παρά τη μακρά παράδοσή τους στον espresso.

Η επιτυχία αυτή συνδέεται άμεσα με την ελληνική οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010. Πολλοί από τους ανθρώπους που δημιούργησαν ή εργάζονται σήμερα στα καταστήματα έφτασαν στο Βέλγιο όταν η Ελλάδα αντιμετώπιζε οικονομική κατάρρευση και η ανεργία ξεπερνούσε το 27%.

Οι ιδιοκτήτες του To Meli μετακόμισαν στο Βέλγιο το 2013, αναζητώντας καλύτερες προοπτικές. Έξι χρόνια μετά, άνοιξαν το πρώτο τους κατάστημα, ακολουθώντας μια διαδρομή παρόμοια με αρκετούς εργαζόμενους που εγκαταστάθηκαν στις Βρυξέλλες κατά την κρίση.

Οι οικογενειακές και φιλικές σχέσεις διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Ο Βασίλης Τσουράπης, διευθυντής του Papillon, προσελκύστηκε μέσω οικογενειακής σύνδεσης, ενώ σερβιτόροι στο To Meli είναι συγγενείς των ιδιοκτητών.


Εντυπωσιακή ανάπτυξη και οικονομική επιτυχία

Η επιχειρηματική πορεία των ελληνικών καφέ στις Βρυξέλλες αποδεικνύεται εντυπωσιακή. Σύμφωνα με οικονομικά στοιχεία που παρουσιάζει το Politico, τα έσοδα του To Meli αυξήθηκαν σχεδόν 300% από το 2013 έως το 2024. Το Papillon, ελληνικής ιδιοκτησίας, τετραπλασίασε τα έσοδά του, όπως επιβεβαίωσε ο Τσουράπης.

Αυτή η ανάπτυξη αντικατοπτρίζει την αποδοχή που συνάντησε η ελληνική φιλοξενία στα κέντρα εξουσίας της ΕΕ. Τα ελληνικά καφέ κατάφεραν να δημιουργήσουν μια πιστή πελατεία που εκτιμά τόσο την ποιότητα όσο και την ατμόσφαιρα.


Γιατί το freddo espresso κέρδισε τους ευρωκράτες

Το μυστικό της επιτυχίας δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο ρόφημα. Η ελληνική κουλτούρα του καφέ διαφοροποιείται ριζικά από άλλες χώρες, ιδιαίτερα από την ιταλική παράδοση.

Στην Ιταλία, ο καφές καταναλώνεται γρήγορα και όρθια στο μπαρ. Στην Ελλάδα, αντίθετα, αποτελεί κοινωνική δραστηριότητα. Η φράση «πάμε για καφέ» υποδηλώνει ώρες συζήτησης γύρω από ένα τραπέζι, με έναν freddo που απολαμβάνεται αργά, ενώ η κουβέντα εξελίσσεται φυσικά.

Αυτή η χαλαρότερη προσέγγιση προσελκύει τους υπερφορτωμένους υπαλλήλους και αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι τις καθημερινές οι συνθήκες στο To Meli απέχουν από τις πολύωρες συναντήσεις μιας ελληνικής καφετέριας, η ατμόσφαιρα παραμένει αναγνωρίσιμη.

Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει το freddo espresso, όπως και ο freddo cappuccino. Τα δημοφιλή ροφήματα περιλαμβάνουν δύο δόσεις espresso που χτυπιούνται και σερβίρονται με άφθονο πάγο.

Πριν την εξάπλωση του espresso στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1990, κυριαρχούσε ο φραπές, με στιγμιαίο καφέ χτυπημένο με πάγο και προαιρετικά γάλα. Κοινό χαρακτηριστικό των ελληνικών παγωμένων καφέδων είναι ο αφρός στην κορυφή και η δυνατότητα παρατεταμένης κατανάλωσης καθώς ο πάγος λιώνει σταδιακά.

Για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό, το freddo espresso αποτελεί σύνδεση με την πατρίδα. Αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και τις υγρές χειμωνιάτικες ημέρες των Βρυξελλών, όταν ο ήλιος απουσιάζει για εβδομάδες, πολλοί συνεχίζουν να παραγγέλνουν τον παγωμένο καφέ τους.


Διπλή ταυτότητα: Eυρωπαϊκό και ελληνικό στέκι

Η παρουσία των ελληνικών καταστημάτων στην πρωτεύουσα της ΕΕ γίνεται εμφανέστερη όταν αλλάζει το κοινό τα Σαββατοκύριακα. Τις καθημερινές, τα τραπέζια καταλαμβάνονται από εργαζόμενους στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, δημοσιογράφους και αιρετούς που πραγματοποιούν συναντήσεις.

Το Σαββατοκύριακο, το αρχικό κατάστημα του To Meli στον κυκλικό κόμβο Σουμάν μεταμορφώνεται. Όταν η περιοχή γύρω από το Berlaymont αδειάζει από τους ευρωκράτες, το καφέ γεμίζει με Έλληνες και Κύπριους που απολαμβάνουν χαλαρά τα ροφήματά τους.

Σε χαρακτηριστική περίπτωση, Έλληνας ορθόδοξος ιερέας εμφανίστηκε και χαιρέτησε παρέα ανδρών, οι οποίοι άφησαν προσωρινά τα freddo τους για να του φιλήσουν το χέρι και να του προσφέρουν αρτοσκευάσματα.

«Είναι χώρος όχι μόνο για επαγγελματικές συναντήσεις, αλλά και για φίλους», δήλωσε στο Politico Κύπριος αξιωματούχος της ΕΕ που ζει στις Βρυξέλλες δέκα χρόνια. «Δεν ανήκει στη "φούσκα", είναι ελληνικό μέρος».

Παράλληλα, πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που επισκέπτονται τα καταστήματα δεν τα επιλέγουν απαραίτητα λόγω της ελληνικής ταυτότητάς τους. Εκτιμούν κυρίως την ποιότητα του καφέ και του φαγητού, καθώς και τη χαλαρή ατμόσφαιρα που προσφέρουν.


Η ελληνική απάντηση στην ιταλική παράδοση

Οι Ιταλοί διατηρούν ισχυρή παρουσία στην ευρωπαϊκή συνοικία. Ανάμεσα στα δημοφιλή καταστήματα παραμένει το ιταλικής ιδιοκτησίας Caffelatte, που ανέκαμψε σημαντικά μετά το πλήγμα της πανδημίας το 2020.

Ακόμη και τα ονόματα των σύγχρονων αγαπημένων ελληνικών καφέδων αποκαλύπτουν την ιταλική σύνδεση. Το freddo δημιουργήθηκε το 1991 από την ελληνική εταιρεία εισαγωγής καφέ Kafea Terra, που αναζητούσε τρόπο να πουλήσει τον ιταλικό espresso Illy στην ελληνική αγορά κατά τους ζεστούς μήνες.

Στις Βρυξέλλες, η ελληνική εκδοχή εξελίχθηκε σε πραγματικό ανταγωνιστή της ιταλικής παράδοσης. Η διαφορά αποτέλεσε ακόμη αντικείμενο αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών δημοσιογράφων του Politico.

Όταν το freddo espresso παρουσιάστηκε ως ξεχωριστό ελληνικό ρόφημα, η ιταλικής καταγωγής δημοσιογράφος Φραντσέσκα Μικελέτι αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για «shakerato» που προωθείται ως ελληνικό.

Η σύγκριση των συνταγών ανέδειξε διαφορές. Το ιταλικό shakerato παρασκευάζεται πάντοτε με ζάχαρη και ο αφρός του είναι ελαφρύτερος, σε αντίθεση με τον πυκνότερο αφρό του ελληνικού freddo. Αυτή η διαφοροποίηση επιβεβαιώνει ότι τα ελληνικά καφέ κατέκτησαν την καρδιά των Βρυξελλών με μοναδικό τρόπο, συνδυάζοντας ελληνική φιλοξενία και freddo espresso δίπλα στα κέντρα εξουσίας της ΕΕ.