Με την τεχνολογία να κάνει άλματα και τους ρυθμούς της καθημερινότητας να μας βρίσκει όλο και περισσότερο σε καθεστώς αυτοματοποίησης, η Τεχνητή Νοημοσύνη πλέον αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι -και για κάποιους, το βασικό στοιχείο- του 24ωρου. Το ΑΙ γράφει, μεταφράζει, λύνει προβλήματα και απαντά μέσα σε δευτερόλεπτα σε ερωτήσεις που άλλοτε απαιτούσαν ώρες αναζήτησης, τόσο διαδικτυακά αλλά και σε εγκυκλοπαίδειες ή εγχειρίδια. Όσο όμως οι μηχανές γίνονται εξυπνότερες, ένα ερώτημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία: Μήπως οι άνθρωποι αρχίζουμε να σκεφτόμαστε λιγότερο; Το «Για Πες» του parapolitika.gr βγήκε στον δρόμο, ρωτώντας τους πολίτες εάν το AI θα ενισχύσει την ανθρώπινη ευφυΐα ή θα περιορίσει την κριτική σκέψη.

Διαβάστε: "Για Πες", μένει τίποτα στην άκρη στο τέλος του μήνα; - Τι απαντούν οι πολίτες για το διαθέσιμο εισόδημα

Οι απαντήσεις αποτυπώνουν έντονο προβληματισμό. «Σίγουρα λιγότερους σκεπτόμενους, 100%», δηλώνει ένας συμμετέχων, ενώ άλλος εξηγεί πως «ό,τι και να θες, πλέον ψάχνεις το AI». Κοινός παρονομαστής είναι ο φόβος ότι η ευκολία υποκαθιστά σταδιακά την προσωπική προσπάθεια. «Το χρησιμοποιούν ως υποκατάστατο», επισημαίνεται χαρακτηριστικά, ενώ ερωτώμετος περιγράφει την καθημερινή εξάρτηση: «Από το να κάνεις μια μετάφραση, να γράψεις ένα mail, να δεις μια συνταγή, το οτιδήποτε θα το βάλεις στο AI».

@parapolitika 🧠 Η τεχνητή νοημοσύνη θα μας κάνει εξυπνότερους ή λιγότερο σκεπτόμενους; 🎤 Οι πολίτες στο κέντρο της Αθήνας απαντούν στην ερώτηση του «Για Πες» του #parapolitikagr για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει τη σκέψη μας. 🎙️Μάνος Ανθουλάκης #ΓιαΠες #AI ♬ πρωτότυπος ήχος - Parapolitika.gr

Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες

Οι ανησυχίες δεν στερούνται επιστημονικής βάσης. Έρευνα της Microsoft και του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon, το 2025, σε 319 εργαζομένους διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης συνδέεται με περιορισμένη προσπάθεια κριτικής σκέψης. Ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι το AI μειώνει τη νοημοσύνη.

Στον αντίποδα, μελέτη σε 5.179 εργαζομένους εξυπηρέτησης πελατών κατέγραψε αύξηση παραγωγικότητας περίπου 14% με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, αναδεικνύοντας σημαντικά οικονομικά οφέλη. Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η σωστή αξιοποίηση του AI μπορεί να υποστηρίξει τη μάθηση, εφόσον συνοδεύεται από αξιολόγηση πληροφοριών και ενεργή συμμετοχή. «Υπάρχει πολλή παραπληροφόρηση, ειδικά στα μίντια, πολλά φτιαχτά βίντεο», προειδοποιεί συμμετέχων, αναδεικνύοντας ακόμη μία πρόκληση. Κάποιος άλλος αναγνωρίζει πως «σε μερικά πράγματα είναι θετικό», ενώ ακούγεται και η απαισιόδοξη εκτίμηση ότι «το μέλλον είναι σίγουρα δυσοίωνο».

Eν κατακλείδει το δίλημμα ίσως δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα σκέφτεται καλύτερα από εμάς, αλλά αν πρωτογενώς ιεραρχούμε ως αναπόσπαστο κομμάτι της ατομικής αλλά και συλλογικής εξέλιξης τη διαδικασία καλλιέργειας, εμπλουτισμού και κατ'επέκταση αξιοποίησης της δικής μας σκέψης -και ιδιαιτέρως, της κριτικής σκέψης-.