Η ηγεσία της «Χαμάς» ποτέ δεν έκρυψε ότι οι μαχητές της εκπαιδεύονταν για μια σφαγή. «Θα έρθουμε σε εσάς, Θεού θέλοντος, σαν ορμητικός χείμαρρος», ανακοίνωσε ο αρχηγός της τρομοκρατικής οργάνωσης, Γιαχία Σινουάρ, εννέα μήνες προτού η επιδρομική λεγεώνα του επιτεθεί και κατασφάξει Ισραηλινούς, τον Οκτώβριο του 2023. Τώρα πλησιάζει το πιο περίπλοκο από τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής: Πώς θα πειστεί η «Χαμάς» να εγκαταλείψει την ένοπλη αντίσταση, την ίδια της την ουσία; Ποιος πολιτικός συμβιβασμός θα ήταν αρκετά μεγάλος και δελεαστικός, ώστε η αποδεκατισμένη ηγεσία της να αποδεχτεί την ιδεολογική αποστασία του αφοπλισμού των μαχητών της; Πώς να τους εμπιστευτούμε; Είναι κουρασμένοι, ναι, αλλά ακόμα και οι κουρασμένοι στρατιώτες μπορούν να σκοτώσουν. Αυτό βρισκόταν στον πυρήνα της επιταχυνόμενης διπλωματίας των τελευταίων μηνών.

Η «Χαμάς», όπως προκύπτει από διαρροές από το Συμβούλιο Ειρήνης του προέδρου Τραμπ, έχει συμφωνήσει σε ένα σχέδιο που θα σήμαινε την παράδοση και την αχρήστευση του βαρέος οπλισμού της στη Γάζα, την αποχώρησή της από τη διακυβέρνηση της Γάζας και την αποδοχή της ανάπτυξης διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης.

Η οργάνωση θέτει ως προϋπόθεση το Ισραήλ να σταματήσει τις αεροπορικές επιδρομές, να αποσύρει τα στρατεύματά του από τη Γάζα και να επιτρέψει την ανοικοδόμηση του εδάφους. Όλοι αντιλαμβάνονται ότι πρόκειται για τέχνασμα. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει δύσκολες εκλογές στις 27 Οκτωβρίου και οι ψηφοφόροι, ακόμα και όσοι έχουν εξαντληθεί από τους πολέμους του πρωθυπουργού, δεν έχουν καμία διάθεση να υποχωρήσουν απέναντι στη «Χαμάς» ή να σβήσουν τη μνήμη της αιμοδιψίας της. Ο Τζάρεντ Κούσνερ, ως σύμβουλος του πεθερού του, Ντόναλντ Τραμπ, και ο σερ Τόνι Μπλερ πηγαινοέρχονται μεταξύ της «Χαμάς» στην Αίγυπτο και του Ισραηλινού πρωθυπουργού, προσπαθώντας να τετραγωνίσουν τον κύκλο.

Στις παραχωρήσεις προς το Ισραήλ περιλαμβάνεται η συμφωνία ότι η «Χαμάς» θα παραδώσει τα όπλα της (βαρέα και μη) σε μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης υπό αμερικανική ηγεσία και όχι σε μια παλαιστινιακή αστυνομική μονάδα εκπαιδευμένη από την Αίγυπτο. Φαίνεται να υπάρχει μια σιωπηρή παραχώρηση ότι το Ισραήλ μπορεί να συνεχίσει την εκστρατεία δολοφονιών κατά στελεχών της «Χαμάς» για όσο διάστημα αυτά εξακολουθούν να κρατούν τα όπλα τους. Η ανοικοδόμηση θα ξεκινούσε ουσιαστικά μόνο μετά τον πλήρη αφοπλισμό της «Χαμάς».

Το κύρος των προσώπων

Ο Κούσνερ και ο Μπλερ, όσο καλά ενημερωμένοι κι αν είναι, δεν φτάνουν το ανάστημα ενός Χένρι Κίσινγκερ. Φέρνουν, όμως, στο τραπέζι το «φάντασμα» της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, η οποία χάραξε ορισμένες χρήσιμες κατευθυντήριες γραμμές για το πώς μπορεί να αφοπλιστεί μια τρομοκρατική οργάνωση. Οι ΗΠΑ ήταν ο βαρύνων εγγυητής της συμφωνίας του 1998.

Ο Μπιλ Κλίντον διέθετε μεγάλα μέσα πίεσης - μπορούσε να προσφέρει κάποια διπλωματική νομιμοποίηση στους Ιρλανδούς Ρεπουμπλικανούς, όπως ακριβώς και η «Χαμάς» είναι διακριτικά ενθουσιασμένη που ο Τραμπ έστειλε τον Κούσνερ να ευλογήσει τις τρέχουσες συνομιλίες. Και οι ΗΠΑ μπορούσαν πάντοτε να απειλήσουν με πλήρη απομόνωση και απαγόρευση της χρηματοδότησης της «Χαμάς», όπως έκαναν και με τον Ιρλανδικό Δημοκρατικό Στρατό, σε περίπτωση που δεν συμμορφωνόταν. Είναι, όμως, η κατανόηση του Μπλερ σχετικά με τη διεκπεραίωση μιας συμφωνίας αφοπλισμού που του έχει προσδώσει το κύρος του στις συνομιλίες με τη «Χαμάς».

Στην εποχή του, ο Προσωρινός Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός αρνήθηκε να παραδώσει όπλα, οπότε τα όπλα αχρηστεύτηκαν μέσω ενός σταδιακού συστήματος συλλογής και αχρήστευσης οπλισμού. Κάτι παρόμοιο θα μπορούσε να λειτουργήσει στη Γάζα, όμως οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες θα είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό κρυμμένων αποθηκών όπλων και υπόγειων οπλουργείων. Αυτό απλώς δεν θα λειτουργούσε χωρίς Ισραηλινούς επί του πεδίου. Η αχρήστευση του οπλισμού του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού στη Βόρεια Ιρλανδία διήρκεσε περίπου επτά χρόνια, υπό αυστηρή διεθνή εποπτεία. Εχει η Γάζα επτά χρόνια στη διάθεσή της; Υπάρχει ρεαλιστικό σχέδιο για το σφράγισμα των υπόλοιπων τούνελ; Και μετά τίθεται το ζήτημα των κινήτρων για συνεργασία. Ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός αφοπλίστηκε επειδή στην πολιτική του πτέρυγα, το Σιν Φέιν, δόθηκε λόγος σε μια κυβέρνηση συνδιοίκησης. Η «Χαμάς», αντιθέτως, αντιμετωπίζει πλήρη αποκλεισμό από τη μελλοντική διοίκηση της Γάζας. Ή, μήπως, όχι; Ο ενθουσιασμός του επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της «Χαμάς», Χαλίλ αλ-Χάγια, για τη συνάντηση με τους Κούσνερ και Μπλερ ήταν αξιοσημείωτος, δεδομένου ότι έχει χάσει τέσσερις γιους, τρία εγγόνια και μία σύζυγο σε ισραηλινά πλήγματα όλα αυτά τα χρόνια. Αυτό που προφανώς οσφρίζεται είναι η προοπτική μιας διπλωματικής αναβάθμισης. Μην του τη δώσετε.

Χωρίς ενιαίο όραμα

Ενώ η αμερικανική ηγεσία κατέστησε δυνατή τη συμφωνία της Βόρειας Ιρλανδίας, οι προστάτες της «Χαμάς» δεν έχουν ενιαίο στρατηγικό όραμα. Το Κατάρ προσφέρει στους ηγέτες της «Χαμάς» τόπο εξορίας, η Τουρκία διαθέτει χρηματοδοτικούς διαύλους, όμως βλέπει τον εαυτό της ως μεσολαβητή στη Γάζα και όχι ως ασπίδα ασφαλείας. Το Ιράν εξακολουθεί να βλέπει τη «Χαμάς» ως προωθημένο εργαλείο, ικανό να αποσπά την προσοχή ή να υπονομεύει το Ισραήλ. Αυτοί, όμως, δεν είναι το είδος των φίλων που παρέχουν τη διαπραγματευτική ισχύ την οποία κατ’ ανάγκην ποθεί μια τρομοκρατική οργάνωση που βρίσκεται στις ωδίνες της επανεφεύρεσής της. Η υπομονή βρίσκεται στον πυρήνα κάθε διαδικασίας αφοπλισμού, όπως διαπίστωσε η Κολομβία το 2017, όταν συγκέντρωσε πάνω από 7.000 όπλα από την αντάρτικη ομάδα των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων Κολομβίας (FARC). Διαλυμένοι, άοπλοι πλέον ένοπλοι στάλθηκαν σε ζώνες αποστράτευσης - το κράτος, όμως, δεν εξασφάλισε τους δρόμους, την αστυνόμευση, τα σχολεία και το δικαστικό σύστημα που απαιτούνταν για την επανένταξή τους. Το αποτέλεσμα ήταν ότι πολλοί «Φαρκίστας» εντάχθηκαν σε καρτέλ ναρκωτικών, σε ομάδες παράνομης εξόρυξης χρυσού ή κατατάχθηκαν ως μισθοφόροι.

Κάτι παρόμοιο θα συμβεί και στους... αποφοίτους της «Χαμάς», αφού καταστραφούν τα όπλα τους, εκτός αν βρεθεί δρόμος για την οικοδόμηση ενός μη βίαιου μέλλοντος στη Γάζα. Η Γάζα είναι κάτι σαν αποτυχημένο κρατίδιο, εξαρτημένο ίσως από έναν τεράστιο προϋπολογισμό ανοικοδόμησης που μόνο μια χώρα σαν τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να προσφέρει. Οι μεγάλες, όμως, επενδύσεις σε υποδομές απαιτούν μεγάλη ασφάλεια. Και το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι η εξουδετέρωση της τρομοκρατικής οργάνωσης, που δοκίμασε και απέτυχε τόσο οικτρά ως κυβέρνηση. Η «Χαμάς» κάποτε είχε θρησκευτικές αξιώσεις, αλλά το μόνο μέλλον που μπορούσε να προσφέρει ήταν αυτό του μαρτυρίου. Οι κάτοικοι της Γάζας θέλουν περισσότερα· στα όνειρά τους, θέλουν να χτίσουν. Απογυμνωμένη από τα όπλα και τα διεφθαρμένα της δίκτυα, η «Χαμάς» δεν είναι τίποτα: ούτε χτίστης ούτε προστάτης ούτε ικανός διαχειριστής. Γι’ αυτό και θα αντισταθεί σε κάθε γνήσια απόπειρα αφοπλισμού. Χωρίς όπλα, δεν είναι τίποτα.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News