Η κάνναβη* είναι ένα φυτό με εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φαρμακολογία (πάνω από 400 δραστικές ουσίες) και ακριβώς γι' αυτό απαιτεί σεβασμό, γνώση και ασφαλή χρήση.

Πώς δρα;
H κάνναβη δεν είναι κάτι ξένο για τον οργανισμό μας. Αντίθετα, το σώμα μας διαθέτει το λεγόμενο ενδοκανναβινοειδές σύστημα (ECS), ένα από τα πιο πολύπλοκα και σημαντικά ρυθμιστικά συστήματα του οργανισμού. Παράγουμε από μόνοι μας κανναβινοειδή, τα ενδοκανναβινοειδή και έχουμε ειδικούς υποδοχείς (κυρίως τους CB1 και CB2, μεταξύ πολλών άλλων) στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στο ήπαρ, στα κόκκαλα, στο δέρμα, σχεδόν σε κάθε σημείο του σώματός μας. Πολλές φορές, λόγω παθήσεων, χρόνιου stress, διαταραχών ύπνου, κακής διατροφής κ.ο.κ., το ΕΚΣ υπολειτουργεί. Εκεί έρχονται τα κανναβινοειδή από το φυτό της κάνναβης (φυτοκανναβινοειδή) να συμπληρώσουν αυτό που λείπει από το σύστημα μας, προσπαθώντας να φέρουν το σώμα μας σε μια ισορροπημένη κατάσταση (ομοιόσταση). 

Η THC (τετραϋδροκανναβινόλη) είναι γνωστή ως η ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης, ενώ φαρμακευτικά, υπό τις διαδικασίες που έχει θεσπίσει η νομοθεσία, κάνει πολλά περισσότερα. Δεσμεύεται κυρίως στους CB1 υποδοχείς του εγκεφάλου και επιφέρει αλλαγές στη διάθεση, τον πόνο, την όρεξη και τον ύπνο. Η CBD (κανναβιδιόλη) δεν είναι ψυχοτρόπος, δεν προκαλεί «μέθη», αλλά δρα μέσω δεκάδων μηχανισμών, ρυθμίζοντας τις φλεγμονές, το άγχος, ενώ επίσης δρα ως αντιψυχωσικό και αντιεπιληπτικό μόριο. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι δύο ουσίες μπορούν να δράσουν συνεργικά: η CBD μπορεί να «μετριάσει» τις ψυχοτρόπες δράσεις της THC, ενώ παράλληλα να ενισχύει την αποτελεσματικότητά της, ειδικά στη διαχείριση του πόνου. Αυτό είναι γνωστό ως το «φαινόμενο ακολουθίας» (entourage effect).

Ποιοι μπορούν να ωφεληθούν;
Τα κλινικά δεδομένα και η συσσωρευμένη εμπειρία δείχνουν ότι ορισμένες ομάδες ασθενών έχουν ιδιαίτερο λόγο να επιλέξουν τη φαρμακευτική κάνναβη, πάντα υπό αυστηρή ιατρική καθοδήγηση και τις προϋποθέσεις που έχει θεσπίσει ο νόμος.
Πρώτη ομάδα: ογκολογικοί ασθενείς. Η αντιμετώπιση ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, καθώς και η αποκατάσταση της όρεξης, αποτελούν εγκεκριμένες ενδείξεις. Εδώ, η THC παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.                                    Δεύτερη ομάδα: ασθενείς με χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, ένα από τα πιο δύσκολα θεραπευτικά προβλήματα στη σύγχρονη ιατρική. Η κλασική αναλγησία συχνά αποτυγχάνει εδώ, καθότι συχνά παρατηρείται ανοχή στα φάρμακα μετά από χρόνια χρήση, ή ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ τα κανναβινοειδή δείχνουν αξιόλογα αποτελέσματα.
Τρίτη ομάδα: άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα, πολλαπλή σκλήρυνση, ρευματοειδή αρθρίτιδα, Hashimoto, ψωριασική αρθρίτιδα. Εδώ η κάνναβη έχει μια ξεχωριστή ιδιαιτερότητα: παρά το γεγονός ότι σε άλλες περιπτώσεις λειτουργεί «τονωτικά» για το ανοσοποιητικό, στα αυτοάνοσα φαίνεται να δρα ρυθμιστικά χωρίς τις σοβαρές παρενέργειες των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Αυτό δεν σημαίνει αντικατάσταση της αγωγής, αλλά ενδεχόμενη συμπληρωματική ανακούφιση, από πολλά κανναβινοειδή.
Τέταρτη ομάδα: ασθενείς με αγχώδεις διαταραχές ή διαταραχές ύπνου, όπου η CBD κυρίως δείχνει αποτελέσματα, χωρίς εξάρτηση, χωρίς έλλειψη πνευματικής διαύγειας, ή «hangover» που μπορεί να συνεπάγεται η κλασική αγωγή.

Τι πρέπει να προσέχουμε;
Ο ενθουσιασμός δεν αρκεί. Πρέπει να θέτουμε ξεκάθαρα τα όρια. Πρώτα απ΄ όλα πρέπει να θυμόμαστε ότι, η αλληλεπίδραση με φάρμακα είναι σοβαρή ανησυχία. Τα κανναβινοειδή μεταβολίζονται από κάποια ένζυμα στο συκώτι, τα οποία έχουν σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων, ιδιαίτερα αντιπηκτικών, αντιψυχωσικών και αντιεπιληπτικών. Αν κάποιος παίρνει οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή, πρέπει πάντα να συμβουλευτεί τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του, όσο αθώο κι αν φαίνεται ένα συμπλήρωμα/σκεύασμα κάνναβης. Η δοσολογία επίσης, δεν είναι προφανής. Αντίθετα με πολλά φάρμακα, η κάνναβη μπορεί σε μικρή δόση να ανακουφίζει από κάποιο σύμπτωμα, ενώ σε μεγάλη να το επιδεινώνει. Η δόση είναι εξατομικευμένη, πράγμα που τονίζει ακόμα περισσότερο τη σημασία της συνεργασίας ιατρού-φαρμακοποιού-ασθενούς για τα ιδανικά αποτελέσματα. Οι ευάλωτοι πληθυσμοί χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή: λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων, τα κανναβινοειδή αντενδείκνυνται σε εγκυμοσύνη και θηλασμό, ενώ συγκεκριμένα η THC θα πρέπει να αποφευχθεί εάν υπάρχει ιστορικό ψυχικών διαταραχών/ψυχώσεων. 

Τελευταίο και εξίσου σημαντικό: η ποιότητα. Η φαρμακευτική κάνναβη με υψηλή THC, ελέγχεται όπως κάθε φάρμακο, από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων, ο οποίος διασφαλίζει την ποιότητα και την νομιμότητα της χρήσης. Δεν ισχύει το ίδιο για τα προϊόντα CBD. Υπάρχουν ποιοτικά αλλά και υποδεέστερα σκευάσματα. Ο κάθε φαρμακοποιός και γιατρός οφείλει να καθοδηγεί τους ασθενείς προς αξιόπιστα σκευάσματα που να διαθέτουν πιστοποιητικά χημικής ανάλυσης και να είναι ελεύθερα από φυτοφάρμακα, βαρέα μέταλλα και συνθετικά κανναβινοειδή.

Το συμπέρασμα
Η φαρμακευτική κάνναβη δεν είναι πανάκεια, ούτε αναιρεί τη σύγχρονη ιατρική και τα φάρμακα. Είναι ένα εργαλείο, ισχυρό, υποσχόμενο, αλλά και απαιτητικό σε γνώση. Ο ρόλος του φαρμακοποιού εδώ είναι κρίσιμος: να ενημερώνει, να εντοπίζει κινδύνους αλληλεπιδράσεων, να συμβουλεύει χωρίς δογματισμό. Διότι αυτό που πραγματικά χρειάζεται ο ασθενής δεν είναι ούτε ενθουσιασμός, ούτε φόβος. Είναι ουσιαστική ενημέρωση και καθοδήγηση.



Ο Ηλίας Γραμματικάκης είναι φαρμακοποιός και ιδιοκτήτης φαρμακείου. Έχει σπουδάσει Φαρμακευτική (MPharm, University of Brighton) και διατηρεί ιδιαίτερη εξειδίκευση στη φαρμακευτική κάνναβη, συμμετέχοντας ενεργά στη δημόσια ενημέρωση, την επιμόρφωση των επαγγελματιών υγείας και την επιστημονικά ορθή προσέγγιση του πεδίου. Μέσα από το προσωπικό του brand @iliasgramm, αναπτύσσει εκπαιδευτικό περιεχόμενο υγείας, συνδυάζοντας σαφήνεια, επιστημονική ακρίβεια και πρακτική αξία για τον πολίτη και τον επαγγελματία υγείας, με στόχο την υπεύθυνη διάδοση γνώσης και την ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης.

*Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το Ν. 3459/2006, η κάνναβη περιλαμβάνεται στις απαγορευμένες ναρκωτικές ουσίες και δεν επιτρέπεται η χρήση και εμπορία της. Κατ’ εξαίρεση η φαρμακευτική κάνναβη (με THC > 0,2%) είναι νόμιμη υπό απολύτως αυστηρές προϋποθέσεις για ιατρικούς σκοπούς σύμφωνα με το Ν. 4523/2018, ενώ η ψυχαγωγική κάνναβη διώκεται ως απολύτως παράνομη. Γραμμή βοήθειας Κ.Ε.Θ.Ε.Α. 1145 – www.kethea.gr