Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία ιδιαίτερα έντονη περίοδο κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου, με την Αττική να βρίσκεται στο επίκεντρο και τους ειδικούς να στρέφουν πλέον την προσοχή στις επόμενες εβδομάδες, οπότε και αναμένεται παραδοσιακά η κορύφωση της δραστηριότητας του ιού.

Διαβάστε: Ιός Δυτικού Νείλου: Πότε αναμένεται κορύφωση της έξαρσης - Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες

Τα μέχρι στιγμής δεδομένα αποτυπώνουν την ένταση του φαινομένου. Έως τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί 110 κρούσματα λοίμωξης, από τα οποία τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και τα 29 ηπιότερες εκδηλώσεις. Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε 39 δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες σε Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνονται τα περιστατικά: 45 νέα εγχώρια κρούσματα καταγράφηκαν μέσα σε μόλις μία εβδομάδα.


Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών: Ερωτήματα για την επάρκεια των προγραμμάτων κουνουποκτονίας

Μπροστά στην επιδημιολογική εικόνα, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών εκφράζει έντονη ανησυχία για την αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική και ζητά άμεση ενίσχυση των μέτρων πρόληψης και καταπολέμησης των κουνουπιών. Παράλληλα, θέτει ζήτημα για το κατά πόσο οι δράσεις που εφαρμόστηκαν ήταν επαρκείς και έγκαιρες.

«Η ίδια η επιδημιολογική εικόνα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την επάρκεια, τον έγκαιρο σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων κουνουποκτονίας που εφαρμόστηκαν στην Αττική», επισημαίνει ο ΙΣΑ, τονίζοντας ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικούς ψεκασμούς ή σε παρεμβάσεις που εντείνονται αφού έχει ήδη καταγραφεί κυκλοφορία του ιού και ανθρώπινα κρούσματα.

Κατά τον ΙΣΑ, οι παρεμβάσεις πρέπει να αρχίζουν ήδη από τις αρχές του έτους, με συστηματική προνυμφοκτονία στις εστίες αναπαραγωγής, πριν οι προνύμφες εξελιχθούν σε ενήλικα κουνούπια.

«Απαιτείται ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης των κουνουπιών, η οποία πρέπει να ξεκινά εγκαίρως, πριν από την περίοδο υψηλής κυκλοφορίας τους, να στηρίζεται σε συστηματική εντομολογική επιτήρηση και να προσαρμόζεται άμεσα στα επιδημιολογικά δεδομένα», αναφέρει.


Πατούλης: "Σοβαρό καμπανάκι για τη Δημόσια Υγεία"

Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, χαρακτηρίζει την έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική «σοβαρό καμπανάκι για τη Δημόσια Υγεία», υπογραμμίζοντας ότι η αντίδραση δεν μπορεί να ξεκινά όταν εμφανίζονται ήδη τα ανθρώπινα κρούσματα.

«Δεν αρκεί να κινητοποιούμαστε όταν εμφανιστούν τα κρούσματα. Η καταπολέμηση των κουνουπιών πρέπει να βασίζεται σε ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο, ολοκληρωμένο και έγκαιρο σχέδιο που ξεκινά πολλούς μήνες πριν από την κορύφωση της δραστηριότητάς τους», αναφέρει.

Η διάσταση της πρόληψης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από τη στιγμή που δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία για τη λοίμωξη ούτε διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο.


Η Αττική στο επίκεντρο - Γιατί προβληματίζει η φετινή εικόνα

Την ιδιαίτερα αυξημένη κυκλοφορία του ιού επιβεβαιώνει και η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί νέο φαινόμενο για την Ελλάδα. Κρούσματα καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010 και μετά, κατά την περίοδο δραστηριότητας των κουνουπιών, με τον ΕΟΔΥ να θεωρεί ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα. Αυτό που διαφοροποιεί, όμως, τη φετινή περίοδο είναι η ένταση και κυρίως η ταχύτητα με την οποία καταγράφονται τα περιστατικά.

Σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης παρατηρείται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, κυρίως σε περιοχές της Αττικής, ενώ ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ήδη ξεπεράσει τα αντίστοιχα επίπεδα προηγούμενων ετών για την ίδια χρονική περίοδο.

Εφόσον ο σημερινός ρυθμός συνεχιστεί, η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε **μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων**.


"Δεν έχει αλλάξει ο ιός"

Παρά την αύξηση των περιστατικών, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι ο ίδιος ο ιός έχει μεταβάλει τη συμπεριφορά του ή έχει αποκτήσει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα.

Η έντονη κυκλοφορία του αποδίδεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων: στις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, που αποτελούν τη βασική φυσική δεξαμενή του ιού, στην ανοσία και την ποικιλομορφία των πληθυσμών των άγριων πτηνών, στους πληθυσμούς των κουνουπιών, αλλά και στις περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.

Ακριβώς αυτή η αλληλεπίδραση πολλών διαφορετικών παραμέτρων καθιστά δύσκολη την ασφαλή πρόβλεψη τόσο της έντασης όσο και της γεωγραφικής εξάπλωσης του ιού κάθε καλοκαίρι.


Ο δεύτερος θερμότερος χειμώνας των τελευταίων 150 ετών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο πιθανός ρόλος των καιρικών συνθηκών. Η θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις συγκαταλέγονται στις παραμέτρους που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, καθώς επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να μεταδίδουν τον ιό.

Ο χειμώνας 2025-2026 στην Αττική ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών και, σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, είναι πιθανό οι συγκεκριμένες συνθήκες να έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση της φετινής εικόνας.

Ο ΕΟΔΥ, ωστόσο, δεν αποδίδει την έξαρση σε έναν μεμονωμένο παράγοντα, αλλά στη συνδυαστική επίδραση περιβαλλοντικών και επιδημιολογικών συνθηκών.


Το πιο κρίσιμο διάστημα βρίσκεται μπροστά μας

Το στοιχείο που εντείνει τον προβληματισμό είναι ότι η χώρα δεν έχει φτάσει ακόμη χρονικά στο σημείο όπου συνήθως κορυφώνεται η δραστηριότητα του ιού.

Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση παρατηρείται συνήθως από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Με 110 κρούσματα ήδη έως τις 12 Αυγούστου και 45 νέα εγχώρια περιστατικά μέσα στην τελευταία εβδομάδα, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές.

Η κ. Περβανίδου επισημαίνει ότι, εφόσον διατηρηθεί ο ίδιος ρυθμός, η φετινή περίοδος μπορεί να εξελιχθεί σε «μία από τις πιο δύσκολες περιόδους» ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων.

Παράλληλα, θεωρείται αναμενόμενο να εμφανιστούν νέα περιστατικά τόσο στις περιοχές όπου ο ιός ήδη κυκλοφορεί όσο και σε νέες γεωγραφικές ζώνες, οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια.


Πώς γίνεται η επιτήρηση των κρουσμάτων

Σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει ένα από τα πιο ενισχυμένα συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης στην Ευρώπη. Τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται άμεσα στον Οργανισμό από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια και κάθε κρούσμα διερευνάται μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωση. Ακολουθεί ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, των Δήμων και των Περιφερειών, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εφαρμογή εθνικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένες παρεμβάσεις πρόληψης και απόκρισης ανά επίπεδο κινδύνου.

Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη από τον Μάιο ενημερώσει τους επαγγελματίες υγείας για την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης και έγκαιρης διάγνωσης, ενώ ενημέρωση είχε γίνει και προς το κοινό για την αναμενόμενη επανεμφάνιση του ιού και τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.


Τι πρέπει να κάνουν Δήμοι και Περιφέρειες

Σε τοπικό επίπεδο προβλέπεται συνεχιζόμενη και συστηματική αντιμετώπιση των κουνουπιών, αλλά και έκτακτες παρεμβάσεις όπου απαιτούνται, με Δήμους και Περιφέρειες να καλούνται να εντατικοποιήσουν τις δράσεις τους ανάλογα με την επιδημιολογική εικόνα.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Αττική λόγω του μεγάλου πληθυσμού και της υψηλής πυκνότητας κατοίκησης σε πολλές περιοχές.

Από την πλευρά του, ο ΙΣΑ επιμένει ότι η πρόληψη πρέπει να προηγείται των κρουσμάτων, προειδοποιώντας ότι όταν τα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών δεν εφαρμόζονται έγκαιρα και συστηματικά, μεγαλύτερο μέρος της προστασίας μεταφέρεται αναπόφευκτα στον ίδιο τον πολίτη.


Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ασυμπτωματική ή προκαλεί ήπιες εκδηλώσεις. Σε μικρότερο ποσοστό, ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.

Από τα 110 καταγεγραμμένα κρούσματα έως τις 12 Αυγούστου, τα 81 εμφάνισαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές, ενώ αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άτομα με ανοσοκαταστολή και χρόνια υποκείμενα νοσήματα.


Τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια

Οι υγειονομικές αρχές συστήνουν στους πολίτες, και ιδιαίτερα σε όσους ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου:

* χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα,
* ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος, κυρίως από το σούρουπο και μετά,
* αντικουνουπικά πλέγματα σε πόρτες και παράθυρα και χρήση κουνουπιέρας όπου απαιτείται,
* χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών,
* απομάκρυνση στάσιμων νερών από γλάστρες, πιατάκια, κουβάδες, δοχεία και υδρορροές,
* τακτική ανανέωση του νερού σε ποτίστρες ζώων και άλλα δοχεία.

Ακόμη και μικρές ποσότητες στάσιμου νερού σε αυλές, βεράντες, μπαλκόνια και κήπους μπορούν να μετατραπούν σε εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών. Για τον λόγο αυτό, ο ΕΟΔΥ συστήνει τα αντικείμενα που συγκρατούν νερό να αδειάζουν, να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται και, όπου αυτό δεν είναι δυνατό, το νερό να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.


Χωρίς πανικό, αλλά με αυξημένη εγρήγορση

Η φετινή εικόνα δεν σημαίνει ότι ο ιός έχει γίνει πιο μεταδοτικός ή πιο επικίνδυνος. Αποτυπώνει, όμως, μία ιδιαίτερα έντονη περίοδο κυκλοφορίας, η οποία έχει ξεκινήσει δυναμικά πριν ακόμη από το χρονικό σημείο της συνήθους κορύφωσης.

Με την Αττική στο επίκεντρο, 45 νέα εγχώρια κρούσματα μέσα σε μία εβδομάδα και το δεύτερο μισό του Αυγούστου μπροστά, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για την εξέλιξη της φετινής περιόδου.

Το μήνυμα των ειδικών δεν είναι μήνυμα πανικού, αλλά εγρήγορσης: εντατικοποίηση των παρεμβάσεων από τις αρμόδιες αρχές και συστηματική εφαρμογή των μέτρων προστασίας από τους πολίτες.