Στην ελληνική επικράτεια εντοπίζονται πολυάριθμα είδη φιδιών, με τρία από αυτά να χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνα για τον άνθρωπο: η οχιά, ο σαπίτης και το αγιόφιδο. Κατά τη θερινή περίοδο και ιδιαίτερα στις εξοχικές περιοχές, η πιθανότητα συνάντησης με δηλητηριώδη φίδια αυξάνεται σημαντικά, προκαλώντας ανησυχία σε κατοίκους και επισκέπτες. Η γνώση των κατάλληλων ενεργειών μετά από δάγκωμα οχιάς μπορεί να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας, καθώς η σωστή αντιμετώπιση περιορίζει δραστικά τους κινδύνους για την υγεία.

Διαβάστε: Μαραθώνας: Φίδι δάγκωσε 14χρονο αγόρι και βρέφος 18 μηνών στην αυλή του σπιτιού τους - Διακομίστηκαν στο νοσοκομείο (Βίντεο)

Πρώτες βοήθειες σε περίπτωση δαγκώματος από οχιά

Η διατήρηση ψυχραιμίας αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Το δηλητήριο της οχιάς στην Ελλάδα δεν έχει τη θανατηφόρα ισχύ που χαρακτηρίζει άλλα εξωτικά είδη όπως η κόμπρα. Η δράση του είναι κυτταρολυτική και όχι νευροτοξική, γεγονός που παρέχει επαρκές χρονικό περιθώριο για νοσοκομειακή περίθαλψη. Χωρίς κατάλληλη θεραπεία, απαιτούνται περίπου 24 ώρες για να προκληθούν σοβαρές επιπλοκές. Ο πανικός επιδεινώνει την κατάσταση, αυξάνοντας τον καρδιακό παλμό και επιταχύνοντας την κυκλοφορία του τοξικού υλικού στον οργανισμό, με αποτέλεσμα την ταχύτερη εμφάνιση συμπτωμάτων.

Η εξέταση της πληγής αποκαλύπτει συνήθως δύο παράλληλα σημάδια, χαρακτηριστικό γνώρισμα του δαγκώματος οχιάς. Ωστόσο, ακόμα και χωρίς σαφή ένδειξη, συνιστάται η άμεση εφαρμογή του πρωτοκόλλου ασφαλείας. Αφαιρέστε άμεσα κοσμήματα, ρολόγια ή στενά ενδύματα από την προσβεβλημένη περιοχή, καθώς το πρήξιμο είναι αναπόφευκτο και θα δυσχεράνει την αφαίρεσή τους αργότερα.

Το τραυματισμένο άκρο πρέπει να παραμείνει ακίνητο και σε χαμηλότερο επίπεδο από την καρδιά. Αποφύγετε κάθε έντονη κίνηση ή τρέξιμο προς αναζήτηση βοήθειας. Επικοινωνήστε τηλεφωνικά με υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και ακολουθήστε τις οδηγίες που θα λάβετε. Μην επεμβαίνετε στην πληγή με τομές, μην προσπαθήσετε να αναρροφήσετε το δηλητήριο και μην πιέζετε την περιοχή. Η τοποθέτηση πάγου, η δέσιμο του μέλους με γάζα ή τουρνικέ, καθώς και η χορήγηση αντιφλεγμονωδών ή αλκοόλ απαγορεύονται κατηγορηματικά. Μόνο η παρακεταμόλη επιτρέπεται για την ανακούφιση του πόνου.

Μεταφορά σε νοσοκομείο και φροντίδα κατοικιδίων

Η άμεση μεταφορά σε νοσοκομειακή μονάδα είναι επιβεβλημένη, τηρώντας όλες τις προαναφερθείσες οδηγίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ίδιες αρχές ισχύουν και για κατοικίδια ζώα που δέχονται δάγκωμα από οχιά. Η ταχεία μεταφορά σε κτηνιατρική κλινική, διατηρώντας το ζώο ήρεμο και ακίνητο, αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ανάρρωσης.

Συμπεριφορά και συνήθειες της οχιάς

Τα φίδια παραμένουν ενεργά καθ' όλη την ημέρα, αλλά η οχιά προτιμά τις δροσερότερες ώρες. Παρά την τάση τους να απολαμβάνουν τον ήλιο την άνοιξη, κατά τους θερινούς μήνες με υψηλές θερμοκρασίες, η δραστηριότητά τους μετατοπίζεται στις νυχτερινές ώρες. Πρόκειται για αργοκίνητα ερπετά που προτιμούν την ακινησία όταν αντιληφθούν ανθρώπινη παρουσία, ελπίζοντας να περάσουν απαρατήρητα.

Όταν η οχιά νιώσει ότι εντοπίστηκε, η πρώτη της αντίδραση είναι η φυγή. Μόνο εάν αισθανθεί παγιδευμένη ή απειλούμενη, εκδηλώνει αμυντική συμπεριφορά: παράγει έντονο συριστικό ήχο, κουλουριάζεται σε αμυντική στάση και προετοιμάζεται για επίθεση. Η κατανόηση αυτής της συμπεριφοράς βοηθά στην αποφυγή επικίνδυνων συναντήσεων.

Παρά τιτους φόβους που τα περιβάλλουν, όλα τα φίδια συμπεριλαμβανομένης της οχιάς διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην οικολογική ισορροπία. Τα οικοσυστήματα εξαρτώνται από την παρουσία τους για τη ρύθμιση πληθυσμών τρωκτικών και άλλων οργανισμών. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ακόμα και τα μη δηλητηριώδη φίδια παράγουν τοξίνες, αλλά σε μικρότερες ποσότητες που δεν μπορούν να μεταφερθούν αποτελεσματικά μέσω δαγκώματος.

Το δηλητήριο της οχιάς περιέχει πολύτιμες βιοχημικές ουσίες που αξιοποιούνται από τη φαρμακευτική επιστήμη. Οι ερευνητές αναπτύσσουν αντιδηλητηριακούς ορούς και φάρμακα που σώζουν ανθρώπινες ζωές παγκοσμίως, σε αριθμό πολύ μεγαλύτερο από τα θύματα δαγκωμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από το 2000 έως το 2014 καταγράφηκαν μόλις έξι θάνατοι από δάγκωμα οχιάς στην Ελλάδα, όλοι σε άτομα με προϋπάρχοντα σοβαρά προβλήματα υγείας. Αυτά τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι με σωστή αντιμετώπιση, το δάγκωμα οχιάς σπάνια αποβαίνει μοιραίο για υγιείς ανθρώπους.