Στη δίνη του πολέμου, τα ζώα είναι από τα πιο σιωπηλά, σχεδόν αόρατα, θύματα. Ειδικά τα κατοικίδια, που εξαρτώνται άμεσα από τον άνθρωπο, πλήττονται δυσανάλογα όταν οι ιδιοκτήτες τους αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες και εκθέσεις αποκαλύπτουν ότι οι επιπτώσεις των ένοπλων συγκρούσεων στα ζώα είναι εκτεταμένες, πολυεπίπεδες και μακροχρόνιες.

Διαβάστε: Τα 3 κόλπα που κρατάνε τις γάτες μακριά από τον κήπο, σύμφωνα με ειδικούς

Τι αποκαλύπτουν μελέτες για τον πόλεμο και τα ζώα

Ταυτόχρονα, η ισχύουσα νομοθεσία δεν προστατεύει τα κατοικίδια επαρκώς, καθώς αυτά αντιμετωπίζονται συχνά ως «αντικείμενα» και όχι ως έμβια όντα, με ανάγκες και ικανότητα να βιώνουν πόνο και στρες. Ένας πόλεμος, πέρα από την ανθρώπινη τραγωδία, μεταλλάσσει και τον ζωικό κόσμο, αφήνοντας αποτυπώματα που μπορεί να διαρκέσουν πολύ περισσότερο από τις συγκρούσεις. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι τα σκυλιά στις εμπόλεμες περιοχές της Ουκρανίας.

Ο πληθυσμός τους άλλαξε δραματικά μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Evolutionary Applications» (Δεκ. 2025), με τίτλο «Dogs of war: The effect of war-inflicted environmental damage on free-ranging domestic dogs». Οι ερευνητές μελέτησαν 763 περιπλανώμενους σκύλους σε εννέα διαφορετικές επαρχίες της Ουκρανίας κατά το διάστημα 2023-2024.

Διαπιστώθηκε ότι τα σκυλιά που κατάφεραν να επιβιώσουν αδέσποτα στις εμπόλεμες περιοχές είναι μικρόσωμα και ευκίνητα, ενώ έχουν άγρια συμπεριφορά, καθώς εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά και ανεξάρτητα. Τα πιο αδύναμα ή ηλικιωμένα ζώα δύσκολα επιβιώνουν, με αποτέλεσμα να κυριαρχούν τα πιο ανθεκτικά. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι αυτές οι αλλαγές δεν είναι τυχαίες, αλλά αποτέλεσμα της έντονης πίεσης λόγω των συνθηκών πολέμου (βία, έλλειψη τροφής, συνεχής κίνδυνος), οι οποίες λειτουργούν ως μηχανισμός «φυσικής επιλογής σε επιτάχυνση».

Διεθνές δίκαιο

Παρότι τα ζώα είναι θύματα των εχθροπραξιών, η νομική αντιμετώπισή τους εξακολουθεί να τα κατατάσσει, κυρίως, ως ιδιοκτησία - και όχι ως έμβια όντα, με αυτοτελή αξία και ανάγκες. Αυτό σημαίνει ότι η προστασία τους είναι αποσπασματική και έμμεση, εξαρτώμενη κυρίως από κανόνες που σχετίζονται με την προστασία ανθρώπων ή περιουσίας.

Με άλλα λόγια, τα ζώα παραμένουν «αόρατα» στο Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ανάλυση που δημοσιεύτηκε στη «Διεθνή Επιθεώρηση του Ερυθρού Σταυρού» («International Review of the Red Cross»), με τίτλο «Ζώα στον πόλεμο: Στο σημείο εξαφάνισης του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου» (Animals in war: At the vanishing point of International Humanitarian Law). Στην ανάλυση υπογραμμίζεται ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στα ζώα είναι συστημικές: μαζικοί θάνατοι, εγκατάλειψη, μη πρόσβαση σε τροφή και νερό, αλλά και κατάρρευση των δομών φροντίδας. Επίσης, τονίζεται ότι η έλλειψη θεσμικής πρόβλεψης δημιουργεί πρακτικά προβλήματα ακόμα και στις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, καθώς τα κατοικίδια συχνά αποκλείονται από σχέδια εκκένωσης ή διάσωσης

Δημοσιεύτηκε στο Animall των Παραπολιτικών