Μέση Ανατολή: Ζώα στη δίνη του πολέμου

Στον παραλογισμό του πολέμου, τα κατοικίδια ζώα είναι από τα πιο σιωπηλά, σχεδόν αόρατα, θύματα. Ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή έδειξε στην πράξη τη σκληρή πραγματικότητα: Εκατοντάδες ζώα συντροφιάς εγκαταλείφθηκαν αβοήθητα, όταν οι ιδιοκτήτες τους έφυγαν βιαστικά και σε πανικό λόγω των συγκρούσεων. Φιλοζωικές οργανώσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν μαζική εγκατάλειψη κατοικίδιων ζώων, καθώς οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες δεν επιτρέπουν ζώα σε πτήσεις επαναπατρισμού.

Διαβάστε: Σκυλιά: Κίτρινη κλωστή δεμένη, στο λουρί τους τυλιγμένη - Το σύμβολο του "Yellow Dog Project"

Μέση Ανατολή: Ο πόλεμος επηρεάζει και τα κατοικίδια 

Στις ελάχιστες εμπορικές πτήσεις που πραγματοποιούνταν, ο επιτρεπόμενος αριθμός ζώων ανά αεροσκάφος ήταν μόλις τρία ζώα, αλλά το κόστος μεταφοράς ήταν ιδιαίτερα υψηλό και η διαδικασία για τα απαραίτητα ταξιδιωτικά έγγραφα χρονοβόρα και εξαντλητική για ανθρώπους που βιώνουν έντονο στρες και αβεβαιότητα. Καταφύγια στο Ντουμπάι δήλωσαν ότι δέχονται τεράστιο αριθμό σκύλων και γατών. Αρκετοί κτηνίατροι στα ΗΑΕ δέχτηκαν πολλές ερωτήσεις για την ευθανασία κατοικίδιων, καθώς χιλιάδες Βρετανοί προσπαθούσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Τα "αδέσποτα" του πολέμου

Σε αρκετές περιπτώσεις βρέθηκαν ζώα συντροφιάς δεμένα, σε κλουβιά ή εγκαταλελειμμένα σε δρόμους και πάρκα- συχνά με σημειώματα από ιδιοκτήτες που ζητούσαν συγγνώμη επειδή αναγκάστηκαν να φύγουν χωρίς να μπορούν να πάρουν μαζί τους τα κατοικίδια τους. Οι τοπικές αρχές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τοποθέτησαν ακόμη και έξυπνους σταθμούς σίτισης για να βοηθήσουν τα εγκαταλελειμμένα αδέσποτα να βρουν τροφή και να επιβιώσουν. Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε μία νέα διάσταση της ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς ενεργοποιήθηκαν διεθνή δίκτυα διάσωσης, εθελοντών και οργανώσεων ώστε να μεταφερθούν τα ζώα σε ασφαλείς περιοχές.

Μία πτήση αξέχαστη

Στη δίνη του πολέμου υπήρξαν και κάποιοι που αρνήθηκαν να επαναπατριστούν χωρίς τα κατοικίδια τους. Ανάμεσά τους ήταν και 101 Έλληνες πολίτες, οι οποίοι μετά από μέρες προσμονής και αγω νίας επέστρεψαν από το Άμπου Ντάμπι στην Αθήνα μαζί 45 κατοικίδια. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που μερίμνησε και έθεσε σε εφαρμογή επαναπατρισμό των πολιτών της μαζί με τα κατοικίδια τους από τις εμπόλεμες περιοχές της Μέσης Ανατολής. Η ειδική πτήση, που οργάνωσε το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, σε συνεργασία με την αεροπορική εταιρεία Aegean, ήταν μοναδική, πρωτοπόρα και σίγουρα αξέχαστη.

Το απόγευμα της 18ης Μαρτίου 2026, τα 42 κατοικίδια επιβιβάστηκαν στην καμπίνα του αεροσκάφους μαζί με τους ιδιοκτήτες τους, ενώ τα υπόλοιπα τρία ζώα λόγω μεγέθους μπήκαν στον χώρο αποσκευών. Κατά την άφιξη τους στο αεροδρόμιο "Ελευθέριος Βενιζέλος", εκτυλίχθηκαν συγκινητικές σκηνές: Σκυλιά πάνω σε αποσκευές, γάτες σε τσάντες μεταφοράς, επιβάτες με τα ζώα τους στην αγκαλιά να μιλούν για την ανακούφιση της επιστροφής και τις ώρες αγωνίας του έζησαν στην πρωτόγτνωρη φρίκη του πολέμου. Οι εικόνες έκαναν τον γύρο του κόσμου μέσω των διεθνών μέσων, αναδεικνύοντας την Ελλάδα ως μία χώρα με πολιτισμό, που συνδυάζει την αποτελεσματικότητα με την ανθρωπιά και διαμορφώνει μια διαφορετική πολιτική κουλτούρα.

Τα διεθνή ΜΜΕ

Το αμερικανικό ABC News περιέγραψε τις συγκινητικές στιγμές στο διεθνές αεροδρόμιο της Αθήνας με τους Έλληνες να επιστρέφουν με τα κατοικίδια τους. Το Associated Press και το Euronews μετέφεραν εικόνες χαράς με μικρά ζώα να ξεχύνονται ενθουσιασμένα από τα ειδικά κλουβιά μεταφοράς, ενώ το γαλλικό France 24 αναφέρθηκε στην «αερογέφυρα σωτηρίας» που μετέφερε ανθρώπους και ζώα μακριά από την εμπόλεμη ζώνη. Το αγγλόφωνο μέσο της National έγραψε χαρακτηριστικά «Μετά το γεύμα των επιβατών, φαγητό προσφέρθηκε στα ζωάκια. Τα κατοικίδια ήταν ήσυχα και με πολύ καλή συμπεριφορά καθ΄ όλη την διάρκεια της πτήσης». Το Sky News ανέδειξε την κατάσταση που επικρατεί στην Μέση Ανατολή υπογραμμίζοντας ότι πολλοί Έλληνες είχαν εγκλωβιστεί, αδυνατώντας να βρουν πτήσεις που να δέχονται κατοικίδια.

Θερμή υποδοχή στο Μαξίμου

Τους επαναπατρισθέντες και τα κατοικίδια τους υποδέχτηκε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο Μέγαρο Μαξίμου. «Πολύ χαιρόμαστε που σας έχουμε εδώ, ήταν μία από τις πιο δύσκολες αποστολές που οργανώσαμε, αλλά νομίζω ότι ως άνθρωπος που έχει ζώα δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα μπορούσε να φύγει κανείς χωρίς να πάρει τα ζώα του μαζί», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ στην συνάντηση παρών ήταν και ο σκύλος του, ο Πίνατ.

Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που μερίμνησε για την ασφαλή απομάκρυνση κατοικίδιων από την περιοχή του Κόλπου, δημιουργώντας ένα προηγούμενο και πλέον άλλες χώρες εξετάζουν να κινηθούν στην ίδια κατεύθυνση. Σημειώνεται ότι, η αποστολή επαναπατρισμού ήταν μία σύνθετη και πρωτοπόρα επιχείρηση για το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, λόγω των ειδικών όρων ώστε να περιληφθούν στην πτήση και ζώα συντροφιάς. Στον συντονισμό της επιχείρησης συμμετείχε και η Γραμματεία Προστασίας Ζώων Συντροφιάς του υπουργείου Εσωτερικών.

Αυτά που έμειναν πίσω

Τι απογίνονται, όμως, τα ζώα που έμειναν πίσω; Άγνωστο. Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες και εκθέσεις αποκαλύπτουν ότι οι επιπτώσεις των ένοπλων συγκρούσεων στα ζώα είναι εκτεταμένες, πολυεπίπεδες και μακροχρόνιες. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν τα αδέσποτα σκυλιά στις εμπόλεμες περιοχές της Ουκρανίας. Ο πληθυσμός τους άλλαξε μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα σκυλιά που επιβιώνουν στις εμπόλεμες ζώνες εμφανίζουν μικρότερο μέγεθος, μικρότερο σωματικό βάρος και μεγαλύτερη ευκινησία, ενώ παράλληλα γίνονται πιο επιφυλακτικά και ανεξάρτητα. Τα πιο αδύναμα ή ηλικιωμένα ζώα δύσκολα επιβιώνουν, με αποτέλεσμα να κυριαρχούν τα πιο ανθεκτικά άτομα. Ο πόλεμος μπορεί να αλλάξει τους ίδιους τους σκύλους μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι αυτές οι αλλαγές δεν είναι τυχαίες, αλλά αποτέλεσμα της έντονης πίεσης λόγω των συνθηκών πολέμου (βία, έλλειψη τροφής, συνεχής κίνδυνος), οι οποίες λειτουργούν σαν μηχανισμός «φυσικής επιλογής σε επιτάχυνση». Το ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Evolutionary Applications (Δεκ. 2025), με τίτλο "Dogs of War: The Effect of War-Inflicted Environmental Damage on Free-Ranging Domestic Dogs".

Βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι ο πόλεμος, πέρα από την ανθρώπινη τραγωδία, μεταλλάσσει και τον ζωικό κόσμο, αφήνοντας αποτυπώματα που μπορεί να διαρκέσουν πολύ περισσότερο από τη διάρκεια των συγκρούσεων.

"Αόρατα" στο Διεθνές Δίκαιο

Παρότι τα ζώα είναι θύματα των εχθροπραξιών, η νομική τους αντιμετώπιση εξακολουθεί να τα κατατάσσει, κυρίως, ως ιδιοκτησία- και όχι ως έμβια όντα με αυτοτελή αξία και ανάγκες. Αυτό σημαίνει ότι η προστασία τους είναι αποσπασματική και έμμεση, εξαρτώμενη κυρίως από κανόνες που σχετίζονται με την προστασία ανθρώπων ή περιουσίας. Με άλλα λόγια, τα ζώα παραμένουν «αόρατα» στο Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε ανάλυση που δημοσιεύτηκε στην Διεθνή Επιθεώρηση του Ερυθρού Σταυρού (International Review of the Red Cross), με τίτλο «Ζώα στον Πόλεμο: Στο Σημείο Εξαφάνισης του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου» (Animals in War: At the Vanishing Point of International Humanitarian Law).

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στα ζώα είναι συστημικές: μαζικοί θάνατοι, εγκατάλειψη, μη πρόσβαση σε τροφή και νερό, αλλά και κατάρρευση των δομών φροντίδας. Παράλληλα, επισημαίνεται η έλλειψη θεσμικής πρόβλεψης, που δημιουργεί πρακτικά προβλήματα ακόμη και στις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, καθώς τα κατοικίδια συχνά αποκλείονται από σχέδια εκκένωσης ή διάσωσης.

Διασώστες ρισκάρουν την ζωή τους

Εν μέσω πολέμου στον Λίβανο, κάποιοι εθελοντές διασώστες αψηφούν κινδύνους και ρισκάρουν τη ζωή τους για να σώσουν αβοήθητα κατοικίδια. Ένας από αυτούς είναι ο 20χρονος Μοχάμεντ Χάμπλι (Mohammed Habli), ο οποίος έχει γίνει σύμβολο ελπίδας και ανθρωπιάς. Ο νεαρός Λιβανέζος διαχειρίζεται ένα καταφύγιο ζώων στον Νότιο Λίβανο όπου φροντίζει περισσότερους από 300 σκύλους κι έχει γίνει γνωστός για τις επικίνδυνες αποστολές του. Μέχρι σήμερα έχει διασώσει εκατοντάδες κατοικίδια που ήταν εγκλωβισμένα σε ερείπια και κατεστραμμένα κτήρια από τους βομβαρδισμούς ή εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους λόγω της εμπόλεμης κατάστασης, διακινδυνεύοντας την ζωή του.

Όπως στην περίπτωση διάσωσης έξι κουταβιών που είχαν παγιδευτεί κάτω από τα ερείπια ενός βομβαρδισμένου κτηρίου στη Νταχίε της Βηρυτού, ενώ ήταν σε εξέλιξη οι αεροπορικές επιδρομές στην περιοχή. Τελικά τα κουτάβια μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στο καταφύγιο ζώων, το οποίο είναι πλέον υπερπλήρες και οι χώροι του πολύ περιορισμένοι για να αντιμετωπιστεί ο αυξανόμενος αριθμός ζώων που έχουν εκτοπιστεί εξαιτίας του πολέμου στον Λίβανο. Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Μοχάμεντ Χάμπλι, οι αποκλεισμένοι δρόμοι κάνουν όλο και πιο δύσκολο το έργο του για την προσέγγιση των ζώων και την παράδοση τροφής σε αυτά.

Σε μια περίπτωση, λέει, οι δρόμοι παρέμειναν αποκλεισμένοι για αρκετές ώρες, αφήνοντας τα ζώα χωρίς νερό. Παρά τις δυσκολίες, ο 20χρονος συνεχίζει το έργο του, ελπίζοντας ότι σύντομα θα τελειώσει ο εφιάλτης του πολέμου και θα επιστρέψει η ασφάλεια, τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ζώα στη χώρα του. Ένας ακόμη εθελοντής διασώστης στον Νότιο Λίβανο, ο Hussein Hamza, αρνείται να εγκαταλείψει την περιοχή του και παραμένει για να φροντίζει πάνω από 200 εγκαταλελειμμένα σκυλιά στο καταφύγιο που διαχειρίζεται. Παρά το γεγονός ότι το σπίτι του υπέστη ζημιές από σφοδρούς βομβαρδισμούς που έπληξαν την πόλη του, ο νεαρός Λιβανέζος συνεχίζει να παρέχει τροφή και νερό στα ζώα κάτω από αντίξοες συνθήκες.

Με μοτοσυκλέτες Στη Βηρυτό και τον Νότο, δραστηριοποιείται ενεργά η ΜΚΟ "Animals Lebanon" που έχει διασώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 240 ζώα κι έχει επανενώσει δεκάδες γάτες με τις οικογένειές τους. Τα μέλη της φιλοζωικής ομάδας χρησιμοποιούν μοτοσικλέτες για να μπορούν να μετακινούνται στις βομβαρδισμένες περιοχές, όπου το οδικό δίκτυο και οι υποδομές έχουν καταστραφεί. Επίσης, μία ακόμη φιλοζωική πρωτοβουλία με την ονομασία "Rescuing Souls" δραστηριοποιείται για την σίτιση αδέσποτων σκύλων και γατών σε ζώνες πολέμου, προσφέροντας φροντίδα σε ζώα που βρίσκονται μόνα και φοβισμένα.