Στο επίκεντρο του συνεδρίου Attica Green Expo 2026, το οποίο πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Τάε Κβον Ντο, βρέθηκε η πρόκληση της νησιωτικότητας και η μετατροπή της σε ευκαιρία ανάπτυξης, μέσα από το εξαιρετικά ενδιαφέρον πάνελ με θέμα «GReco Islands: Μετάβαση των μικρών νησιών προς ένα βιώσιμο και ανθεκτικό μέλλον».

Διαβάστε: Attica Green Expo 2026: Ψηφιακός μετασχηματισμός και δήμοι - "Το πρόγραμμα Smart Cities προχωράει", λέει ο Παπαστεργίου

Η συζήτηση εστίασε στο πώς 39 ελληνικά μικρά νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.500 κατοίκων μπορούν να τοποθετηθούν στο κέντρο της εθνικής στρατηγικής για μια δίκαιη και πράσινη μετάβαση. Η συζήτηση ανέδειξε πολυδιάστατες πτυχές του ζητήματος, με έμφαση όχι μόνο στις περιβαλλοντικές και τεχνολογικές υποδομές αλλά κυρίως στον άνθρωπο και την οικογένεια ως τα βασικότερα κριτήρια για την επιβίωση και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.


Δόμνα Μιχαηλίδου στην Attica Green Expo: "Για να είναι βιώσιμη η οικονομία και η κοινότητα ενός νησιού, πρέπει πρωτίστως να καταστεί θελκτική για την οικογένεια"

Τον κύριο τόνο της συζήτησης έδωσε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, η οποία υπογράμμισε ότι για να είναι βιώσιμη η οικονομία και η κοινότητα ενός νησιού, πρέπει πρωτίστως να καταστεί θελκτική για την οικογένεια. Όπως εξήγησε η κυρία Μιχαηλίδου, το μεγαλύτερο πρόβλημα του δημοσίου τομέα και της τοπικής αυτοδιοίκησης από τα σχολεία και τους βρεφονηπιακούς σταθμούς μέχρι τα κέντρα υγείας, δεν είναι τόσο το δημοσιονομικό όσο η ίδια η στελέχωση. Σε αυτό το πλαίσιο εξήγησε πως η πράσινη μετάβαση και οι νέες τεχνολογίες, όπως η τηλεϊατρική, μπορούν να προσφέρουν τα απαραίτητα εργαλεία για την άμβλυνση αυτού του προβλήματος.

Η υπουργός αναφέρθηκε στο κυβερνητικό πρόγραμμα μετεγκατάστασης, το οποίο προβλέπει την παροχή 10.000 ευρώ σε οικογένειες για να μετακομίσουν στην ακριτική Ελλάδα, προαναγγέλλοντας τη διεύρυνσή του και στα μικρά νησιά ώστε να συνδυαστεί με την εκμετάλλευση ανενεργών περιουσιών. Παράλληλα προχώρησε σε μια εξαιρετικά σημαντική εξαγγελία σχετικά με το πρόγραμμα του «Προσωπικού Βοηθού» για άτομα με αναπηρία. Αναγνωρίζοντας τις αντικειμενικές δυσκολίες εξεύρεσης εξειδικευμένου προσωπικού (τρίτων προσώπων) στις μικρές νησιωτικές κοινότητες, ανακοίνωσε την παραμετροποίηση του προγράμματος ειδικά για τα μικρά νησιά, επιτρέποντας πλέον την πρόσληψη συγγενών πρώτου ή δεύτερου βαθμού προκειμένου τα άτομα με αναπηρία να μη στερούνται αυτής της κρίσιμης υποστήριξης για την ανεξάρτητη διαβίωσή τους.

Attica Green Expo: Το στοίχημα της βιωσιμότητας και της κοινωνικής συνοχής στα μικρά νησιά μέσα από την πρωτοβουλία GReco Islands


Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Αραβώσης, αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και καθηγητής του ΕΜΠ, τόνισε ότι τα μικρά νησιά μπορούν να λειτουργήσουν ως ιδανικά «εργαστήρια» και πιλότοι για την ανάπτυξη βιώσιμων καινοτόμων λύσεων. Εξήγησε ότι μέσω της πρωτοβουλίας GReco Islands, ένα νησί μπορεί να καταστεί πρότυπο κυκλικής οικονομίας, διαχειριζόμενο αποτελεσματικά τα απορρίμματά του και επιτυγχάνοντας ενεργειακή αυτονομία με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επεσήμανε ωστόσο, ότι η επιτυχία της μετάβασης απαιτεί έναν απαραίτητο συνδυασμό βασικών υποδομών, όπως η αφαλάτωση και οι βιολογικοί καθαρισμοί με σύγχρονες ψηφιακές υποδομές που θα άρουν την απομόνωση.

Τις πρακτικές προκλήσεις και τις επιτυχίες των νησιωτικών δήμων μετέφεραν γλαφυρά οι παριστάμενοι δήμαρχοι, εμπλουτίζοντας τη συζήτηση με παραδείγματα από την καθημερινότητά τους.

Ο δήμαρχος Λειψών Φώτης Μάγγος, χαιρέτισε θερμά την εξαγγελία της υπουργού για τον Προσωπικό Βοηθό και παρουσίασε το επιτυχημένο μοντέλο του νησιού του στη διαχείριση απορριμμάτων το οποίο περιλαμβάνει διαλογή στην πηγή, συλλογή πόρτα-πόρτα και πλήρη απουσία κάδων στους δημόσιους χώρους. Παράλληλα, όμως, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τον τρόπο κατανομής των πόρων, ζητώντας τη δημιουργία ειδικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για αδύναμους δικαιούχους, ώστε τα μικρά νησιά να μην ανταγωνίζονται άνισα μεγάλους δήμους της ηπειρωτικής χώρας σε οριζόντιες προσκλήσεις, στηλιτεύοντας παράλληλα τη γραφειοκρατία που "βασανίζει" τους μικρούς δήμους.

Στην ανάγκη αποφυγής οριζόντιων μέτρων και στην αναγνώριση των ιδιαιτεροτήτων κάθε νησιού αναφέρθηκε εκτενώς ο Δήμαρχος Καλυμνίων Ιωάννης Μαστροκούκος, υπογραμμίζοντας τις διαφορές που χωρίζουν την ανεπτυγμένη Κάλυμνο από τις πολύ μικρές κοινότητες της Τελένδου και της Ψερίμου. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα τις δραματικές καθυστερήσεις δημοσίων έργων λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που διακόπτουν τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις, τονίζοντας πως η αυστηρή νομοθεσία των χρονοδιαγραμμάτων συχνά δεν λαμβάνει υπόψη της τους περιορισμούς που θέτει η ίδια η θάλασσα. Ο κ. Μαστροκούκος έδωσε επίσης έμφαση στην ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού όπως η αναρρίχηση, η οποία έχει αναδείξει την Κάλυμνο διεθνώς, λειτουργώντας με γνώμονα τη φέρουσα ικανότητα του τόπου.

Η δήμαρχος Λήμνου Ελεονώρα Γεώργα, αν και εκπροσωπεί ένα μεγαλύτερο νησί, περιέγραψε τις κοινές προκλήσεις της απομακρυσμένης νησιωτικότητας. Αναφέρθηκε στις στρατηγικές του Δήμου για τη συγκράτηση του πληθυσμού μέσα από την ενίσχυση των παιδικών σταθμών αλλά και στην ενίσχυση των υδατικών πόρων με γεωτρήσεις και σχεδιασμό μονάδων αφαλάτωσης. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η αναφορά της στις ψηφιακές εφαρμογές για την πολιτική προστασία των ευάλωτων δημοτών και των ΑμεΑ, οι οποίοι είναι καταγεγραμμένοι ώστε να εντοπίζονται και να διασώζονται άμεσα σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης.

Ο καθηγητής Καινοτομίας του ΕΜΠ Άγγελος Τσακανίκας, κλείνοντας τον κύκλο των παρεμβάσεων εστίασε στη δημιουργία νέας οικονομικής αξίας. Υποστήριξε ότι το μικρό μέγεθος των νησιών επιτρέπει τον αποτελεσματικό πειραματισμό και τόνισε ότι οι προβλεπόμενοι "κόμβοι καινοτομίας" της πρωτοβουλίας δεν πρέπει να λειτουργούν ως απλά γκισέ πληροφοριών, αλλά ως ζωντανοί οργανισμοί που θα παράγουν πραγματικό έργο και αξία. Υπογράμμισε, τέλος, ότι οι άνθρωποι στα μικρά νησιά έχουν ήδη αναπτύξει σημαντικές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων λόγω της έλλειψης πόρων, γεγονός που μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την καινοτομία. Το ρεπορτάζ του συνεδρίου ολοκληρώθηκε με μια παρέμβαση από το κοινό η οποία ανέδειξε ένα εξειδικευμένο αλλά εξόχως κρίσιμο πρακτικό ζήτημα. Tη μεγάλη δυσκολία και επικινδυνότητα της ακτοπλοϊκής μεταφοράς συσσωρευτών υψηλής τάσης και μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας στο τέλος του κύκλου ζωής τους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη θέσπισης ειδικών πρωτοκόλλων συνεργασίας για την ασφαλή απομάκρυνσή τους από τα νησιά.

Τη συζήτηση συντόνισε η Δρ Μαίρη Ατζέμη, Head of Sustainability and Climate Change της Break Even Consulting.