Η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις του 21ου αιώνα και επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις σχεδιάζουν την κοινωνική τους πολιτική. Η δυνατότητα κάθε νοικοκυριού να ζει σε αξιοπρεπείς συνθήκες, με πρόσβαση σε θέρμανση τον χειμώνα, δροσισμό το καλοκαίρι και προσιτό ενεργειακό κόστος, εξελίσσεται σε βασικό δείκτη κοινωνικής συνοχής και ποιότητας ζωής.
Στον Δήμο Αθηναίων, με πρωτοβουλία του Δημάρχου Χάρη Δούκα, επιλέξαμε να αντιμετωπίσουμε αυτή τη νέα πραγματικότητα μέσα από μια ολοκληρωμένη στρατηγική που συνδέει την ενεργειακή μετάβαση με την κοινωνική πολιτική. Γιατί η προστασία του περιβάλλοντος αποκτά πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από πολιτικές που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών και στηρίζουν όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Αυτή η αντίληψη οδήγησε στη δημιουργία του Γραφείου Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας του Δήμου Αθηναίων, μιας πρωτοποριακής δημοτικής δομής που λειτουργεί ως κεντρικό σημείο ενημέρωσης, αξιολόγησης και υποστήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά της Αθήνας.
Μέχρι σήμερα, περισσότερα από 1.000 νοικοκυριά έχουν απευθυνθεί στο Γραφείο, αποκτώντας πρόσβαση σε ένα ολοκληρωμένο πλέγμα παροχών και υπηρεσιών. Ανάλογα με τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε νοικοκυριού, η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει από απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη, πρόσβαση στην Κάρτα Ενεργειακής Ωφέλειας, με σημαντικές εκπτώσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης, μέχρι συμβουλευτική για τη μείωση της κατανάλωσης και συμμετοχή σε στοχευμένες δράσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.
Παράλληλα, μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων και συνεργασιών με ενεργειακές κοινότητες, ο δήμος προσφέρει δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια σε μονογονεϊκές οικογένειες που βρίσκονται σε συνθήκες ενεργειακής ένδειας.
Στην ίδια φιλοσοφία εντάσσεται και η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία για τη δωρεάν διάθεση 100 κλιματιστικών υψηλής ενεργειακής απόδοσης σε ευάλωτα νοικοκυριά της Αθήνας.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που προστατεύει τους πολίτες απέναντι στα ολοένα συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα, περιορίζοντας την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και συμβάλλοντας στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
Πίσω από αυτή τη δράση βρίσκεται μια πραγματικότητα που συχνά παραμένει αθέατη: πολλοί συμπολίτες μας δεν διαθέτουν κλιματιστικό στο σπίτι τους, ενώ άλλοι διατηρούν παλιές και ενεργοβόρες συσκευές, τις οποίες αποφεύγουν να χρησιμοποιήσουν, καθώς αδυνατούν να καλύψουν το κόστος λειτουργίας τους. Σε συνθήκες παρατεταμένου καύσωνα, το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο την άνεση, αλλά την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρεπή διαβίωση.
Πέρα από τα οικονομικά και οικογενειακά κριτήρια, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε νοικοκυριά στα οποία διαμένουν άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών, παιδιά ηλικίας έως 24 μηνών ή άτομα με αναπηρία. Πρόκειται για κοινωνικές ομάδες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις επιπτώσεις των ακραίων θερμοκρασιών και χρειάζονται αυξημένη προστασία.
Οι αιτήσεις υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, μέσω της πλατφόρμας klimatistika.cityofathens.gr, έως την Κυριακή 19 Ιουλίου.
Η επιλογή του Δημάρχου Αθηναίων να επενδύσει σε μια ολοκληρωμένη πολιτική για την ενεργειακή φτώχεια εκφράζει μια ευρύτερη αντίληψη για τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι δήμοι μπορούν να σχεδιάζουν πολιτικές με πραγματικό κοινωνικό όφελος, να αξιοποιούν αποτελεσματικά τους ευρωπαϊκούς πόρους και να μετατρέπουν την καινοτομία σε απτό αποτέλεσμα για τους πολίτες.
Η Αναπτυξιακή Αθήνας, στο πλαίσιο της οποίας λειτουργεί το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, υπηρετεί αυτή τη στρατηγική, μετατρέποντας τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της σε συγκεκριμένες δράσεις με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών. Για μια σύγχρονη αναπτυξιακή εταιρεία, η αποστολή υπερβαίνει την υλοποίηση έργων. Περιλαμβάνει τον σχεδιασμό και την εφαρμογή δημόσιων πολιτικών που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή, βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη με επίκεντρο τον άνθρωπο.
Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για τις πόλεις του αύριο. Η επιτυχία της θα κριθεί από το κατά πόσο θα μειώσει τις ανισότητες και θα εξασφαλίσει ότι κάθε πολίτης θα μπορεί να συμμετέχει ισότιμα στα οφέλη της. Η εμπειρία της Αθήνας δείχνει ότι οι πόλεις μπορούν να διαμορφώνουν δημόσιες πολιτικές με μετρήσιμο κοινωνικό αποτύπωμα.