Σε νέα φάση έχει περάσει ο πόλεµος που διεξάγουν Ισραήλ και ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, καθώς πλέον συµπληρώνονται τρεις εβδοµάδες από την έναρξη των σφοδρών πληγµάτων κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης.


Μέση Ανατολή: Η τακτική του «αποκεφαλισμού» από το Ισραήλ

Το Ισραήλ, όπως έκανε στον πόλεµο εναντίον της «Χαµάς», αλλά και της «Χεζµπολάχ», αλλά σε µεγάλο βαθµό και τον Ιούνιο εναντίον του Ιράν, θέτει στο «σταυρόνηµα» την ηγεσία των εχθρών του, εφαρµόζοντας την κλασική τακτική του «αποκεφαλισµού». Από τον εγκέφαλο της επίθεσης της «Χαµάς» την 7η Οκτωβρίου 2023, Μοχάµεντ Ντέιφ, τον Χασάν Νασράλα της «Χεζµπολάχ», τον αγιατολάχ Αλί Χαµενεΐ, τον συχνά αναφερόµενο ως de facto επικεφαλής της ιρανικής κρατικής µηχανής, Αλί Λαριτζανί, µέχρι και τον υπουργό Πληροφοριών, Εσµαΐλ Χατίµπ, η εικόνα είναι ίδια: χειρουργικά πλήγµατα µέσα από το πολυπλόκαµο δίκτυο πληροφοριών που διαθέτει το Ισραήλ, µε στόχο την παράλυση του εχθρού και την πρόκληση ουσιαστικής σύγχυσης από την εξουδετέρωση των ηγετών του.


Οι δυνατότητες αντίδρασης του Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ

Ωστόσο, κάθε επιχείρηση έχει και ορισµένα δεδοµένα που δεν πρέπει να λησµονούνται, εν µέσω του θολού τοπίου που έχει δηµιουργήσει ο πόλεµος: Πρώτα απ’ όλα, το γεγονός ότι το Ιράν φαίνεται να διατηρεί τη δυνατότητα να πλήττει τόσο το Ισραήλ (µε αναφορές για χρήση βοµβών διασποράς), όσο κυρίως τα κράτη του Κόλπου, σε µια τακτική διάχυσης της σύγκρουσης. Το Ιράν και συγκεκριµένα το καθεστώς της Τεχεράνης δεν αποσκοπεί στο να κερδίσει, όσο στο να επιβιώσει, δηµιουργώντας κλυδωνισµούς στην παγκόσµια οικονοµία, µέσα από την πιθανότατα πιο αναµενόµενη κίνηση που µπορούσε να κάνει: να κλείσει τα Στενά του Ορµούζ.

Μάλιστα, φέρεται πως ανέµενε την ισραηλινή τακτική, αν θυµηθεί κανείς την «Αποκεντρωµένη Αµυνα Μωσαϊκού», το ιρανικό δόγµα διεξαγωγής του πολέµου. Επρόκειτο για το µάθηµα που έλαβε η Τεχεράνη από την κατάρρευση του καθεστώτος του Σαντάµ Χουσεΐν, µε την εν λόγω στρατηγική να αναπτύσσεται το 2008 από τον τότε επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχαµάντ Αλί Τζαφαρί.

Η κεντρική ιδέα είναι η οργάνωση της αµυντικής δοµής του κράτους σε πολλαπλά περιφερειακά και ηµιαυτόνοµα επίπεδα, αντί για µια ενιαία αλυσίδα διοίκησης, που θα µπορούσε να παραλύσει από ένα χειρουργικό πλήγµα στην ηγεσία. Ετσι, δίνεται µεγάλη αυτονοµία δράσης, ούτως ώστε το σύστηµα να συνεχίσει να λειτουργεί υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, χωρίς να αναµένεται εντολή άνωθεν προκειµένου, επί παραδείγµατι, να ξεκινήσει µια πυραυλική επίθεση ή η εκτόξευση ενός σµήνους drones. Παράλληλα, εξουδετερώνοντας την ηγεσία, το Ισραήλ δεν είναι δεδοµένο ότι «λύνει και το πρόβληµα».


Το παράδειγμα της Χεζμπολάχ και οι συνέπειες της εξουδετέρωσης ηγετών

Το παράδειγµα της «Χεζµπολάχ» είναι ενδεικτικό: Η δολοφονία του Αµπάς αλ Μουσαβί έφερε στην κεφαλή τον Χασάν Νασράλα, που µετέτρεψε την οργάνωση σε αυτό που είναι σήµερα. Αυτό κατέγραψε στο βιβλίο του «Rise and kill fi rst» και ο Ισραηλινός δηµοσιογράφος Ronen Bergman, ότι δηλαδή υπήρχαν αξιωµατούχοι στις Ενοπλες ∆υνάµεις του Ισραήλ που δεν συµφωνούσαν µε την «εξουδετέρωση» του Μουσαβί, καθώς θα µπορούσε να αντικατασταθεί «από κάποιον πιο ριζοσπαστικό».

Ο Τραµπ δεν φαίνεται να θέλει να υποχωρήσει – Στο επίκεντρο δεδοµένα έχει τα Στενά του Ορµούζ, τα οποία επιθυµεί να κρατήσει ανοιχτά, ακόµα και αν απαιτηθεί η αποστολή πολεµικών πλοίων




Ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ και οι αμερικανικές στρατηγικές προτεραιότητες

Σε κάθε περίπτωση, όµως, το Ισραήλ φαίνεται διατεθειµένο να συνεχίσει την τακτική του, επιδιώκοντας να συντρίψει το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης. Το ζητούµενο, ασφαλώς, είναι το να κρατήσει στο πλευρό του µέχρι την –οριστική, εφόσον είναι εφικτό– επίτευξη του αντικειµενικού του στόχου τον Ντόναλντ Τραµπ, µε τον Αµερικανό πρόεδρο να έχει συγκεκριµένα ζητήµατα στα οποία καλείται να αφοσιωθεί: για παράδειγµα, την ύπαρξη µιας µερίδας τουλάχιστον της εκλογικής του βάσης, που λαµβάνει και θέσεις στην κυβερνητική δοµή της Ουάσινγκτον και η οποία διαπνέεται από µια τάση αποµονωτισµού, επιδιώκοντας να περιορίσει τη διεθνή παρουσία των ΗΠΑ, τουλάχιστον σε «περιπέτειες» σε σηµεία όπως η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή.

Αν κάτι, όµως, µπορεί να κρατήσει στο «παίγνιο του πολέµου» (ένα παίγνιο που σηµατοδοτεί βέβαια απώλειες ανθρώπινων ζωών) την Ουάσινγκτον, αυτό είναι το πώς µπορεί να αλλάξει προς το συµφέρον του αµερικανοϊσραηλινού άξονα και αυτού που συχνά νοείται ως «∆ύση», µεταξύ άλλων στο ενεργειακό πεδίο, αλλά και σε αυτό της προβολής ισχύος έναντι της Κίνας πρωτίστως. Ετσι, µια πιθανή ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης αναδιατάσσει τις ισορροπίες, µε το Ιράν, που αποτελούσε «κόµβο» στον «∆ρόµο του µεταξιού» (όπως και κατά την αρχαιότητα, µε τα µνηµεία που υπάρχουν στην επικράτειά του να το καταµαρτυρούν) και εταίρο της Κίνας στη Μέση Ανατολή, να αλλάζει πιθανώς προτεραιότητες. Ηδη εξάλλου υπάρχουν οι εναλλακτικοί δρόµοι-αντίβαρα, όπως για παράδειγµα ο διάδροµος IMEC, µε συνέπεια το Πεκίνο (που επιδιώκει να µείνει «εντός παιχνιδιού» κατά βάση µε τη χρήση της διπλωµατίας) να βλέπει την επιρροή του να µειώνεται. Αυτός, άλλωστε, είναι ο στρατηγικός στόχος της Ουάσινγκτον σταθερά από την επιστροφή Τραµπ στην προεδρία, έχοντας ξεκινήσει ανάλογη «εκστρατεία» στο δυτικό ηµισφαίριο (π.χ. Παναµάς, Βενεζουέλα κ.ά.) και προχωρώντας τώρα και στην «εύφορη Ηµισέληνο» της Ευρασίας.

Με αυτό το σκεπτικό, ο Τραµπ δεν φαίνεται να θέλει να υποχωρήσει. Στο επίκεντρο δεδοµένα έχει τα Στενά του Ορµούζ, τα οποία επιθυµεί να κρατήσει ανοικτά, ακόµα και αν απαιτηθεί η αποστολή πολεµικών πλοίων, καθώς αυτό επιτάσσει το συµφέρον της Αµερικής, ως κυρίαρχης δύναµης στη θάλασσα, που επιδιώκει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Από εκεί και πέρα, υπάρχει και το ενδεχόµενο της πιθανής απόβασης, µιας επιχείρησης που έχει σαφή ρίσκα και συνεπάγεται απώλειες: ήδη, το «USS Tripoli» φέρεται, σύµφωνα µε τα αµερικανικά Μέσα, να µετακινείται προς τη Μέση Ανατολή και πιστεύεται ότι µεταφέρει στρατιώτες της 31ης Εκστρατευτικής Μονάδας Πεζοναυτών (MEU) µε βάση την Οκινάουα. Η εν λόγω δύναµη θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί δεδοµένα σε διαφορετικές επιχειρήσεις, αυξάνοντας το εύρος των επιλογών για τον Αµερικανό πρόεδρο.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά