Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επανέρχεται ως νέος πονοκέφαλος της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να το διατηρήσει ενεργό, αξιοποιώντας ακόμη και στρατιωτικές κινήσεις, μετά τις πρόσφατες επαφές του Γιώργου Γεραπετρίτη σε Τρίπολη και Βεγγάζη. Οι εξελίξεις καταγράφουν μια προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει τη θέση της στη Λιβύη και να επαναβεβαιώσει τη συμφωνία του 2019. Συγκεκριμένα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προχώρησε σε ανάρτηση, με την οποία επιχείρησε να στείλει σαφές μήνυμα ότι το μνημόνιο παραμένει σε ισχύ. Η ανάρτηση αφορούσε τη συμμετοχή τουρκικού UAV τύπου AKINCI σε πολυεθνική άσκηση στη Λιβύη, με την επισήμανση ότι η πτήση πραγματοποιήθηκε «ακολουθώντας τα σύνορα της θαλάσσιας ζώνης αρμοδιότητας» που ορίζονται από τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης. 

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Στρατιωτική διάσταση

Η συγκεκριμένη κίνηση ερμηνεύεται ως προσπάθεια της Άγκυρας να προσδώσει όχι μόνο πολιτική αλλά και στρατιωτική διάσταση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία χρησιμοποιείται ενεργά. Η άσκηση Flintlock 2026, στην οποία εντάχθηκε το τουρκικό UAV, αποτελεί κορυφαία πολυεθνική δραστηριότητα ειδικών δυνάμεων υπό την αιγίδα της AFRICOM, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη συμμετοχή. Στην άσκηση συμμετείχαν δυνάμεις από την Ανατολική και τη Δυτική Λιβύη, στοιχείο που ενισχύει τη σημασία της για τις περιφερειακές ισορροπίες.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Αντίδραση στις ελληνικές κινήσεις

Η τουρκική στάση συνδέεται άμεσα με τις πρόσφατες διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης πραγματοποίησε επαφές τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη, συναντώντας την ηγεσία της δυτικής Λιβύης, αλλά και τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ μαζί με τους γιους του. Οι επαφές αυτές εντάσσονται στη στρατηγική της Αθήνας για ενίσχυση των σχέσεων με τις δύο πλευρές της Λιβύης και για προώθηση διαλόγου σχετικά με την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.

Παράλληλα, η Τουρκία φαίνεται να επιχειρεί άνοιγμα και προς τη Βεγγάζη, παρά τις παραδοσιακά πιο περιορισμένες σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη. Στο πλαίσιο αυτό, μονάδα του Λιβυκού Εθνικού Στρατού μεταφέρθηκε στη Σμύρνη για να συμμετάσχει στην άσκηση EFES 2026, που διοργανώνει η Τουρκία. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρήσει επιρροή σε όλα τα κέντρα εξουσίας της Λιβύης, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.

Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο

Οι κινήσεις της Τουρκίας έρχονται σε μια συγκυρία όπου έχουν ενταθεί οι διεθνείς επαφές και οι στρατιωτικές δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, η Άγκυρα επιχειρεί να κατευνάσει εσωτερικές αντιδράσεις και να απαντήσει σε εξελίξεις όπως η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα και η ενίσχυση στρατιωτικών δυνάμεων σε περιοχές όπως η Κάρπαθος, η Λήμνος και η Κύπρος.

Η προβολή του τουρκολιβυκού μνημονίου ως ενεργού εργαλείου πολιτικής και στρατιωτικής δράσης αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής της Άγκυρας, η οποία επιχειρεί να διατηρήσει την παρουσία της στη Λιβύη και να επηρεάσει τις εξελίξεις στην περιοχή. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με την Ελλάδα και την Τουρκία να κινούνται παράλληλα σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τις θέσεις τους σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.