Η πρόσφατη ένταση στη Σβέρνιτσα της Αλβανίας φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη συστηματική άρνηση του γειτονικού κράτους να αποδώσει τις περιουσίες στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, μέλη της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Ράμα, η πραγματικότητα αποκαλύπτει ότι υπάρχει μια μεθοδευμένη επιχείρηση υφαρπαγής γης με στόχο την οικονομική και πληθυσμιακή αποδυνάμωση του ελληνισμού στην περιοχή. Χρησιμοποιεί, εν ολίγοις, το περιουσιακό ζήτημα ως εργαλείο εκδιωγμού των ομογενών από τις εστίες τους.

Ο Αλβανός πρωθυπουργός, Έντι Ράμα, εμφανίστηκε το Σαββατοκύριακο να «αγνοεί» την ύπαρξη Ελλήνων στη Σβέρνιτσα, μια δήλωση που διαψεύδεται από έκθεση της δικής του κυβέρνησης ήδη από το 2016 προς το Συμβούλιο της Ευρώπης, η οποία κατέγραφε 920 Έλληνες στη Σβέρνιτσα και 4.200 στη γειτονική Νάρτα. Η υποκρισία αυτή συνοδεύτηκε από τα βίαια επεισόδια του περασμένου Σαββατοκύριακου, όπου ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας, δρώντας για λογαριασμό «επενδυτών», εμπόδισαν τους κατοίκους να έχουν πρόσβαση στις περιουσίες τους και στον αιγιαλό. Αυτή η δυσμενής διάκριση αποσκοπεί στο να αναγκάσει τους γηγενείς κατοίκους να μεταναστεύσουν, αποκόπτοντάς τους από τον τόπο τους.

Συρίγος: Η Αλβανία είναι η μοναδική πρώην κομμουνιστική χώρα που δεν έχει ακόμη επιστρέψει τις περιουσίες στους πολίτες της

Το πρόβλημα της μη απόδοσης των περιουσιών στους Έλληνες ομογενείς δεν είναι τυχαίο, αλλά εξυπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι σε όλα τα πρώην κομμουνιστικά κράτη το περιουσιακό λύθηκε προ δεκαετιών, ενώ η Αλβανία αποτελεί θλιβερή εξαίρεση. Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνούς Δικαίου, Άγγελο Συρίγο, «η περιοχή της Νάρτας και της Σβέρνιτσας έξω από τον Αυλώνα είναι απλώς ενδεικτικό του πολύ μεγαλύτερου ζητήματος που υπάρχει με τις ελληνικές περιουσίες στην Αλβανία. Η Αλβανία είναι η μοναδική πρώην κομμουνιστική χώρα που δεν έχει ακόμη επιστρέψει τις περιουσίες στους πολίτες της. Στις περιοχές που κατοικούν αλβανικής καταγωγής πολίτες, η επιστροφή των περιουσιών φτάνει σε ένα ποσοστό 60%. Στις περιοχές που κατοικούν Έλληνες μειονοτικοί εξαρτάται. Στις περιοχές του Αργυροκάστρου και των Αγίων Σαράντα το ποσοστό είναι από 20% έως 30%. Όμως, σε περιοχές που έχουν πολύ μεγάλο τουριστικό ενδιαφέρον, όπως είναι η Χιμάρα, η Νάρτα, η Σβέρνιτσα, το ποσοστό είναι έως 10%. Αυτό είναι διακριτική μεταχείριση σε βάρος της μειονότητας και θα το βρει η Αλβανία μπροστά της κατά την ενταξιακή της πορεία».

Ο κ. Συρίγος διευκρινίζει στο parapolitika.gr το νομικό καθεστώς αυτών των ιδιοκτησιών. Όπως επισημαίνει, όταν κατέρρεε το κομμουνιστικό καθεστώς, ψηφίστηκε ο νόμος «7501 του 1991», ο οποίος έδινε αγροτεμάχια 3.000 τ.μ. σε όλους τους πολίτες, Αλβανούς και Έλληνες ομογενείς, με το δικαίωμα της καλλιέργειας. Αυτοί θεωρούνται και τίτλοι ιδιοκτησίας. Έκτοτε, το καθεστώς βασίστηκε στον ίδιο νόμο για να επιβεβαιώνει ποια γη είναι γεωργική και ποια αποχαρακτηρίζεται και επιτρέπει την ανοικοδόμησή της. Ο τελευταίος νόμος, «20 του 2020», αφορούσε «την τακτοποίηση των περιουσιακών δικαιωμάτων». Διαχώριζε ανάμεσα σε οικίες που ήδη κατοικούνται και στη γεωργική γη, για την οποία δόθηκαν το 1991 δικαιώματα καλλιέργειας. Έκτοτε, ο Ράμα, που ψήφισε τον νόμο, έξι χρόνια μετά αρνείται να τον έχει εφαρμόσει.

Η πολιτική που εφαρμόζει η αλβανική κυβέρνηση σήμερα βασίζεται στον νόμο περί «στρατηγικών επενδύσεων», με την εσκεμμένη κωλυσιεργία στην εγγραφή των τίτλων στο Κτηματολόγιο. Ο νόμος επιτρέπει στο κράτος να απαλλοτριώνει οικόπεδα για ένα ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο προς όφελος «επενδυτών», οι οποίοι συχνά είναι εγχώριοι μεγαλοεργολάβοι ή άτομα που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Όπως είχε αναφέρει σε άρθρο του ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Φρέντη Μπελέρης, είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024, από τα 4 δισ. ευρώ του τζίρου στην οικοδομή, μόνο τα 800 εκατομμύρια διακινήθηκαν μέσω τραπεζών.

"Πάρτι πλαστογράφησης οι τίτλοι ιδιοκτησιών"

Ο ομογενής βουλευτής και πρόεδρος της Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Βαγγέλης Ντούλες, που χθες βρισκόταν στην 5η μεγάλη διαδήλωση στα Τίρανα που έγινε εναντίον της κυβέρνησης Ράμα, μεταφέρει στο parapolitika.gr την κυβερνητική μεθόδευση: «Όλες οι πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί και οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα έχουν απογυμνώσει κυριολεκτικά τους κατοίκους της Νάρτας και της Σβέρνιτσας ιδιοκτησιακά. Και αυτή τη στιγμή προβάλλεται δυναμικά αυτό το ζήτημα. Έχουν υπάρξει και στο παρελθόν μηνύσεις, έχουν υπάρξει αμφισβητήσεις, όμως δεν έχει υπάρξει αποτέλεσμα. Στο υποθηκοφυλακείο λ.χ. της περιφέρειας Αυλώνας, όπου υπάγεται η συγκεκριμένη περιοχή, αλλά και η Χειμάρρα, έχουν αλλάξει σε διάστημα 2,5 ετών 17 διευθυντές. Είτε έχουν παραιτηθεί διότι δεν μπορούσαν να αναλάβουν την ευθύνη των πράξεων που απαιτούνταν από τον κύριο Ράμα είτε έχουν διωχθεί από τις διωκτικές αρχές, με τις κατηγορίες της διαφθοράς. Έχει μετατραπεί σε ένα πάρτι πλαστογράφησης οι τίτλοι ιδιοκτησιών. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε, πέραν από την περίπτωση της συγκεκριμένης, που πλέον είναι πρώτο θέμα στις εξελίξεις στην Αλβανία, ότι η ευρύτερη περιοχή, εδώ μιλάμε για την Αδριατική, αλλά κυρίως η ευρύτερη παράκτια περιοχή του Ιονίου, είναι αντικείμενο αλλοίωσης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος εις βάρος των νόμιμων ιδιοκτητών, ως επί το πλείστον ελληνικής καταγωγής, και υπέρ των πελατειακών συμφερόντων του κυρίου Ράμα. Προσπαθούν οι ιδιοκτήτες όλα αυτά τα χρόνια, φανταστείτε, 36 χρόνια, να αγωνίζεται μία γενιά και να μην μπορεί να αποκαταστήσει τα δικαιώματά της επί των ιδιοκτησιών που κληρονόμησε από τους προγόνους της. Οι ιδιοκτησίες δημεύτηκαν το 1945 και μετά. Μετά το 1990 άρχισε η διαδικασία επιστροφής, αποκατάστασης των ιδιοκτησιών. Και από το 1990 μέχρι το 2026 να μην έχει καταφέρει κάποιος να κατοχυρώσει τις ιδιοκτησίες του. Αυτό γίνεται για να οδηγήσει σε απελπισία και σε απόγνωση τους νόμιμους ιδιοκτήτες. Είτε να προχωρήσουν σε πώληση εκ των προτέρων των ιδιοκτησιών τους σε μεσάζοντες του καθεστώτος του κυρίου Ράμα είτε να παραιτηθούν εντελώς από τις προσπάθειες».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα καλούνται να παρέμβουν αποφασιστικά. Ο ευρωβουλευτής Φρέντης Μπελέρης έχει ήδη θέσει το ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταγγέλλοντας τον εκφοβισμό των κατοίκων και την παραβίαση των περιουσιακών δικαιωμάτων. Το χρονοδιάγραμμα της Ε.Ε. για ολοκλήρωση της εγγραφής των περιουσιών έως το 2030 θεωρείται «όνειρο θερινής νυκτός». Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει διαμηνύσει στα Τίρανα ότι η τήρηση των υποσχέσεων για το περιουσιακό πρέπει να αποτελέσει απαρέγκλιτο όρο για την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας, ώστε να σταματήσει η επιχείρηση αλλοίωσης του ιδιοκτησιακού χάρτη της μειονότητας.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι, λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή της Σβέρνιτσας, υπήρξε ανησυχία των ομογενών για την τύχη του βυζαντινού Μοναστηριού της Ι.Μ. Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που βρίσκεται στο νησί της Σβέρνιτσας στη Λιμνοθάλασσα της Νάρτας. Μέχρι το Σάββατο το περίφραγμα δεν επέτρεπε την πρόσβαση. Σήμερα, ωστόσο, μέρος της περίφραξης έχει φύγει. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εμφανίζεται καθησυχαστικό, επισημαίνοντας: «Παρακολουθούμε την κατάσταση και είμαστε σε επικοινωνία με τις εκκλησιαστικές και άλλες αρμόδιες αρχές. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα που χρειάζεται να τεθεί σχετικά με τη Μονή».