Ζαπορίζια και πυρηνική ασφάλεια συνδέονται για ακόμη μία φορά με τις εξελίξεις στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας ανακοίνωσε ότι τέθηκε σε ισχύ μια τοπική κατάπαυση του πυρός στην περιοχή γύρω από τον μεγαλύτερο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ενέργειας της Ευρώπης. Η προσωρινή εκεχειρία επιτεύχθηκε έπειτα από πολύμηνες διαβουλεύσεις και έχει ως βασικό στόχο να επιτρέψει την αποκατάσταση μιας κρίσιμης γραμμής ηλεκτροδότησης, η οποία θεωρείται ζωτικής σημασίας για την ασφαλή λειτουργία των εγκαταστάσεων. Η εξέλιξη χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική από τον ΔΟΑΕ, καθώς η ενεργειακή τροφοδοσία του σταθμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ψύξη των αντιδραστήρων, παρότι αυτοί παραμένουν εκτός λειτουργίας από την έναρξη του πολέμου. 

Διαβάστε: "Πάγος" από Λαβρόφ για συμφωνία Ρωσίας & Ουκρανίας: "Καμία πρόοδος από την Αλάσκα"

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια βρίσκεται στη νοτιοανατολική Ουκρανία και από τις πρώτες εβδομάδες της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022, πέρασε υπό τον έλεγχο ρωσικών δυνάμεων. Από τότε έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία του πολέμου, καθώς κάθε πρόβλημα στην ηλεκτροδότηση ή στις υποδομές του προκαλεί ανησυχία για πιθανό πυρηνικό ατύχημα.

Ζαπορίζια: Η γραμμή ηλεκτροδότησης που θεωρείται ζωτικής σημασίας

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν υπό τη συνεχή εποπτεία ειδικών του οργανισμού. Τεχνικά συνεργεία και από τις δύο πλευρές θα συμμετάσχουν στην αποκατάσταση της γραμμής ηλεκτροδότησης Ντνιπρόφσκα των 750 κιλοβόλτ, η οποία έχει υποστεί σοβαρές ζημιές εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων. Ο ΔΟΑΕ ανέφερε:  «Στο πλαίσιο εργασιών που θα διεξαχθούν υπό την εποπτεία ειδικών του ΔΟΑΕ, τεχνικοί και των δύο πλευρών θα αρχίσουν μέσα στις επόμενες ημέρες να επισκευάζουν ζημιές σχετιζόμενες με τον πόλεμο στη γραμμή ηλεκτροδότησης Ντνιπρόφσκα των 750 κιλοβόλτ (kV), έπειτα από εκτεταμένη αποναρκοθέτηση της περιοχής».

Πριν ξεκινήσουν οι εργασίες θα προηγηθεί αποναρκοθέτηση της περιοχής, καθώς η γραμμή διέρχεται από ζώνες που έχουν επηρεαστεί άμεσα από τις συγκρούσεις των τελευταίων ετών. Η συγκεκριμένη γραμμή βρίσκεται εκτός λειτουργίας για περισσότερο από δύο μήνες, γεγονός που έχει αυξήσει σημαντικά τους κινδύνους για τη λειτουργία του σταθμού. Οι έξι αντιδραστήρες μπορεί να έχουν τεθεί προληπτικά εκτός παραγωγής, ωστόσο εξακολουθούν να απαιτούν σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να διατηρούνται τα συστήματα ψύξης σε λειτουργία.

Ζαπορίζια: Οι φόβοι για πυρηνικό ατύχημα

Η απώλεια της γραμμής των 750 kV είχε ως αποτέλεσμα ο σταθμός να εξαρτάται αποκλειστικά από μία εναλλακτική γραμμή ηλεκτροδότησης 330 kV. Σύμφωνα με τον ΔΟΑΕ, ακόμη και αυτή η γραμμή έχει παρουσιάσει διακοπές κατά τις τελευταίες εβδομάδες.

Όπως επισημαίνει ο οργανισμός:  «Η γραμμή ηλεκτροδότησης των 750 kV αποσυνδέθηκε πριν από περισσότερο από δύο μήνες, αφήνοντας τον μεγαλύτερο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ενέργειας της Ευρώπης να εξαρτάται πλήρως από μία και μόνο γραμμή 330 kV για τον ηλεκτρισμό που χρειάζεται για να ψύχει τους έξι αντιδραστήρες του που έχουν κλείσει».

Ο ΔΟΑΕ αποκάλυψε επίσης ότι σε αρκετές περιπτώσεις ο σταθμός έχασε ακόμη και αυτή τη μοναδική πηγή τροφοδοσίας, με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθούν οι εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ.  «Τις τελευταίες εβδομάδες, ο πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας της Ζαπορίζια έχει χάσει αρκετές φορές την πρόσβαση και σ' αυτή τη γραμμή ηλεκτροδότησης, κάτι που τον ανάγκασε να αρχίσει να λειτουργεί ως ύστατη λύση τις γεννήτριες ντίζελ που διαθέτει για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».

Η νέα συμφωνία αποτελεί την έκτη κατά σειρά προσωρινή κατάπαυση του πυρός που έχει επιτευχθεί με πρωτοβουλία του επικεφαλής του οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι.

Ο ίδιος σημείωσε ότι:  «συμμετείχαν εποικοδομητικά με τον ΔΟΑΕ σε εβδομάδες ευαίσθητων και περίπλοκων συνομιλιών, στη διάρκεια των οποίων και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να παύσουν το πυρ για χάρη της πυρηνικής ασφάλειας».

Η επιτυχία της συγκεκριμένης συμφωνίας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη διεθνή κοινότητα, καθώς οποιοδήποτε σοβαρό περιστατικό στη Ζαπορίζια θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα της Ουκρανίας.