Οι προσπάθειες προσέγγισης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εξακολουθούν να κινούνται σε εύθραυστο έδαφος, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν μηνύματα αισιοδοξίας αλλά και προειδοποιήσεις. Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι υπάρχει πρόοδος στις συνομιλίες για τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η κατάσταση παραμένει σύνθετη και γεμάτη αβεβαιότητες. Την ίδια στιγμή, οι χώρες του Περσικού Κόλπου παρακολουθούν τις εξελίξεις με αυξανόμενη ανησυχία, καθώς εκτιμούν ότι μια νέα συμφωνία θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή. 

Διαβάστε: Axios: Σχέδιο Τραμπ για ανατροπή στις σχέσεις με την Ευρώπη - Κολακείες σε Κίνα και Ρωσία

Ιράν: Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με δυσκολίες

Οι συνομιλίες μεταξύ των τεχνικών κλιμακίων των δύο χωρών προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι οι συζητήσεις οδηγούν σε συμφωνία για αυστηρούς ελέγχους στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ από την άλλη πλευρά η ιρανική ηγεσία επιμένει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις βασικές αμυντικές της δυνατότητες.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι οι πύραυλοι της χώρας αποτελούν βασικό εργαλείο αποτροπής, υποστηρίζοντας πως χωρίς αυτούς το Ιράν θα ήταν ευάλωτο απέναντι σε εξωτερικές επιθέσεις. Παράλληλα, ιρανικές πηγές παρουσιάζουν τη συμφωνία ως αποτέλεσμα της δικής τους αντοχής και όχι ως προϊόν πίεσης από την Ουάσιγκτον.

Oι φόβοι των χωρών του Κόλπου

Οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τις εξελίξεις. Για δεκαετίες θεωρούσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον βασικό εγγυητή της ασφάλειάς τους. Ωστόσο, οι πολιτικές επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ, τόσο κατά την πρώτη όσο και κατά τη δεύτερη θητεία του, δημιούργησαν αμφιβολίες για το πόσο σταθερή παραμένει αυτή η σχέση.

Η μεγάλη επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας το 2019 αποτέλεσε σημείο καμπής για πολλές κυβερνήσεις της περιοχής. Παρά τις αμερικανικές καταδίκες, αρκετές χώρες άρχισαν να αναρωτιούνται αν οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν αποφασιστικά σε περίπτωση νέας κρίσης. Σήμερα, η πιθανότητα μιας νέας συμφωνίας με το Ιράν προκαλεί ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό.

Τα Στενά του Ορμούζ και η ενεργειακή ασφάλεια

Ένα από τα ζητήματα που προκαλούν τις μεγαλύτερες ανησυχίες αφορά τα Στενά του Ορμούζ. Η συμφωνία προβλέπει αυξημένο ρόλο του Ιράν στην εποπτεία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις εξαγωγές ενέργειας των χωρών του Κόλπου.

Η ένταση αυξήθηκε περαιτέρω όταν το Ιράν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμών στη διέλευση πλοίων. Ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε άμεσα, χαρακτηρίζοντας ψευδείς τις πληροφορίες περί διοδίων και προειδοποιώντας ότι αν οι διαβεβαιώσεις της Τεχεράνης αποδειχθούν ανακριβείς, οι συνομιλίες θα διακοπούν αμέσως.

Νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η συμφωνία συνοδεύεται επίσης από σχέδιο οικονομικής στήριξης του Ιράν ύψους 300 δισ. δολαρίων, εξέλιξη που προκαλεί πρόσθετες ανησυχίες στους γείτονές του. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η εισροή νέων πόρων θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης.

Παρά τις επιφυλάξεις τους, οι χώρες του Κόλπου αναγνωρίζουν ότι δεν διαθέτουν εναλλακτική στρατηγική συμμαχία αντίστοιχης βαρύτητας με αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών. Για τον λόγο αυτό επιχειρούν να διατηρήσουν στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, ενώ παράλληλα εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης των δικών τους αμυντικών δυνατοτήτων και ανάπτυξης νέων περιφερειακών συνεργασιών.

Οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων αναμένεται να κρίνουν αν η νέα προσέγγιση ΗΠΑ – Ιράν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη σταθερότητα ή αν θα ανοίξει έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.