Λίγο μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Hurriyet αποκαλύπτει ότι το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, το οποίο μπλοκάρει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, έχει πουληθεί σε χώρα του Κόλπου και η σχετική ανακοίνωση θα γίνει σήμερα. «Αντί να ρωτάμε "τι θα συμβεί με τους S-400;", ίσως θα έπρεπε να ρωτάμε "τι συνέβη στους S-400;"», αναφέρει με νόημα ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Hurriyet Αμπντουλκαντίρ Σελβί. Ο Σελβί εξηγεί ότι επιχείρησε να μάθει τι έχει γίνει με το ρωσικό σύστημα που αγόρασε η Τουρκία και πού βρίσκεται σήμερα.

Τη μεταβίβαση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου παρουσιάζει ως το επικρατέστερο σενάριο για την υπέρβαση του αδιεξόδου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις η φιλοκυβερνητική εφημερίδα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η συγκεκριμένη φόρμουλα θεωρείται από αμερικανικής πλευράς η πλέον συμβατή με το ισχύον νομικό πλαίσιο, ανοίγοντας τον δρόμο τόσο για την άρση των κυρώσεων CAATSA όσο και για την επανεκκίνηση της διαδικασίας σχετικά με τα μαχητικά F-35, χωρίς όμως να σημαίνει αυτόματα και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.

«Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχω συγκεντρώσει, τα συστήματα S-400 έχουν πωληθεί σε τρίτη χώρα. Η πώληση θα ανακοινωθεί σήμερα. Τα συστήματα S-400 προορίζονται για μια χώρα του Κόλπου. Χθες γίνονταν οι τελικές διευθετήσεις. Μου αναφέρθηκε ότι τα τελευταία εκκρεμή ζητήματα επιλύθηκαν μέχρι τα μεσάνυχτα. Κάποιοι λένε ότι πρόκειται για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, άλλοι αναφέρουν το Κατάρ. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να περιμένουμε την επίσημη ανακοίνωση», γράφει ο δημοσιογράφος.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μετά τις ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones αναζητούν αντιαεροπορικά συστήματα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο. Το ίδιο κάνει και το Κατάρ μετά τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς κατά τοποθεσιών όπου βρίσκονταν στελέχη της Χαμάς στην Ντόχα τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Φόρμουλα για τους S-400

Η Hurriyet υποστηρίζει ότι σήμερα υπάρχουν δύο παράλληλα, αλλά διακριτά ζητήματα στις σχέσεις Άγκυρας-Ουάσινγκτον: οι κυρώσεις CAATSA και η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Όπως επισημαίνει, η άρση των κυρώσεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και επιστροφή στα F-35, αλλά αφαιρεί ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και νομικά εμπόδια.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, σύμφωνα με πληροφορίες από Αμερικανούς αξιωματούχους, η ισχυρότερη επιλογή που εξετάζεται είναι η πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα του Κόλπου, η οποία ακόμη δεν έχει γίνει γνωστή.

Όπως σημειώνει, η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση να μην περιλαμβάνονται πλέον οι S-400 στο τουρκικό οπλοστάσιο.

Παράλληλα επισημαίνεται ότι εναλλακτικές λύσεις που είχαν συζητηθεί στο παρελθόν, όπως η αποθήκευση των συστημάτων στην Τουρκία, η αφαίρεση των μηχανισμών ενεργοποίησης ή η φύλαξή τους υπό κοινό έλεγχο, δεν θεωρούνται από τις ΗΠΑ συμβατές με το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Η εφημερίδα προσθέτει ότι, βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη με τη Ρωσία, οποιαδήποτε μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα απαιτεί τη συναίνεση της Μόσχας και αναφέρει πως, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ρωσική πλευρά δεν εμφανίζεται καταρχήν αρνητική σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Οι προϋποθέσεις για την άρση της CAATSA

Η Hurriyet υπενθυμίζει ότι οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν το 2020 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία και αφορούσαν κυρίως την τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η άρση τους προϋποθέτει πιστοποίηση του Αμερικανού προέδρου προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον S-400 στο οπλοστάσιό της ή άλλο αντίστοιχο ρωσικό σύστημα και ότι έχει δεσμευθεί να μην προμηθευτεί ανάλογα συστήματα στο μέλλον.

Ξεχωριστή διαδικασία για τα F-35

Η εφημερίδα διευκρινίζει ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί ανεξάρτητη διαδικασία από την άρση των κυρώσεων.

Όπως αναφέρει, ακόμη και μετά την άρση της CAATSA θα απαιτηθούν νέα πολιτικά, νομικά και τεχνικά βήματα, μεταξύ των οποίων ενημέρωση του Κογκρέσου από τον Λευκό Οίκο, δεκαπενθήμερη περίοδος κοινοβουλευτικού ελέγχου και τεχνικές αξιολογήσεις ασφαλείας από το Πεντάγωνο και το Γραφείο του Κοινού Προγράμματος F-35.

Η Χουριέτ σημειώνει ακόμη ότι παραμένει ανοικτό το ερώτημα εάν η Τουρκία θα επανενταχθεί ως εταίρος-παραγωγός ή μόνο ως χώρα-πελάτης.

Σενάριο για τα έξι F-35

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, εφόσον προχωρήσουν θετικά οι διαδικασίες, το πρώτο θέμα που ενδέχεται να εξεταστεί είναι η παράδοση των έξι F-35 που είχαν ήδη κατασκευαστεί για την Τουρκία και για τα οποία η Άγκυρα είχε καταβάλει το αντίτιμο πριν αποβληθεί από το πρόγραμμα.

Η εφημερίδα σημειώνει ότι πριν από οποιαδήποτε παράδοση θα απαιτηθούν εργασίες συντήρησης των αεροσκαφών, νέα εκπαίδευση πιλότων και επαναπιστοποίηση τεχνικού προσωπικού.

Εξελίξεις για το πρόγραμμα KAAN

Η Hurriyet αναφέρει επίσης ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο η διαδικασία έγκρισης από τις ΗΠΑ για την εξαγωγή 80 κινητήρων συνολικής αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων, οι οποίοι προορίζονται για 40 μαχητικά αεροσκάφη KAAN.

Κατά την εφημερίδα, η αμερικανική έγκριση αποτελεί πολιτικό μήνυμα ότι η Ουάσινγκτον είναι διατεθειμένη να επαναφέρει σταδιακά τη συνεργασία με την Τουρκία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, ξεκινώντας όμως από λιγότερο ευαίσθητους τομείς και όχι άμεσα από το πρόγραμμα των F-35.