Την επιτακτική ανάγκη για τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρότερου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο υπογραμμίζει η Έκθεση για την Ασφάλεια των Παιδιών στο Διαδίκτυο, η οποία συντάχθηκε και παρουσιάστηκε από την αρμόδια Ειδική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συγκεκριμένη έκθεση χαρτογραφεί διεξοδικά τόσο τις ευκαιρίες όσο και τις σοβαρές απειλές που κρύβει ο ψηφιακός κόσμος. Στο μικροσκόπιο των ειδικών βρέθηκαν οι αλγόριθμοι των δημοφιλών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι είναι σχεδιασμένοι να εγκλωβίζουν την προσοχή των παιδιών, επηρεάζοντας άμεσα την ψυχολογική τους ανάπτυξη. Μεταξύ των βασικών συστάσεων της Κομισιόν είναι η πλήρης αποχή από τις οθόνες για νήπια ηλικίας κάτω των 3 ετών.

Διαβάστε: ΕΕ: Νέο πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στα social media - "Περιορισμούς κατάλληλους για κάθε ηλικιακή ομάδα", προανήγγειλε η φον ντερ Λάιεν (Βίντεο)

Το ζήτημα σχολίασε με ιδιαίτερα αυστηρό ύφος η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τις τεχνολογικές εταιρείες: «Στην Ευρώπη πιστεύουμε ότι τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν με την καθοδήγηση των γονιών τους και όχι των αλγορίθμων που επιδιώκουν να κρατούν την προσοχή τους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι παιχνίδι».


60% των παιδιών μπροστά από τις οθόνες βιώνουν συναισθηματικά ή ψυχοκοινωνικά προβλήματα

Τα στατιστικά δεδομένα που φέρνει στο φως η έρευνα προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς αποδεικνύουν ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο αποτελεί πλέον καθημερινότητα. Οι νεαροί Ευρωπαίοι δαπανούν κατά μέσο όρο από 4 έως και 6 ώρες την ημέρα μπροστά από μια οθόνη.

Η υπερβολική αυτή έκθεση έχει βαρύ τίμημα για την ψυχική υγεία της νέας γενιάς, καθώς σχεδόν 6 στα 10 παιδιά (ποσοστό κοντά στο 60%) ομολογούν ότι έχουν έρθει αντιμέτωπα με συναισθηματικά ή ψυχοκοινωνικά προβλήματα κατά τη διάρκεια της πλοήγησής τους στον κυβερνοχώρο.


Μπλόκο στους εθιστικούς αλγορίθμους και τις "σκοτεινές πρακτικές"

Στο επίκεντρο των νέων προτεραιοτήτων τίθεται η αυστηρή απόδοση ευθυνών στις ψηφιακές πλατφόρμες. Οι κολοσσοί της τεχνολογίας υποχρεούνται πλέον να επανασχεδιάσουν εκ βάθρων τις υπηρεσίες τους, διασφαλίζοντας ένα εκ των προτέρων (by design) ασφαλές περιβάλλον για τους ανηλίκους. Αυτό σημαίνει την οριστική κατάργηση λειτουργιών που καλλιεργούν τον εθισμό ή παρασύρουν τους νεαρούς χρήστες σε επιζήμιες επιλογές.

Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν τόσο οι χειραγωγικοί αλγόριθμοι όσο και οι λεγόμενες «σκοτεινές πρακτικές» (dark patterns), οι οποίες επιστρατεύονται σκόπιμα για να κρατούν τους χρήστες εγκλωβισμένους και συνδεδεμένους για όσο το δυνατόν περισσότερη ώρα. Στην κατεύθυνση αυτή, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιστρατεύει ήδη το αυστηρό νομικό οπλοστάσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), βάζοντας στο μικροσκόπιο τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.


Ηλικιακοί περιορισμοί και επαλήθευση ηλικίας

Η δεύτερη βασική προτεραιότητα αφορά την εφαρμογή αποτελεσματικών ηλικιακών περιορισμών και συστημάτων επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.

Στόχος είναι τα παιδιά να αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μόνο όταν έχουν φτάσει στην κατάλληλη ηλικία.

Η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να προστατεύει την ιδιωτικότητα των χρηστών και παράλληλα να ενισχύει τον ρόλο των γονέων.

Πρόταση για ελάχιστη ηλικία στα social media

Η έκθεση προτείνει επίσης τον καθορισμό ελάχιστης ηλικίας για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως επισημαίνεται, αντίστοιχα ηλικιακά όρια ισχύουν ήδη για δραστηριότητες όπως η οδήγηση ή η κατανάλωση αλκοόλ και θα πρέπει να εξεταστεί ένα αντίστοιχο πλαίσιο και για την πρόσβαση στα social media.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα μικρά παιδιά και κυρίως σε όσα είναι ηλικίας κάτω των 3 ετών, για τα οποία προτείνεται να μην υπάρχει καθόλου έκθεση σε οθόνες.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά, η χρήση ηλεκτρονικών συσκευών θα πρέπει να γίνεται με γονική επίβλεψη και με σαφείς χρονικούς περιορισμούς.

Σύμφωνα με το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να μελετήσει τα στοιχεία και τις προτάσεις της έκθεσης και να παρουσιάσει σχετική πρωτοβουλία μετά το καλοκαίρι.