Έναν σταθερό σύµµαχο, µε πληθώρα παρεµβάσεων για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στη χώρα µας και την επανένωση του µνηµείου, που «ακρωτηριάστηκε» από τον λόρδο Έλγιν τα χρόνια 1801-1804, βρίσκει πλέον η Ελλάδα στην Ντάουνινγκ Στριτ. Ο λόγος για τον Άντι Μπέρναµ, ο οποίος διαδέχθηκε τον Κιρ Στάρµερ στην πρωθυπουργία, δηµιουργώντας προσδοκίες πως ίσως θα µπορούσαν να υπάρξουν εξελίξεις αναφορικά µε την ευόδωση ενός διαχρονικού στόχου.

Διαβάστε: Γλυπτά του Παρθενώνα: Υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα ο νέος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Άντι Μπέρναμ - "Στείλτε τα πίσω" (Βίντεο)


Το Μουσείο της Ακρόπολης, η τροποποίηση του νομοσχεδίου

Ο Aντι Μπέρναµ έχει ταχθεί σταθερά επί 25 έτη υπέρ του σκοπού αυτού, εκφράζοντας ανοιχτά τη θέση του και αναλαµβάνοντας και συγκεκριµένες πρωτοβουλίες, είτε ως µέλος του βρετανικού Κοινοβουλίου είτε ακόµα και ως δήµαρχος του Μάντσεστερ, προτού επιστρέψει και πάλι στην κεντρική πολιτική σκηνή. Τον Οκτώβριο του 2001, µόλις τέσσερις µήνες αφότου είχε εκλεγεί βουλευτής των Εργατικών, επί διακυβέρνησης Μπλερ, έβαλε την υπογραφή του σε πρόταση ψηφίσµατος (Early Day Motion) στη Βουλή των Κοινοτήτων, µε τίτλο «Τα Μάρµαρα του Παρθενώνα και το Μουσείο Ακρόπολης». Οι υπογράφοντες βουλευτές καλούσαν τη βρετανική κυβέρνηση «να εισέλθει πάραυτα σε συζητήσεις µε την ε ληνική κυβέρνηση, µε σκοπό την επιστροφή των Μαρµάρων του Παρθενώνα στην Αθήνα, ώστε να εκτεθούν στην αίθουσα του Μουσείου Ακρόπολης, όταν αυτό ανοίξει».

Πιο βαρύνουσας σηµασίας, όµως, ήταν η ενέργειά του λίγους µήνες αργότερα, το 2002, όταν έγινε ένας εκ των επτά εισηγητών σχεδίου νόµου (Private Members’ bill), που προέβλεπε την τροποποίηση του νόµου-θεµέλιου λίθου επί του οποίου στηρίζει την άρνησή του το Βρετανικό Μουσείο για επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα: Πρόκειται για τον «Νόµο περί Βρετανικού Μουσείου» του 1963, ο οποίος απαγορεύει στο ίδρυµα να εκχωρεί εκθέµατα από τη συλλογή του. Ο Μπέρναµ συµµετείχε, δε, στην υποβολή άλλων δύο ψηφισµάτων και ακόµα ενός σχεδίου νόµου, το 2002 και το 2003, µε φόντο και τη διεξαγωγή των Ολυµπιακών Αγώνων στην Αθήνα, το 2004. Τον ίδιο ζήλο επέδειξε και κατά τη σύντοµη θητεία του στο υπουργείο Πολιτισµού, το 2008, στην κυβέρνηση του Γκόρντον Μπράουν. Στο αξίωµα έµεινε περί τον ενάµιση χρόνο, πριν αναλάβει το χαρτοφυλάκιο της Υγείας έπειτα από ανασχηµατισµό, ωστόσο διπλωµατικές πηγές σηµείωναν πως ήταν δεκτικός για εξεύρεση λύσης σε συνάντηση που είχε µε την ελληνική πλευρά. Οι προσπάθειες, όµως, έµειναν τότε ηµιτελείς, συνεπεία της αλλαγής στη σύνθεση της κυβέρνησης του Λονδίνου.


Η κατάλληλη στιγμή για την επιστροφή

Ο Μπέρναµ δεν έµεινε «σιωπηλός» ως προς το ζήτηµα ούτε και όταν αναδείχθηκε δήµαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, αξίωµα που διατήρησε από το 2017 µέχρι και τον Ιούνιο του 2026, όταν επέστρεψε στη Βουλή των Κοινοτήτων, µετά την επικράτησή του στις αναπληρωµατικές εκλογές (σ.σ.: αυτό ήταν το προαπαιτούµενο για να αναδειχθεί επικεφαλής των Εργατικών και πρωθυπουργός). «∆εδοµένης της νέας θέσης της Βρετανίας στον κόσµο (σ.σ.: µετά το Brexit), τώρα είναι η κατάλληλη στιγµή για να επιστρέψουµε τα Μάρµαρα. Και πρέπει να το κάνουµε στη µνήµη του Εντι!», έγραψε στο Twitter (µετέπειτα X) στις 7 Μαρτίου 2020. Ο Εντι, στον οποίο αναφέρθηκε, ήταν ο Εντι Ο’ Χάρα, βουλευτής των Εργατικών και πρόεδρος της βρετανικής επιτροπής για την Επανένωση των Μαρµάρων του Παρθενώνα (BCRPM), ο οποίος πέθανε το 2016.

Οι πιο πρόσφατες τοποθετήσεις του Μπέρναµ σηµειώθηκαν πριν από περίπου τριάµισι χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2023. Αφενός στις 16/2, όταν, κατά τη διάρκεια τελετής στο Μουσείο του Μάντσεστερ, ο δήµαρχος της πόλης κλήθηκε να σχολιάσει δηλώσεις του προέδρου του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Οσµπορν, σύµφωνα µε τις οποίες επεδίωκε να συνάψει µια «υβριδική» συµφωνία µε την Ελλάδα, µε επίµαχο τον… δανεισµό τους στη χώρα µας: «Ο Τζορτζ Οσµπορν πρέπει να επιστρέψει τα Μάρµαρα!», ήταν η ξεκάθαρη δήλωσή του. Επανήλθε, δε, µέσω ανάρτησης την αµέσως επόµενη ηµέρα: «Στείλτε τα πίσω, χωρίς αστερίσκους. Και ας εκµεταλλευτούµε τον πολιτισµό, για να αλλάξουµε το πώς βλέπει ο υπόλοιπος κόσµος τη Βρετανία».


Υπέρ της επιστροφής και ο Κόρμπιν

Ο Αντι Μπέρναµ δεν είναι ο πρώτος ηγέτης των Εργατικών που τάσσεται άνευ περιστροφών υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Φειδία στην πατρογονική τους εστία. Τις αυτές θέσεις είχε εκφράσει και ο Τζέρεµι Κόρµπιν το 2018 στα «Νέα». «Για εµένα είναι ξεκάθαρο ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Ελλάδα. Φτιάχτηκαν στην Ελλάδα και βρίσκονται εκεί επί χιλιάδες χρόνια, µέχρι που τα πήρε ο λόρδος Ελγιν. Όπως και µε οτιδήποτε έχει κλαπεί ή αφαιρεθεί από µια χώρα που τελούσε υπό κατοχή ή ήταν αποικία -συµπεριλαµβανοµένων των αντικειµένων που λεηλατήθηκαν από άλλες χώρες στο παρελθόν-, έτσι και εδώ θα πρέπει να αρχίσουµε εποικοδοµητικές συνοµιλίες µε την ελληνική κυβέρνηση για την επιστροφή των Γλυπτών», ήταν η αναφορά του.

Παράλληλα, ο Μπέρναµ δεν είναι ο πρώτος Βρετανός πρωθυπουργός που συνηγορεί υπέρ του ελληνικού αιτήµατος. Το ίδιο, κάποτε, έκανε και ο Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος, ωστόσο, πριν ακόµα περάσει το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ, είχε ήδη αλλάξει στάση, σε σχέση µε την περίοδο που ήταν νέος, παρά τον διάσηµο φιλελληνισµό του. Το 2021, άλλωστε, ήδη τόνιζε πως τα Γλυπτά δεν θα επιστραφούν «ποτέ» στην Ελλάδα, ανακρούοντας πρύµναν σε όσα έγραφε ο ίδιος ως φοιτητής σε άρθρο του στο «Debate», το επίσηµο περιοδικό του Συλλόγου Φοιτητών του Πανεπιστηµίου της Οξφόρδης, το 1986: «Τα Ελγίνεια Μάρµαρα θα πρέπει να φύγουν από αυτή τη βόρεια κουλτούρα ενοχής και κατανάλωσης ουίσκι και να εκτεθούν εκεί όπου ανήκουν: σε µια χώρα του λαµπρού φωτός του ήλιου και του τοπίου του Αχιλλέα».

Εν κατακλείδι, το µείζον ζήτηµα παραµένει πως η αρµοδιότητα για τη λήψη αποφάσεων παραµένει στο Βρετανικό Μουσείο (λόγω του νόµου του 1963, που αναφέρθηκε ανωτέρω), µε το οποίο οι διαπραγµατεύσεις δεν έχουν οδηγήσει σε κάποιο απτό αποτέλεσµα. Μένει να φανεί αν τώρα θα υπάρξει κάποια νέα, διαφορετική δυναµική.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"