Την ώρα που η Γαλλία και η Ισπανία αντιμετωπίζουν μερικές από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές των τελευταίων ετών, οι επιστήμονες επισημαίνουν πως τα λεγόμενα «σύννεφα της φωτιάς» επιδεινώνουν κατά πολύ την όλη κατάσταση. Οι δασικές φωτιές, όπως εξηγούν οι Αρχές, εξαπλώνονται συνήθως όταν συνδυάζονται υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και ισχυροί άνεμοι. Ωστόσο, όταν μια φωτιά αποκτήσει πολύ μεγάλη ένταση, μπορεί να δημιουργήσει το δικό της καιρικό σύστημα. Η πιο ακραία εκδήλωση αυτού του φαινομένου είναι τα πυροσωρειτομελανίας, δηλαδή καταιγιδοφόρα νέφη που γεννιούνται από την ίδια τη φωτιά.


Ανησυχία σε Γαλλία και Ισπανία για τις μεγάλες φωτιές

Με απλά λόγια, σύμφωνα με αναλυτικό δημοσίευμα του Guardian, τα «συννεφά φωτιάς» είναι τεράστια καταιγιδοφόρα σύννεφα που δημιουργούνται από μια μεγάλη δασική πυρκαγιά.

Συγκεκριμένα, οι μεγάλες φωτιές απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες θερμότητας και ενέργειας, οι οποίες ανεβάζουν γρήγορα προς τα πάνω μια στήλη καπνού. Όταν αυτή φτάσει σε αρκετά μεγάλο ύψος, η χαμηλότερη ατμοσφαιρική πίεση προκαλεί ψύξη του αέρα και οι υδρατμοί συμπυκνώνονται, σχηματίζοντας ένα σύννεφο. Το νέφος αυτό μπορεί να παράγει κεραυνούς αλλά και πολύ ισχυρούς ανέμους. Εάν η πυρκαγιά είναι αρκετά μεγάλη και έντονη, το σύννεφο μπορεί να εξελιχθεί σε «σύννεφο φωτιάς», φτάνοντας σε ύψος 10 έως 15 χιλιομέτρων και διαπερνώντας ακόμη και τη στρατόσφαιρα. Η NASA τα έχει χαρακτηρίσει χαρακτηριστικά ως τον «δράκο που εξαπολύει ανάμεσα στα σύννεφα».


Τι εξηγεί ο Ρικ ΜακΡέι

«Πρόκειται ουσιαστικά για μια πλήρη καταιγίδα που σχηματίζεται μέσα στη στήλη καπνού της πυρκαγιάς», αναφέρει με τη σειρά του ο Ρικ ΜακΡέι, επίκουρος καθηγητής στην ερευνητική ομάδα δασικών πυρκαγιών του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW). «Αυτά τα φαινόμενα μπορούν να επηρεάσουν έως και 10.000 κυβικά χιλιόμετρα της ατμόσφαιρας, επομένως οι επιπτώσεις τους είναι τεράστιες».

Όταν σχηματίζονται σύννεφα φωτιάς, συνεχίζουν, δημιουργούν ανέμους που μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά την εξάπλωση της εκάστοτε πυρκαγιάς. Παράλληλα, είναι δυνατόν να παράγουν δικούς τους κεραυνούς, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να προκαλέσουν νέες πύρινες εστίες σε μεγάλες αποστάσεις από το αρχικό μέτωπο.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ισχυρές ριπές ανέμου που συνοδεύουν αυτά τα σύννεφα κάνουν τη συμπεριφορά της φωτιάς «εξαιρετικά απρόβλεπτη», αυξάνοντας τον κίνδυνο τόσο για τους πυροσβέστες όσο και για τους κατοίκους των περιοχών που απειλούνται.

 «Η παρουσία ενός τέτοιου νέφους αποτελεί απόδειξη ότι η πυρκαγιά είναι εξαιρετικά επικίνδυνη», τονίζει ο ΜακΡέι, ο οποίος εργάστηκε επί 30 χρόνια ως ανώτερος αξιωματικός διαχείρισης δασικών πυρκαγιών. «Επιβεβαιώνει ότι οι μαζικές εκκενώσεις πληθυσμού είναι απολύτως δικαιολογημένες». Αξίζει να τονιστεί ως προς την εμφάνισή τους, ότι η Αυστραλία άρχισε να καταγράφει «σύννεφα φωτιάς» στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο γίνεται ολοένα και συχνότερο.


Οι πυρκαγιές στην Καλιφόρνια το 2022

Αντίστοιχα σύννεφα σχηματίστηκαν και κατά τη διάρκεια των μεγάλων πυρκαγιών στην Καλιφόρνια το 2022. Για τη Γαλλία, όμως, ενδέχεται να πρόκειται για μια πρωτόγνωρη κατάσταση.

Εάν επιβεβαιωθεί η δημιουργία του φαινομένου, θα είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται επίσημα στη χώρα, διευκρινίζει το ίδιο δημοσίευμα: «Είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία καλείται να αντιμετωπίσει ρητά το ενδεχόμενο ενός pyroCb», αναφέρει ο ΜακΡέι. «Το ζήτημα δεν είναι αν σχηματίστηκε πριν από λίγες ημέρες, αλλά αν θα εμφανιστεί την Τρίτη ή την Τετάρτη αυτής της εβδομάδας».

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η κλιματική κρίση δημιουργεί ολοένα πιο ευνοϊκές συνθήκες τόσο για την εκδήλωση μεγάλων δασικών πυρκαγιών όσο και για τον σχηματισμό αυτών των ακραίων νεφών. «Δεν πρόκειται απλώς για αύξηση της θερμοκρασίας. Μιλάμε για συνολικές αλλαγές στο κλίμα», εξηγεί ο ΜακΡέι. «Αλλάζουν οι συνθήκες στην ατμόσφαιρα, αλλάζει ο καιρός στην επιφάνεια της Γης και μεταβάλλονται πολλοί ακόμη παράγοντες».

Καταληκτικά, τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι αυτή η τάση αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.