Μια δήλωση που δεν πέρασε απαρατήρητη έκανε προ ολίγων ηµερών ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στη Ριζούντα, την ιδιαίτερη πατρίδα του. Μιλώντας σε υποστηρικτές του κόµµατός του, AKP, έκανε για πρώτη φορά λόγο για εκλογές, οι οποίες «πλησιάζουν», δίνοντας την εικόνα πως πρόκειται για κάτι επικείµενο, χωρίς να ανοίξει περαιτέρω τα «χαρτιά» του. «Μέσα σε αυτό το κλίµα ενότητας και οµοψυχίας, επαναλαµβάνω την πεποίθησή µου ότι, Θεού θέλοντος, θα έχουµε επιτυχία και στις εκλογές που πλησιάζουν», δήλωσε, αφού αναφέρθηκε στην 25ετή διακυβέρνηση του κόµµατός του και υποσχέθηκε ένα «ευτυχισµένο, ειρηνικό και λαµπρό µέλλον» για τα 86 εκατοµµύρια πολίτες της χώρας, Τούρκους, Κούρδους, Αραβες και Λαζούς.

Αν και πρόκειται για µήνυµα προς την κοµµατική βάση να παραµείνει αρραγής, το σενάριο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, πριν από τις 14 Μαΐου 2028, µπαίνει µε µεγαλύτερη ένταση στο τραπέζι. Μέχρι τώρα, αξιωµατούχοι του Κόµµατος ∆ικαιοσύνης και Ανάπτυξης, αλλά και του ακροδεξιού Κόµµατος Εθνικιστικής ∆ράσης (MHP), κυβερνητικού εταίρου του AKP, διεµήνυαν ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν στην «ώρα τους». Παράλληλα, υπογράµµιζαν πως, αν οι κάλπες στηθούν νωρίτερα από τον Μάιο του 2028, ο Ερντογάν θα µπορούσε να θέσει υποψηφιότητα.

Τι σηματοδοτούν οι πρόωρες εκλογές για τον Ερντογάν

Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τούρκος πρόεδρος θα επιθυµούσε πρόωρη προσφυγή στη λαϊκή ετυµηγορία: ακόµα µία θητεία στο ύπατο αξίωµα, όπως είπε στα «Π» ο Αντώνης Κλάψης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τµήµα Πολιτικής Επιστήµης και ∆ιεθνών Σχέσεων του Πανεπιστηµίου Πελοποννήσου. Υπενθυµίζεται πως στην τουρκική προεδρία υπάρχει ανώτατο όριο δύο πενταετών θητειών, το οποίο συµπληρώνεται για τον Ερντογάν, εφόσον οι εκλογές γίνουν στον προβλεπόµενο χρόνο.

Αυτό αλλάζει, ωστόσο, στην περίπτωση πρόωρων εκλογών. Το Αρθρο 116 του τουρκικού Συντάγµατος προβλέπει ότι, εάν η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση αποφασίσει, µε πλειοψηφία τριών πέµπτων, δηλαδή µε 360 ψήφους, τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών κατά τη διάρκεια της δεύτερης προεδρικής θητείας, ο εν ενεργεία πρόεδρος αποκτά δικαίωµα να είναι εκ νέου υποψήφιος, χωρίς να απαιτείται συνταγµατική αναθεώρηση. Η πρόβλεψη αυτή δεν συνιστά παραβίαση του ορίου των θητειών.

Αντίθετα, αποτελεί εξαίρεση που προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα και µπορεί να αξιοποιηθεί, εφόσον διαµορφωθούν οι κατάλληλοι πολιτικοί συσχετισµοί. Πρόκειται για πρόβλεψη που θεσπίστηκε µετά την υιοθέτηση του προεδρικού συστήµατος κατά τη συνταγµατική αναθεώρηση του 2017 και αφού ο Ερντογάν είχε ήδη εκλεγεί απευθείας από τον λαό το 2014, όταν το σύστηµα ήταν ακόµη κοινοβουλευτικό. Σηµειώνεται πως η Ανώτατη Εκλογική Επιτροπή δικαίωσε την «ανάγνωση» του AKP το 2023, σύµφωνα µε την οποία ο Ερντογάν θα µπορούσε να διεκδικήσει τρίτη θητεία, κόντρα στη θέση της αντιπολίτευσης ότι έπρεπε να υπολογιστεί και η θητεία της περιόδου 2014-2018.

Λείπουν 32 έδρες

Ενα ερώτηµα είναι το πότε θα µπορούσαν να διεξαχθούν οι εκλογές. Υπάρχουν αναφορές στην Τουρκία πως «πρόωρη» θα µπορούσε να θεωρηθεί ακόµα και η προσφυγή στις κάλπες τον Απρίλιο του 2028, έναν µήνα πριν από τη λήξη των θητειών στην προεδρία και τη Βουλή. Αυτό είχε γράψει σε άρθρο του στο Anadolu, τον Ιούνιο, ένας από τους κορυφαίους συµβούλους του Ερντογάν, ο νοµικός Μεχµέτ Ουτσούµ, δείχνοντας µάλιστα και τη 16η Απριλίου ως πιθανή ηµεροµηνία, καθώς θα συµπληρώνονταν 11 χρόνια από το δηµοψήφισµα του 2017.

Η δήλωση αυτή έρχεται εν µέσω επαναλαµβανόµενων τοποθετήσεων του κόµµατος του Ερντογάν για ένα νέο Σύνταγµα, που δεν αποκλείεται να τροποποιούσε ή ακόµα και να καταργούσε το όριο των θητειών. Σε κάθε περίπτωση, ο δρόµος δεν είναι στρωµένος µε ροδοπέταλα. Προκειµένου να συµπληρωθεί το «360» στη Βουλή, λείπουν από τον κυβερνητικό συνασπισµό 32 έδρες. Με αυτό ως δεδοµένο, το φιλοκουρδικό DEM ενδέχεται να αναδειχθεί σε ρυθµιστή. Ενας πιθανός προσεταιρισµός των Κούρδων θα προκαλούσε «πίεση από το πιο εθνικιστικό κοµµάτι», που υποστηρίζει τον Ερντογάν, αλλά και από την αντιπολίτευση, η οποία θα τον παρουσίαζε ως «προδοσία» της «κεµαλικής κληρονοµιάς» και της «ενότητας» του κράτους, όπως είπε ο κ. Κλάψης.

"Το δυτικό κοµµάτι είναι ενάντια στον Ερντογάν, το εσωτερικό είναι το πιο συντηρητικό και υπέρ του Ερντογάν και οι Κούρδοι αποτελούν µια κατηγορία µόνοι τους"


Η αντιπολίτευση βρίσκεται σε µεγάλη πίεση στην Τουρκία. Πέρα από τις εσωτερικές ανακατατάξεις και την ίδρυση του Νέου Κόµµατος από 90 βουλευτές του κεµαλικού CHP και του καθαιρεθέντος Οζγκιούρ Οζέλ, το κυβερνών κόµµα αλλάζει και τον αυτοδιοικητικό χάρτη. Στις 10 Σεπτεµβρίου, τέσσερις δήµαρχοι από τη Φώκαια, την Καισάρεια και τη Μους εντάχθηκαν στο AKP, ενώ ο Ερντογάν συναντήθηκε, σε µια κίνηση-έκπληξη, µε τον δήµαρχο της Αγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, ο οποίος έχει εκλεγεί µε το κεµαλικό CHP. Ολα αυτά έχουν τη δική τους βαρύτητα, δεδοµένης της ανθρωπογεωγραφίας της ψήφου στην Τουρκία. Οπως είπε ο κ. Κλάψης, είναι «τριχοτοµηµένη»: «Το δυτικό κοµµάτι είναι ενάντια στον Ερντογάν, το εσωτερικό είναι πιο παραδοσιακό, συντηρητικό και υπέρ του Ερντογάν, ενώ οι Κούρδοι αποτελούν µια κατηγορία µόνοι τους». «Αν ο Ερντογάν κρατήσει τον πυρήνα και έχει ερείσµατα εκεί όπου πονούσε τα τελευταία χρόνια, θα είναι µεγάλη επιτυχία για εκείνον», σηµείωσε.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά