Η Βόρεια Μακεδονία παραμένει αντιμέτωπη με το αδιέξοδο στην ευρωπαϊκή της πορεία, καθώς ο πρωθυπουργός Χρίστιαν Μίτσκοσκι ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετάσχει ενεργά στην προσπάθεια επίλυσης των διαφορών με τη Βουλγαρία, ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέλαβε από τα Σκόπια ότι για να προχωρήσει η ενταξιακή διαδικασία θα πρέπει πρώτα να τροποποιηθεί το Σύνταγμα της χώρας ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα. Η συνάντηση των δύο δεν μετέβαλε τις βασικές θέσεις των πλευρών, με τον Μίτσκοσκι να ζητά ευρωπαϊκή συνδρομή για μια λύση μέσω διαλόγου και τις Βρυξέλλες να παραμένουν στη συμφωνημένη προϋπόθεση της συνταγματικής αλλαγής.

Διαβάστε: Παπαδοπούλου σε Νίκη: Ζητάμε να αφαιρεθούν αλυτρωτικές διατυπώσεις στα βιβλία της Βόρειας Μακεδονίας

Βόρεια Μακεδονία: Τι ζήτησε ο Μίτσκοσκι από την ΕΕ

«Συζητήσαμε ανοιχτά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις με τον ανατολικό μας γείτονα (σ.σ. Βουλγαρία). Επιθυμία μας είναι τα θέματα αυτά να ξεπερνιούνται μέσω του διαλόγου, με καλή βούληση και αμοιβαίο σεβασμό. Τόνισα ότι αναμένουμε να συμμετέχει και η ΕΕ σε αυτή τη διαδικασία. Δεν ζητούμε από την Ένωση να πάρει το μέρος κάποιας πλευράς, ζητούμε να βοηθήσει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση» ανέφερε ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι μετά τη συνάντηση. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από την πλευρά της, συνέδεσε την πρόοδο της ενταξιακής διαδικασίας με την εκπλήρωση της εκκρεμούς συνταγματικής υποχρέωσης. «Μόλις αρθεί αυτό το αδιέξοδο, η ενταξιακή διαδικασία της Βόρειας Μακεδονίας μπορεί να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, καθώς ήδη υλοποιούνται εντατικά οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις», σημείωσε. Στην ίδια γραμμή παραμένει και η Σόφια, η οποία δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να επαναδιαπραγματευτεί την υποχρέωση για συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας. Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ έχει δηλώσει ότι η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να σεβαστεί τα δικαιώματα της μειονότητας και να την εντάξει στο Σύνταγμά της, παρουσιάζοντας το ζήτημα ως εκπλήρωση των κριτηρίων που έχει θέσει η ΕΕ.

Η πρόταση του 2022 και η στάση του VMRO-DPMNE

Η σημερινή εκκρεμότητα ανάγεται στην πρόταση που παρουσίασε η ΕΕ το καλοκαίρι του 2022 και η οποία προβλέπει την τροποποίηση του Συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας, ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα. Η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση είχε αποδεχθεί την πρόταση, χωρίς όμως να καταφέρει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων στο Κοινοβούλιο. Το VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, που τότε βρισκόταν στην αντιπολίτευση και ανέλαβε τη διακυβέρνηση τον Ιούνιο του 2024, είχε αντιταχθεί στην αλλαγή και ο Μίτσκοσκι εξακολουθεί να την απορρίπτει υπό τις παρούσες συνθήκες. Αντίθετα, Βρυξέλλες και Σόφια επαναλαμβάνουν ότι η υλοποίησή της είναι αναγκαία για να ανοίξουν τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, οι Βούλγαροι στη Βόρεια Μακεδονία ανέρχονται σε περίπου 3.500 και αντιστοιχούν στο 0,2% του πληθυσμού, στοιχεία που αμφισβητεί η επίσημη Σόφια, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό ποσοστό είναι σημαντικά μεγαλύτερο. Η βουλγαρική πλευρά θεωρεί ότι η απογραφή δεν διασφάλισε τη συμμετοχή όλων των Βουλγάρων πολιτών της χώρας και κατηγορεί τα Σκόπια για αποσιώπηση της ιστορικής βουλγαρικής παρουσίας. Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα προστίθεται στις μακροχρόνιες διαφωνίες των δύο χωρών γύρω από ζητήματα ιστορίας, εθνικής ταυτότητας και γλώσσας, με τις εντάσεις να έχουν οξυνθεί μετά την επιστροφή του VMRO-DPMNE στην εξουσία.

Η περιοδεία της φον ντερ Λάιεν στα Δυτικά Βαλκάνια

Τα Σκόπια αποτέλεσαν τον τελευταίο σταθμό της περιοδείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στα Δυτικά Βαλκάνια, η οποία ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου. Είχαν προηγηθεί επισκέψεις στα Τίρανα, την Πρίστινα και την Ποντγκόριτσα, όπου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συζήτησε με τις ηγεσίες της Αλβανίας, του Κοσόβου και του Μαυροβουνίου για την ευρωπαϊκή τους προοπτική. Το Βελιγράδι και το Σεράγεβο δεν συμπεριλήφθηκαν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα λόγω των επικείμενων εκλογών στη Σερβία και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με την πρόεδρο της Κομισιόν να προτίθεται να επισκεφθεί τις δύο χώρες σε μεταγενέστερη ημερομηνία.