Η ουκρανική κυβέρνηση φέρεται να έχει αποφασίσει να απαντήσει στο νέο κύμα ρωσικών βομβαρδισμών με εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον διυλιστηρίων και άλλων ενεργειακών εγκαταστάσεων στο ρωσικό έδαφος. Η εξέλιξη έρχεται παρά τις πιέσεις που, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, είχε ασκήσει μόλις πριν από λίγες ημέρες ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη διατήρηση της συμφωνίας σχετικά με τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές.

Η Μόσχα προετοιμάζει μια νέα και ευρύτερη φάση αεροπορικών επιθέσεων

Την ίδια στιγμή, στο Κίεβο ενισχύεται η ανησυχία ότι η Μόσχα προετοιμάζει μια νέα και ευρύτερη φάση αεροπορικών επιθέσεων ενόψει του χειμώνα, διευρύνοντας σημαντικά το φάσμα των στόχων της.

Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters, οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποστηρίζουν ότι έχουν στην κατοχή τους έγγραφα τα οποία καταδεικνύουν αλλαγή της ρωσικής στρατηγικής. Κατά την ουκρανική εκδοχή, το νέο πλαίσιο επιτρέπει επιθέσεις σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό πολιτικών και κρίσιμων υποδομών, με στόχο την αύξηση της πίεσης στις μεγάλες ουκρανικές πόλεις.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε ότι η ουκρανική πλευρά έχει δει σχετικά έγγραφα και γνωρίζει πως οι ρωσικές δυνάμεις έχουν πλέον τη δυνατότητα να πλήττουν υποδομές, εγκαταστάσεις υλικοτεχνικής υποστήριξης, δρόμους, σχολεία και νοσοκομεία. Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, σκοπός αυτής της τακτικής είναι να αυξηθεί η πίεση στον άμαχο πληθυσμό και να αναγκαστούν κάτοικοι να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα και άλλες μεγάλες πόλεις.

Οι γέφυρες του Κιέβου στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί πλέον η συστηματική πίεση στις συγκοινωνιακές αρτηρίες του Κιέβου και, κυρίως, στις γέφυρες που συνδέουν τις δύο όχθες του Δνείπερου.

Η Βόρεια Γέφυρα της ουκρανικής πρωτεύουσας υπέστη ζημιές σε νέα ρωσική αεροπορική επίθεση, μόλις μία ημέρα μετά τα πλήγματα στη Νότια Γέφυρα. Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα στις μετακινήσεις σε μια μητρόπολη περίπου τριών εκατομμυρίων κατοίκων.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο του Κιέβου, Βιτάλι Κλίτσκο, από το πλήγμα στη Βόρεια Γέφυρα προκλήθηκαν ζημιές τόσο στο οδόστρωμα όσο και στα καλώδια του δικτύου τρόλεϊ. Η κυκλοφορία διακόπηκε, ενώ στο σημείο κινητοποιήθηκαν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Από το συγκεκριμένο περιστατικό δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.

Το χτύπημα ήρθε μετά από διαδοχικές επιθέσεις στη Νότια Γέφυρα κατά τις προηγούμενες δύο ημέρες. Τα πλήγματα είχαν ήδη οδηγήσει σε προσωρινό κλείσιμο της συγκεκριμένης διάβασης, αλλά και άλλων σημαντικών περασμάτων, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μεγάλες ουρές και σοβαρή κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Γιατί οι γέφυρες είναι ζωτικής σημασίας

Η σημασία των επιθέσεων γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εξαιτίας της ιδιαίτερης γεωγραφίας της ουκρανικής πρωτεύουσας.

Ο Δνείπερος χωρίζει ουσιαστικά το Κίεβο σε δύο μεγάλα τμήματα. Περισσότερο από το ένα τρίτο των περίπου τριών εκατομμυρίων κατοίκων της πόλης ζει στην ανατολική, αριστερή όχθη, ενώ σημαντικό μέρος των θέσεων εργασίας, των κρατικών υπηρεσιών και της διοικητικής δραστηριότητας βρίσκεται στη δυτική πλευρά.

Οι γέφυρες, επομένως, δεν αποτελούν απλώς τμήματα του οδικού δικτύου. Είναι οι βασικές αρτηρίες μέσω των οποίων μετακινούνται καθημερινά εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, οχήματα, αγαθά και υπηρεσίες μεταξύ των δύο πλευρών της πόλης.

Μια παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας περισσότερων από μίας διαβάσεων θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές δυσλειτουργίες σε ολόκληρο το σύστημα μεταφορών. Παράλληλα, θα μπορούσε να δυσχεράνει τις μετακινήσεις των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, να δημιουργήσει προβλήματα στην τροφοδοσία και να επιβαρύνει την οικονομική και κοινωνική ζωή της ουκρανικής πρωτεύουσας.

Υπό αυτή την έννοια, τα πλήγματα στις γέφυρες αποκτούν σημασία πολύ μεγαλύτερη από την άμεση υλική ζημιά που προκαλούν.

Το Κίεβο μπροστά σε έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα

Η χρονική στιγμή της κλιμάκωσης θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη. Η Ουκρανία προετοιμάζεται για έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα και η ηγεσία της χώρας εκτιμά ότι η Ρωσία περνά σε νέα φάση της αεροπορικής εκστρατείας της.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται πλέον στις ενεργειακές εγκαταστάσεις. Στο Κίεβο εκτιμούν ότι στο στόχαστρο μπαίνουν ολοένα περισσότερο κρίσιμες υποδομές και συγκοινωνιακοί κόμβοι που είναι απαραίτητοι για να παραμένουν λειτουργικές οι μεγάλες πόλεις.

Ο Guardian έχει περιγράψει μια ουκρανική πρωτεύουσα η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με πολύ πιο συστηματικές αεροπορικές επιθέσεις, με πλήγματα σε σχολεία, νοσοκομεία, κτίρια γραφείων, υποδομές και συγκοινωνιακές αρτηρίες.

Ο Βιτάλι Κλίτσκο έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι συνθήκες για τους κατοίκους γίνονται ολοένα δυσκολότερες, ενώ η ουκρανική ηγεσία αντιμετωπίζει τις τελευταίες επιθέσεις ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της Μόσχας να αυξήσει την πίεση στις μεγάλες πόλεις πριν από την πτώση της θερμοκρασίας.

Ο Ζελένσκι έχει επίσης κάνει λόγο για αλλαγή της ρωσικής τακτικής και για μεγαλύτερη έμφαση σε υποδομές που είναι κρίσιμες για την καθημερινή λειτουργία της χώρας.

Ο φόβος επανάληψης του ενεργειακού πολέμου

Στο Κίεβο παραμένουν νωπές οι μνήμες από προηγούμενους χειμώνες, όταν τα εκτεταμένα ρωσικά πλήγματα στο ενεργειακό δίκτυο προκάλεσαν διακοπές στην ηλεκτροδότηση, τη θέρμανση και την υδροδότηση.

Οι ουκρανικές αρχές φοβούνται ότι αυτή η τακτική μπορεί όχι μόνο να επαναληφθεί, αλλά και να διευρυνθεί, περιλαμβάνοντας πλέον μεγαλύτερο αριθμό στόχων ζωτικής σημασίας.

Παράλληλα, προειδοποιούν ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα εξαπόλυσης μεγάλης κλίμακας συνδυασμένων επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εξαιτίας των πιέσεων που αντιμετωπίζει η ουκρανική αεράμυνα, τόσο ως προς τη διαθεσιμότητα συστημάτων όσο και ως προς τα αποθέματα πυρομαχικών.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη χρήση ταχύτερων μη επανδρωμένων αεροσκαφών με κινητήρες τζετ, τα οποία δημιουργούν νέες απαιτήσεις για τα συστήματα εντοπισμού και αναχαίτισης.

Η Μόσχα προειδοποιεί για συνέχιση των επιθέσεων

Την ίδια ώρα, η ρωσική πλευρά κλιμακώνει τη ρητορική της.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε ξένους υπηκόους και μέλη διπλωματικών αποστολών να εγκαταλείψουν το Κίεβο, ενώ η Μόσχα έχει προαναγγείλει τη συνέχιση των επιθέσεων που χαρακτηρίζει ως «αντίποινα» για ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικό έδαφος, πολίτες και υποδομές.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις συνέπειες των ενεργειών της.

Η Μόσχα επιμένει ότι δεν στοχοποιεί σκόπιμα αμάχους. Η ουκρανική πλευρά, αντίθετα, κατηγορεί τη Ρωσία ότι με τις επιθέσεις της επιχειρεί να αποδιοργανώσει την καθημερινή ζωή στις μεγάλες πόλεις, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο μιας ευρύτερης ανθρωπιστικής κρίσης.

Η ουκρανική απάντηση στα ρωσικά διυλιστήρια

Η κλιμάκωση, ωστόσο, δεν περιορίζεται εντός των ουκρανικών συνόρων.

Η Ουκρανία έχει αυξήσει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, εγκαταστάσεων πετρελαίου και άλλων τμημάτων της ενεργειακής υποδομής της Ρωσίας. Η λογική πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι η αύξηση του οικονομικού κόστους του πολέμου για τη Μόσχα και η άσκηση πίεσης σε έναν τομέα που έχει ιδιαίτερη σημασία για τα ρωσικά κρατικά έσοδα και την τροφοδοσία.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι το Κίεβο εξετάζει ακόμη μεγαλύτερη ένταση αυτής της εκστρατείας, ως απάντηση στις ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών υποδομών.

Η κατάσταση περιπλέκεται από τις διεθνείς διπλωματικές προσπάθειες για περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακούς στόχους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιμείνει στις συνομιλίες του με τον Ζελένσκι στη διατήρηση σχετικής συμφωνίας για τις ενεργειακές υποδομές.

Η νέα κλιμάκωση δημιουργεί πλέον ερωτήματα για το κατά πόσο ένα τέτοιο πλαίσιο μπορεί να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται στην πράξη.

Η σύγκρουση επεκτείνεται και στη Μαύρη Θάλασσα

Το μέτωπο των υποδομών δεν περιορίζεται στην ενέργεια και στις χερσαίες μεταφορές.

Ρωσία και Ουκρανία πραγματοποιούν επιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων και διαδρομών στη Μαύρη Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων υποδομών που συνδέονται με τις θαλάσσιες μεταφορές, τα λιμάνια και το εμπόριο σιτηρών.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός πολέμου στον οποίο οι κρίσιμες υποδομές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Ενεργειακά δίκτυα, διυλιστήρια, γέφυρες, δρόμοι, λιμάνια και εμπορικές διαδρομές μετατρέπονται σε βασικά πεδία αντιπαράθεσης, καθώς κάθε πλευρά επιχειρεί να περιορίσει όχι μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες του αντιπάλου, αλλά και τη δυνατότητά του να διατηρεί σε λειτουργία την οικονομία και τις βασικές υπηρεσίες του.

Ένας διαφορετικός πόλεμος φθοράς

Η νέα μάχη γύρω από τις γέφυρες του Κιέβου εντάσσεται έτσι σε μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση υποδομών.

Για την ουκρανική πρωτεύουσα, η πρόκληση δεν αφορά πλέον αποκλειστικά την προστασία του ηλεκτρικού δικτύου ή την αναχαίτιση πυραύλων και drones. Αφορά τη δυνατότητα μιας πόλης εκατομμυρίων κατοίκων να εξακολουθήσει να λειτουργεί όταν ταυτόχρονα πιέζονται οι μεταφορές, η ενέργεια, οι υπηρεσίες και οι βασικές υποδομές της.

Και όσο πλησιάζει ο χειμώνας, αυτό ακριβώς φαίνεται να εξελίσσεται σε ένα από τα κρισιμότερα μέτωπα της σύγκρουσης.

Για το Κίεβο, το διακύβευμα δεν είναι μόνο να περιορίσει τις ζημιές από τις ρωσικές επιθέσεις. Είναι να διατηρήσει την πρωτεύουσα λειτουργική και τις δύο πλευρές του Δνείπερου συνδεδεμένες, ακόμη και υπό συνθήκες συνεχούς αεροπορικής πίεσης.

Για τη Μόσχα, σύμφωνα με την ουκρανική εκτίμηση, η πίεση στις υποδομές αποτελεί έναν τρόπο να μεταφερθεί το βάρος του πολέμου βαθύτερα στην καθημερινότητα των μεγάλων ουκρανικών πόλεων.

Και για τις δύο πλευρές, η αντιπαράθεση δείχνει πλέον να επεκτείνεται πέρα από το παραδοσιακό πεδίο της μάχης: στα δίκτυα ενέργειας και μεταφορών, στις γέφυρες, στα διυλιστήρια και στις θαλάσσιες οδούς που επιτρέπουν σε ολόκληρες πόλεις και οικονομίες να συνεχίζουν να λειτουργούν.